TraumaTrainingen

06/01/2026

Trauma. Het is een woord dat vaak groot en zwaar klinkt, alsof het alleen hoort bij oorlog, geweld, levensbedreigende situaties. In de praktijk klopt dat beeld zelden met de dagelijkse praktijk. Trauma is geen randverschijnsel. Het is verweven met ons mens-zijn. Met hoe we zijn opgegroeid, hoe we ons hebben aangepast, hoe we leerden overleven in situaties waarin weggaan, protesteren of veranderen geen optie was.

Iedereen draagt een geschiedenis met zich mee. Als een verzameling automatische reacties, spanningspatronen en lichamelijke reflexen soms zonder enige logica. Trauma nestelt zich vaak buiten het bewustzijn. Stil en subtiel. In het zenuwstelsel. In hoe je waarneemt, hoe je reageert, hoe snel je onder spanning komt of juist afvlakt. Wat ooit nodig was om te overleven, werkt vaak nog steeds door in het heden.

Veel trauma ontstaat in de vroege jaren, binnen relaties die voor een kind onontkoombaar zijn. Ouders, verzorgers, school. Niet per se door slechte intenties. Wel door stress, onmacht of emotionele afwezigheid. Herhaalde kleine ervaringen waarin een kind zichzelf moest aanpassen om verbonden te blijven. Dat zijn microtrauma’s. Ze lijken klein, maar hun effect is groot. Het zenuwstelsel leert voortdurend bij en past zich aan. Die aanpassing beïnvloedt vandaag nog steeds de balans in het lichaam, het stresssysteem, het geheugen en de waarneming.

Dat zie je terug in volwassenen die vastlopen zonder precies te weten waarom. In burn-out, angst, depressie, verslaving, lichamelijke klachten, relationele problemen of escalaties in gedrag. Het lichaam herinnert zich meer dan het hoofd. Trauma is dan ook geen verleden tijd, maar een actief proces dat doorwerkt in het dagelijks functioneren.

We willen onszelf liever niet zien als iemand met trauma. Zeker professionals niet. Artsen, leerkrachten, psychologen, pedagogen, jeugdzorgwerkers, mediators, coaches, GGZ-professionals. Mensen die werken met anderen en vaak alleen zichzelf als instrument hebben. Juist daar zit een kwetsbaarheid. Wat je bij jezelf niet herkent, werkt door in contact. In toon, timing, verwachtingen en interpretaties. Onbedoeld kan dat de stress van de ander versterken, zeker wanneer die ander al kwetsbaar is.

Dat wordt extra zichtbaar in het werken met autisme. Gedrag wordt nog vaak los gezien van stress en geschiedenis. Terwijl juist mensen met autisme extreem gevoelig zijn voor veranderingen, impliciete verwachtingen en communicatie die niet klopt in toon of timing. Wat bedoeld is als uitleg kan als druk binnenkomen. Wat bedoeld is als keuze kan voelen als verplichting, zeker bij een zenuwstelsel dat al te lang op scherp staat. Microtrauma’s in communicatie stapelen zich op en maken gedrag steeds minder voorspelbaar.

TraumaTraining Level 1 is ontwikkeld vanuit deze realiteit, als fundament om anders te leren kijken. Naar gedrag, naar stress, naar jezelf en naar de ander. In deze training werken we met trauma en stress, traumareacties, oorzaken en symptomen, trauma en geheugen, waarneming, de zes communicatiekanalen, behoeftes en verslavingen. Alles vanuit een perspectief waarin gedrag geen losstaand probleem is, maar een logisch gevolg van wat iemand heeft moeten dragen.

Level 1 is bedoeld voor iedereen die voelt en weet dat de huidige verklaringen tekortschieten. Die merken dat diagnostiek en interventies pas echt gaan werken wanneer je het zenuwstelsel begrijpt. Wanneer je ziet hoe stress zich vertaalt in gedrag, en hoe snel je met goede bedoelingen toch onveilig kunt worden voor de ander. De training nodigt uit tot reflectie, zonder belerend te zijn, en tot verdieping, zonder ingewikkeld jargon.

