13/02/2026
Oprecht mooi geschreven, met een eerlijke blik op wetenschappelijk onderzoek, door Astrid van het Kruidenhuisje.
Ik voel de kruiden weer aankomen. Het begint weer te kriebelen, laat het voorjaar en de kruidenwandelingen maar komen. Eerste kruidenwandeling is 9 en 11 april Eerder achterbroek.
Lieve Gerda,
Als een echt nieuwsgierig aagje steekt Klein Hoefblad als een van de eerste voorjaarsbloeiers zijn kopjes boven de grond uit.
Nou ja, voorjaar … Klein Hoefblad laat zich rustig in februari al zien. Of de zon nu schijnt, het pijpenstelen regent of er een dik pak sneeuw ligt. Het deert hem niet!
Vol ongeduld breken zijn bloemen dwars door de sneeuw en staat hij met zijn knalgele kopje te glunderen in alle weersomstandigheden. Zijn blaadjes kunnen dit ongeduld nauwelijks bijbenen en verschijnen pas weken later.
Zijn bloemen doen een beetje aan Paardenbloemen denken, maar die piekert er in februari toch echt nog niet over om haar snoet te laten zien. Maar mocht je nu toch twijfelen, dan hoef je alleen maar naar de stengels te kijken.
Waar Paardenbloem gladde en zachte stengels heeft, zijn die van Klein Hoefblad geschubd. Die schubben zijn in feite gereduceerde bladeren; ze zijn klein, vlezig en vaak een beetje rood. Ze helpen om de kwetsbare stengel te beschermen tegen de kou, als een heerlijk warm jasje.
Zijn Latijnse naam is Tussilago Farfara. Tussilago komt van het Latijn tussis = hoest, agere = verdrijven. Wat zoveel betekent als ‘hij die de hoest verdrijft’. Niet zo gek, want het is eeuwenlang een van de belangrijkste longkruiden geweest.
Het was het eerste kruid waar men naar greep bij een hardnekkige hoest, vastzittend slijm, astma, ‘een zwakke borst’, een winter- of een rokershoest. Net als Toorts (Verbascum thapsus) werd hij niet alleen ingezet als thee, maar ook verwerkt in sigaren of gebrand als wierook, zodat de rook van het kruid direct zijn heilzame werk kon doen in de longen.
Helaas is zijn gebruik in de vergetelheid geraakt, of misschien kan ik beter zeggen: vakkundig uit de kruidenboeken gewist.
In de jaren 1950 tot 1970 ging men steeds meer onderzoek doen naar de afzonderlijke inhoudsstoffen van kruiden. Zo ontdekte men tijdens een onderzoek naar Jakobskruiskruid een groep stofjes met de eenvoudige naam ‘Pyrrolizidine-alkaloïden’, oftewel PA’s. In al hun ijverigheid isoleerden wetenschappers dit stofje en gaven ze enorm grote hoeveelheden tegelijk aan muizen.
Wonderlijk genoeg ontwikkelden deze arme muizen leverklachten. Dit werd groots en met veel bombarie gepubliceerd. Niet alleen bevestigden ze hiermee dat Jakobskruiskruid giftig was, maar met een zucht van opluchting konden de wetenschappers wederom bewijzen dat zorgvuldige en kunstmatig geproduceerde medicatie echt vele malen veiliger is dan al dat enge en natuurlijk groen. Brrr… misschien zitten er zelfs wel beestjes op.
Goed, elke boer en kruidenvrouw weet al duizenden jaren dat Jakobskruiskruid een giftig kruid is, dus echt nieuws was het niet. Het grootste probleem was dat vervolgens werkelijk elk kruid dat PA’s bevatte op de brandstapel werd gegooid.
Er werd niet gekeken naar de hoeveelheid PA’s, naar de samenstelling van het kruid en of het kruid, in tegenstelling tot Jakobskruiskruid, wel al eeuwen werd gebruikt in de volksgeneeskunde. Nee hoor, elk spoor van PA’s leidde tot de ultieme straf: verkettering en verbanning!
Dat betekende helaas het einde van de heldenstatus van Klein Hoefblad, want hij bevat een kleine hoeveelheid PA’s. Maar zelfs al zou je hem een leven lang dagelijks gebruiken, je krijgt niet genoeg PA’s binnen om je lever te alarmeren. Geloof me, elke maand een keer bij McDonald's doet vele malen meer schade aan je lever!
Goed, ik ben een beetje afgedwaald, gevoelig puntje dit ;).
Vandaag wil ik Klein Hoefblad zijn heldenstatus teruggeven. En dan niet alleen als het 'verbannen' longkruid, maar juist vanwege de kracht waar geen enkel labonderzoek de vinger op kan leggen: zijn prachtige energetische werking.
Het zal je niet verbazen, maar dit heerlijke, enthousiaste en nieuwsgierige aagje kan jou helpen om je eigen nieuwsgierigheid (weer) te vinden.
Dat is niet alleen leuk voor als je de volgende keer door het bos loopt te struinen, nieuwsgierigheid is een van de krachtigste medicijnen voor je zenuwstelsel. Want het is een neurologisch feit dat wanneer je je verwondert, je niet tegelijkertijd bang kunt zijn!
Wetenschappelijk onderzoek (soms zijn ze best handig hoor ;) ) laat zien dat een nieuwsgierige houding de aanmaak van dopamine stimuleert. Dit 'beloningsstofje' helpt je niet alleen om uit een stressloop te komen, maar zet angst letterlijk buitenspel, want ze kunnen simpelweg niet samen de scepter zwaaien.
Dus wanneer je een stressvolle situatie benadert met een vraag ‘Hé, wat gebeurt hier eigenlijk?’, in plaats van met een oordeel, activeer je de prefrontale cortex. Dit gebied in de hersenen kalmeert het angstcentrum (de amygdala).
Hierdoor daalt je hartslag en vermindert de aanmaak van het stresshormoon cortisol. Dat scheelt niet alleen een halve hartverzakking in een stressvolle situatie, het is ook nog eens super gezond. Hoe minder cortisol, hoe lager de bloeddruk en hoe beter je immuunsysteem.
Hoe minder stress, hoe minder spanning in je zenuwstelsel. Waardoor je minder vaak hoofdpijn hebt, pijn in je schouders, rug of waar de spanning zich dan ook vastzet in je lijf. Je slaapt dieper en het zorgt voor een betere spijsvertering.
Als kers op de taart laat onderzoek ook zien dat mensen die vaak nieuwsgierig zijn en zich laten verwonderen, lagere spiegels van cytokines hebben. Dit zijn stofjes die nodig zijn om infecties te bestrijden, maar chronisch verhoogde waarden zijn gelinkt aan ziekten als diabetes, hart- en vaatziekte en depressie.
Dus …
Een flinke portie nieuwsgierigheid en je dagelijks laten verwonderen geeft niet alleen een heerlijk gevoel, het is één van de gezondste dingen die je kunt doen. Hoe cool is dat!
Nu valt het niet altijd mee om je te verwonderen wanneer je gestrest of bang bent. Op die momenten staat Klein Hoefblad voor je klaar.
Drink een kopje Klein Hoefblad-thee en laat de energie van dit dappere plantje je helpen. Voel hoe je, net als die gele kopjes in de vrieskou, met een open en nieuwsgierige blik door je eigen 'winter' heen breekt.
Want zeg nu zelf: ga je liever gebukt onder de vorst van angst? Of kies je voor de vroege lente van de verwondering?
Warme groet,
Astrid 🌿