Bij de training ontvang je het boek Onuitwisbaar – acceptatie van (micro)trauma in ons leven, geschreven door Ingrid de Jong en mijzelf. Dat boek vormt de inhoudelijke bedding van de training.

TraumaTraining Level 1 is het fundament voor de vervolgtrainingen Level 2, 3 en 4. In Level 4, Taal als Tool, verdiepen we specifiek hoe taal veiligheid of stress oproept, met bijzondere aandacht voor autisme. Level 4 kan ook los gevolgd worden.

Onze mening is dat veel vastlopen in zorg en onderwijs minder te maken heeft met onwil of onkunde en meer met onvoldoende begrip van trauma en stress. Het tegenargument is dat je soms gewoon duidelijk moet zijn. Dat klopt. Alleen is duidelijkheid iets anders dan druk, en voorspelbaarheid iets anders dan controle. Dat onderscheid leer je niet uit een boekje, maar door inzicht in hoe systemen werken, inclusief je eigen systeem.

Als je werkt met mensen bij wie stress, trauma en autisme samenkomen, dan weet je hoe snel het mis kan gaan en hoe klein de interventies soms zijn die het verschil maken. TraumaTraining Level 1 biedt je dat startpunt om eindelijk beter te begrijpen wat er speelt. En dat is vaak precies wat nodig is om echte verandering mogelijk te maken.

Ze had lang gedacht dat trauma iets was wat je kon aanwijzen. Een moment, een gebeurtenis, een breuklijn in de tijd. Pas later begreep ze dat het zich meestal anders gedraagt. Als iets wat zich opbouwt. Laag over laag. In kleine verschuivingen waarin aanpassen veiliger werd dan blijven voelen. Wat mensen gedrag noemden, herkende zij als geheugen zonder woorden. Het lichaam dat zich herinnert wat het hoofd nooit heeft opgeslagen. Een zenuwstelsel dat geleerd had alert te blijven, ook toen het gevaar allang verdwenen leek. (uit De derde hypothese)

Trauma. Het is een woord dat vaak groot en zwaar klinkt, alsof het alleen hoort bij oorlog, geweld, levensbedreigende situaties. In de praktijk klopt dat beeld zelden met de dagelijkse praktijk. Trauma is geen randverschijnsel. Het is verweven met ons mens-zijn. Met hoe we zijn opgegroeid, hoe we on...

22/11/2025

Heb jij De derde hypothese al? Verkrijgbaar in iedere boekhandel en bij BOL. https://marjonkuipers.nl/de-derde-hypothese/

20/07/2025

Twijfel

Dat we zijn gaan geloven in ons eigen gelijk bij autisme

17/06/2025

https://www.autismeacademie.nl/de-mechanismen-van-vroegkinderlijk-trauma/

Vandaag verscheen er een artikel dat me raakte. In Neurobiology of Stress publiceerden Pasteuning en collega’s een integratieve review over de impact van jeugdtrauma. (Pasteuning et al. (2025), “Mechanisms of Childhood Trauma: An Integrative Review of a Multimodal, Transdiagnostic Pathway”, .....

09/06/2025

Het ongemak van niet weten

In de praktijk komen we vaak gedrag tegen dat moeilijk te duiden is. Gedrag dat niet klopt met het beeld dat we als professionals of ouders hebben gevormd. Of dat wel past binnen een diagnose, maar tegelijk iets uitstraalt wat niet helemaal verklaard wordt. En juist daar begint de verwarring. Of beter: de uitnodiging.

Gedrag is complex. Misschien wel het meest complexe wat er is. Het is zichtbaar, maar de oorzaak is meestal onzichtbaar. We proberen het hanteerbaar te maken door het te benoemen. We categoriseren, classificeren, diagnosticeren. En dat is begrijpelijk. Het helpt ons om richting te geven aan begeleiding, om systemen te ordenen, om (behandel- en zorg) paden te kiezen.

Maar als we eerlijk zijn, weten we vaak niet precies wat we zien. Zeker bij kinderen en jongeren met stressvol of afwijkend gedrag is de onderliggende oorzaak zelden eenduidig. Ook binnen verschillende DSM-classificaties is er opvallend veel overlap. In de manier waarop mensen zich terugtrekken. In rigiditeit. In prikkelgevoeligheid. In het zoeken naar controle. In het vermijden van sociaal contact. En in hoe emoties zich uitdrukken via het lichaam.

Wat we waarnemen aan gedrag is vaak maar een flinter van wat er werkelijk speelt. En die waarneming is bovendien gekleurd. Niet alleen door ons eigen referentiekader als professional of ouder, maar ook door de taal die we gewend zijn te gebruiken, de modellen die we hanteren en de aannames die we al bij binnenkomst meenemen. We zien gedrag, maar wat we denken te zien, wordt altijd beïnvloed door wie we zelf zijn.

Daarbij komt: gedrag ontstaat nooit in een vacuüm. Neem de context van het gezin, de opvoedingsstijl, de sociale omgeving, de levensomstandigheden, en de opeenstapeling van life events — dat alles vormt een bedding waarbinnen gedrag betekenis krijgt. Een kind dat zich terugtrekt doet dat niet zomaar. Misschien is het overprikkeld. Misschien is het bang. Misschien is het gewend geraakt aan het gevoel dat er toch niet echt ruimte is. En misschien is het gedrag ook nog eens een echo van iets wat zich al eerder in het gezin heeft afgespeeld.

Die overlap leidt tot verwarring. Niet alleen bij ouders of begeleiders, maar ook binnen de diagnostiek zelf. Gedrag wordt vaak gelezen door de bril van degene die kijkt. En die bril is gekleurd. Door opleiding, ervaring, overtuigingen, door eerdere casussen — en soms ook door eigen onopgeloste thema’s.

Het ongemak van niet-weten is dan groot. Want niet weten wordt zelden gewaardeerd in systemen die vragen om heldere lijnen en sluitende verklaringen. Het roept onzekerheid op. Soms zelfs ongemak over de eigen professionaliteit. En toch is precies dat besef een belangrijk vertrekpunt: dat gedrag nooit neutraal is, en dat onze duiding daarvan ook iets zegt over wie wij zijn als waarnemer.

Wat we autisme noemen, is primair een gedragsbeschrijving. Het is geen definitief antwoord op de vraag waarom iemand zich op een bepaalde manier ontwikkelt. Toch bouwen we op die beschrijving complete systemen van onderwijs, zorg, begeleiding, toekomstverwachting. Vaak met goede intenties, maar ook met het risico dat we het contact met het mens achter het gedrag uit het oog verliezen.

Ook trauma is in dit verhaal geen tegenstelling, maar een onderlaag die gedrag kan kleuren, versterken of vervormen. En dat begint niet altijd met grote ingrijpende gebeurtenissen. Subtiele vormen van afwijzing, herhaald niet gezien worden, aanhoudende verwarring of een gebrek aan afgestemde respons kunnen bij jonge kinderen diepe sporen nalaten. We noemen het microtrauma: een optelsom van kleine ontwrichtingen, die bij elkaar een ervaring van fundamentele onveiligheid vormen.

Wanneer we deze laag niet meenemen in onze observaties, lopen we het risico gedrag verkeerd te begrijpen. We interveniëren dan op symptomen, zonder het signaal te herkennen. Wat opvalt, is dat veel autismebegeleiding nog steeds gericht is op beheersbaarheid. Structuur, voorspelbaarheid, schema’s. Dat kan helpend zijn, maar het brengt ons nog minder vaak dichter bij betekenis. En het creëert zelden ruimte voor autonomie. Autonomie is niet hetzelfde als onafhankelijkheid. Het gaat niet over zelf doen, maar over ervaren dat je ertoe doet. Dat je invloed hebt. Dat je iets mag willen. En dat jouw tempo, jouw vorm, jouw binnenwereld ertoe doet. Autonomie ontstaat niet in afzondering, maar in relatie. Het is iets wat we als begeleiders en ouders dagelijks opnieuw mogen ondersteunen.

Een autisme en trauma sensitieve benadering vraagt daarom om een andere grondhouding. Nabijheid, afstemming en relationele veiligheid. Dat klinkt eenvoudig, maar het vraagt veel van wie we zijn in contact. Het vraagt dat we het blijven verduren ook als we het niet zeker weten. Dat we open blijven, ook als gedrag zich blijft herhalen. En dat we elke dag opnieuw bereid zijn om te zien wat zich toont — zonder onmiddellijk te interpreteren.

Misschien ligt daar de kern. In plaats van te vragen: “Wat is dit gedrag?”, zouden we kunnen vragen: “Wat probeert dit gedrag te beschermen?” Of: “Wat vraagt dit gedrag van ons aan afstemming, erkenning of rust?” Dat zijn vragen die we niet vanuit de literatuur kunnen beantwoorden. Die vragen moeten we samen blijven onderzoeken — in de praktijk, in het contact, in het dagelijks werk met mensen die ons uitnodigen om langzamer te kijken.

In Onuitwisbaar, acceptatie van micro trauma in ons leven beschrijven we dit spanningsveld uitvoerig: hoe gedrag gezien kan worden als taal, hoe trauma zich verbergt in ogenschijnlijk neutrale patronen, en hoe autonomie ruimte vraagt — ook binnen bestaande structuren.

We nodigen graag uit tot verdieping. Tot uitstel van oordeel. Tot professionele vertraging en zorgvuldigheid. En tot het besef dat je soms dichter bij de ander komt als je durft toe te geven dat je het nog niet weet.

04/04/2025

WAAROM KENNIS OVER TRAUMA GEEN LUXE IS, MAAR NOODZAAK

We dachten dat we verder waren. Maar dan hoor je een uitspraak als: “Vrouwen laten zich snel verkrachten.” Of: “Als vrouwen weerbaarder zouden zijn, zou het aantal verkrachtingen drastisch afnemen.”

En dan weten we weer waarom we dit werk doen. Want dit is geen mening. Dit is schadelijk.
Voor iedereen die ooit iets traumatisch heeft meegemaakt. Voor iedereen die zich al schuldig voelde, zonder schuld te hebben. Voor iedereen die bevroor en zichzelf dat nog steeds kwalijk neemt.
Want dát is wat trauma doet. Bij gevaar bepaalt het lichaam instinctief wat nodig is om te overleven. Vechten, vluchten, verstijven, vallen of proberen te verbinden (‘vrienden worden’).
We zien het keer op keer in onze traumatrainingen
Mensen die vastlopen. Die moe zijn van het altijd alert zijn, van zich verdedigen, van zich schamen. Mensen die niet begrijpen waarom ze reageren zoals ze reageren. Of die zich zwak voelen, terwijl hun systeem eigenlijk keihard aan het werk is om hen veilig te houden.
En we zien wat er gebeurt als er meer traumakennis komt.
Als de puzzelstukjes ineens passen.
Als het oordeel verdwijnt en er ruimte komt voor erkenning, begrip, meer rust en veiligheid.
Daarom geven we traumatrainingen
Niet om te vertellen wat je had moeten doen. Maar om je te helpen begrijpen wat er gebeurde.
Wat trauma doet met je lijf, met je denken, met je grenzen, met je gedrag. En wat je nodig hebt om je beter te voelen.
Onze Traumatrainingen Level 1, 2 en 3 zijn er voor iedereen die trauma beter wil begrijpen. Voor slachtoffers. Voor naasten. Voor hulpverleners. Voor wie wil luisteren zonder oordeel.
Zodat we straks geen uitspraken als die van Gerard Spong meer hoeven te horen.

Wil je weten of onze traumatrainingen iets voor jou zijn?
Kijk dan op www.traumatrainingen.nl of stuur ons een bericht.

03/04/2025

Waarom ouders van kinderen met autisme meer nodig hebben dan alleen goede bedoelingen

We schreven het al eerder: ouders van kinderen met autisme ervaren meer stress dan andere ouders. En dat komt niet alleen door het gedrag van hun kind. Vaak is het juist het gevoel dat je er alleen voor staat, dat je telkens opnieuw moet uitleggen wat er speelt — aan school, aan hulpverleners, aan de omgeving — dat je keer op keer van het kastje naar de muur gestuurd wordt. Wachtlijsten die maar duren. Goedbedoelde adviezen waar je niets mee kunt. En misschien wel het pijnlijkste: de gedachte dat jij tekortschiet als ouder, omdat het je niet lukt om het thuis ‘normaal’ te laten lopen.

Ouders van kinderen met autisme staan aan. Altijd. Omdat er veel gevraagd wordt. Omdat je moet regelen, opvangen, voorkomen. Omdat je moet. Niet voor niets blijkt uit onderzoek dat de stressbelasting bij deze ouders soms vergelijkbaar is met die van mensen in een oorlogssituatie. Je brein kent het verschil niet tussen ‘werkelijk gevaar’ of ‘gevoeld gevaar’. De stresshormonen die je lichaam aanmaakt zijn hetzelfde — en dat vreet energie. Fysiek en mentaal.

En toch vragen we van ouders om sterk te blijven. Vol te houden. Liefdevol te blijven. Terwijl zij zelf bijna nooit de hulp krijgen die ze zo hard nodig hebben.

Daarom geloven wij in het trainen en ondersteunen van ouders. Niet om te vertellen wat ze moeten doen, maar om hen sterker te maken vanuit kennis, inzicht en verbinding. Want als ouder heb je echt professionele kennis nodig: over wat autisme en stress doet met je kind en met jou, en hoe je daarin het verschil kunt maken. Voor je kind, voor je gezin en voor jezelf.

Onze trainingen geven ouders niet alleen praktische handvatten, maar ook rust. Begrip. En misschien wel het belangrijkste: erkenning. Je bent niet gek. Je bent niet zwak. Je bent een mens met een zwaar takenpakket in een ingewikkeld systeem.

We merken dat steeds meer ouders baat hebben bij onze traumatrainingen. Want veel van wat je ervaart is meer dan alleen stress — het raakt je in je zenuwstelsel, je vertrouwen, je veerkracht. Ouders die bij ons leren over trauma en de impact daarvan, herkennen ineens hoe hun eigen lichaam reageert, waarom ze zich zo uitgeput voelen, waarom ze blijven piekeren of soms juist niets meer voelen. Ze ontdekken hoe ze beter voor zichzelf kunnen zorgen — en dus ook beter voor hun kind.

Wil je weten of een traumatraining iets voor jou is? Kijk dan eens op www.traumatrainingen.nl of neem contact met ons op. Je bent meer dan welkom.

Zorg voor je kind begint bij zorg voor jezelf.

Ontdek hoe onze trainingen in trauma en gedrag je kunnen helpen bij het herkennen en begeleiden van trauma. Meld je aan voor onze expert-trainingen

07/02/2025

WAT JE IRRITATIES OVER JOU ZEGGEN

Misschien ken je het ook: soms is er maar weinig voor nodig om je te irriteren. Een collega die steeds te laat komt, een partner die zijn spullen laat slingeren, of een vriendin die overal kritiek op heeft. Het voelt alsof de ander iets doet wat jou boos maakt. Maar wat als die irritatie ook iets over jou zegt?

IRRITATIE ALS SPIEGEL

Waarom ergert de één zich aan bazig gedrag, terwijl een ander daar totaal geen last van heeft? Dat komt omdat irritatie niet alleen over de ander gaat, maar vooral over wat het bij jou oproept. Misschien heb je geleerd dat je altijd bescheiden en beleefd moet zijn. Dan kan iemand die brutaal en direct is extra frustratie oproepen. Niet omdat die persoon ‘fout’ is, maar omdat het botst met iets in jou.

Soms raken irritaties ook een verborgen deel van jezelf, iets wat je misschien wel zou willen, maar niet durft. Stel dat je iemand irritant vindt omdat diegene altijd zijn mening geeft. Zou het kunnen dat jij juist moeite hebt om je uit te spreken?

VAN ERGERNIS NAAR INZICHT

Irritatie voelt vervelend, maar het is ook een kans om jezelf beter te begrijpen. In plaats van vast te blijven zitten in frustratie, kun je jezelf de volgende vragen stellen:

Wat irriteert me precies? Welke eigenschap of welk gedrag?

Waarom vind ik dit zo vervelend? Wat raakt het in mij?

Is dit iets wat vroeger in mijn omgeving werd afgekeurd?

Is er een deel van mezelf dat ik hierin herken, maar niet toelaat?

Zou er ook een positieve kant aan deze eigenschap kunnen zitten?

Hoe zou het voelen als ik een beetje van deze eigenschap in mezelf zou omarmen?

Door op deze manier naar je irritaties te kijken, ga je ze beter begrijpen en kun je er anders mee omgaan.

OEFENEN MET IRRITATIES

Ben je benieuwd wat irritaties je kunnen leren? Wij delen graag een oefening uit ons e-werkboek waarmee je meer inzicht krijgt in je ergernissen. Mocht je een pdf op A4-formaat willen ontvangen, stuur dan gerust even een pb.

27/10/2024

Vandaag delen we weer een oefening uit ons E-book Trauma Trainingen. Ingrid de Jong en ik kunnen bijna niet afwachten tot we het boek online kunnen zetten maar duurt echt nog even voor het helemaal af is. (We zijn al op pagina 111).

Vandaag nodigen we jullie uit tot een loopmeditatie. Voor mensen die zich onrustig voelen, is stilzitten en ogen sluiten vaak lastig, omdat dit kwetsbaar kan zijn. Loopmeditatie is dan fijner omdat het lichaam in beweging blijft en de omgeving zichtbaar is. De stapbeweging biedt ritme en rust, zonder dat er een complete stilte of stilstand nodig is. Het lopen houdt actief en vermindert onrust, waardoor een meditatie makkelijker wordt en meer ontspanning geeft. Een loopmeditatie kan ook prima buiten.

www.traumatrainingen.nl

18/10/2024

Communiceren kun je leren! hashtag

Communicatie is veel meer dan alleen woorden of gezichtsuitdrukkingen. Net als een ijsberg bevindt het grootste deel van de boodschap zich onder het oppervlak – verborgen in lichaamstaal, stemgebruik en andere non-verbale signalen. Voor mensen met autisme, die soms moeite hebben met het intuïtief herkennen van deze signalen, is het begrijpen van deze lagen van communicatie belangrijk. Door kennis te krijgen van micro-expressies en de diverse communicatiekanalen, kunnen mensen met autisme en hun begeleiders sociale interacties beter begrijpen en effectiever reageren.

Waarom is kennis van gezichtsuitdrukkingen alleen niet genoeg?
Gezichtsuitdrukkingen spelen een belangrijke rol in het overbrengen van emoties zoals blijdschap, boosheid, verdriet en angst. Met behulp van 43 gezichtsspieren kunnen we een scala aan emoties uitdrukken, vaak in de vorm van micro-expressies die in een fractie van een seconde zichtbaar zijn. Voor mensen met autisme kan het herkennen en interpreteren van deze vluchtige gezichtsuitdrukkingen echter een grote uitdaging zijn. Terwijl anderen min of meer instinctief aanvoelen wat iemand lijkt te bedoelen, kan het mensen met autisme helpen meer gestructureerde en expliciete kennis om deze signalen correct te duiden te ontwikkelen.

Echter, gezichtsuitdrukkingen zijn slechts één deel van het verhaal. Wanneer we ons uitsluitend richten op het gezicht, missen we een groot deel van de onderliggende boodschap. Non-verbale communicatie omvat ook lichaamshouding, stemintonatie, gebaren, oogcontact en zelfs subtiele fysieke reacties zoals blozen of zweten. Elk van deze signalen draagt bij aan hoe een boodschap wordt overgebracht, en het negeren van deze andere kanalen kan leiden tot misverstanden.

Lees hier meer over via de link
https://www.autismeacademie.nl/communiceren-kun-je-leren/

05/10/2024

Binnenkort verschijnt het E-Book van Ingrid de Jong en mij met meer dan 100 pagina's informatie, oefeningen, zelfonderzoek etc. Je kunt dit E-Book gebruiken als je zelf stressgevoelig bent (wie niet....?). Je kunt het uiteraard ook samen doen met iemand die stressgevoelig is. .

We delen iedere maand een oefening. Wil je op de hoogte blijven, meld je dan aan voor onze nieuwsbrief op de pagina van de AutismeAcademie. www.autismeacademie.nl of kijk op www.traumatrainingen.nl

De eerste oefening gaat over veilige eilandjes. De Veilandjes.