http://www.schoolvoorpsychologie.nl/

School voor psychologie, Chansonsdreef 101, Harderwijk (2026)

14/02/2026

De essentie 4
De essentie der dingen, wat wordt er hier onder verstaan? Essentie wordt hier opgevat als het wezenlijke, de kiem - oorsprong en de bestemming in één - in alles dat is geworden. Het duidt het begin en de voleinding aan van alles dat is. De essentie is zelf niet geworden, het is zonder begin omdat het altijd heeft bestaan, de oorzaak zonder oorzaak, het begin van alles.

Onder de oppervlakte duiken, de lagen zien waarop de buitenkant vastgeplakt zit. Onder de huid kruipen, die een grens en een grensovergang is, een zintuig en een orgaan. Als je je bewust wordt van de diepere lagen van verschijnselen, gebeurtenissen, ervaringen verandert je verhouding er mee. Je kunt dat 'bewustzijn van iets' niet 'ont-weten'. En dat bewustworden van een dieperliggende laag verandert ook het verschijnsel, de gebeurtenis en de ervaring. Neem 'essentie'. Eerst is het gewoon een woord, een abstract begrip dat je kunt omschrijven, definiëren, in beton gieten van een stroom die ‘betekenis’ is. Als aanvulling op de woorden die ik in de inleidende koptekst bij deze serie gebruik om de, juister een betekenis van essentie aan te duiden – ik, als ironicus, ben me er van bewust dat ik wel erg veel woorden nodig heb om de kern te benoemen – nog het volgende. Een perspectief dat de betekenis verdiept van een begrip, naar mijn bescheiden mening, is de etymologie ervan, de wordingsgeschiedenis. Die begint voor essentie – voor zover onze kennis reikt - bij het Griekse woord 'ousia', wat staat voor 'wezen', 'zijnsinhoud’. Ousia kan herleid worden tot het Griekse werkwoord voor 'zijn'. Het Latijn kende geen vervangend woord voor 'ousia'. Romeinse denkers zoals Cicero bedachten een woord om de Griekse term te vervangen: essentia, van 'esse' (zijn); de toevoeging 'entia', te vergelijken met '-heid', maakte er een abstract begrip van. Dus letterlijke 'het zijnde' en 'dat wat maakt dat iets is wat het is', het identiteitsbepalende. Zo dachten zij de kern van de essentie van 'ousia' te vangen. Trouwens, wat maakt jou in het bijzonder tot wat jij bent?

06/02/2026

De essentie 3 (On)opzettelijkheid 3
De essentie der dingen, wat wordt er hier onder verstaan? Essentie wordt hier opgevat als het wezenlijke, de kiem - oorsprong en de bestemming in één - in alles dat is geworden. Het duidt het begin en de voleinding aan van alles dat is. De essentie is zelf niet geworden, het is zonder begin omdat het altijd heeft bestaan, de oorzaak zonder oorzaak van alles, het begin van alles.

Is 'doel' misschien de of een essentie van opzet? (Over de essentie van 'doel' komen we nog met elkaar te spreken. Want elke naam die we op een essentie plakken heeft zelf ook weer een essentie die blootgelegd kan worden. (Dit gegeven kan twee gevoels- of gedachtereacties oproepen: bodemloze put/ permanent vallen óf hemelladder/ verder kijken dan het oog reikt.) Opzet veronderstelt natuurlijk een oogmerk of doel. Met het oog op een stip die op de horizon gezet is, span je je in om het te bereiken. Bij opzet is het doel bewust. De vraag is wel of het doel steeds op juiste gronden of na een zorgvuldige afweging gekozen is. Kan het doel ook de essentie uitmaken van het onopzettelijke? Ja, zij het dat het doel van het onopzettelijke voor de meesten van ons onbewust, onbekend of verborgen is. Sommigen geloven dat hierbij toeval - doelloosheid - een hoofdrol speelt. Een onbekend of onbewust doel is echter niet hetzelfde als doelloos. Dus ja, 'doel' - of een synoniem of sterk verwant woord zoals 'oogmerk' - mag gelden als een essentie van opzet en het onopzettelijke. Opzet - met als essentie 'doel' - kan ook behelzen niet-doen, een stap terug doen mentaal of gevoelsmatig. Je kunt soms ook 'besluiten', ervoor kiezen opzettelijk mee te bewegen met wat je onopzettelijk overkomt. Het voelt voor mij wat theoretisch, dus even naar jouw ervaring: wat doe je zoal met opzet, welk doel streef je met enig vertoon van ijver na? Wat zie je dan als je goed kijkt? Dan kan je blijken dat het onopzettelijke besloten liggen in je opzet, en elk doel een twee-éénheid blijken. Trouwens welke meer verborgen kenmerken van je doel, gevolgen, implicaties die in eerste instantie voor je verborgen zijn, kun je bloot leggen?

30/01/2026

De essentie 2 (On)opzettelijkheid 2
De essentie der dingen, wat wordt er hier onder verstaan? Essentie wordt hier opgevat als het wezenlijke, de kiem - oorsprong en de bestemming in één - in alles dat is geworden. Het duidt het begin en de voleinding aan van alles dat is. De essentie is zelf niet geworden, het is zonder begin omdat het altijd heeft bestaan, de oorzaak zonder oorzaak van alles, het begin van alles.

Is opzet noodzakelijk afdwingend? In essentie en theorie is het antwoord nee, in de praktijk van alledag pakt het vaak wel zo uit. Je hoeft alleen maar te letten op je eigen gedrag en ervaringen om te bepalen of dit voor jouw opzet ook geldt. Maar er zijn in principe dus vormen van opzet die niet(s) af dwingen. Enkele illustraties ter verduidelijking. Bijvoorbeeld ruimte laten of zelfs maken. Of neem bijvoorbeeld wachten. Voor of op wat? Dat moet welhaast het onopzettelijke zijn, toch?
Wachten is een alternatief voor zoeken. Zoeken is in essentie een vorm van willen (vinden), verlangen en dus afdwingen. Opzettelijk wachten vraagt je geduld te betrachten. Je dwingt niets af buiten jezelf, maar wel beheers je jezelf van binnen in zekere zin. Maar zonder te forceren, dus met zachte hand. Want dwingen, dit zul je wel weten zo langzamerhand, werkt niet. Wat maakt 'beheersen' mogelijk? Dat is altijd een inzicht - gegrondvest in ervaring - dat min of meer (on)opzettelijk geactiveerd is, of wanneer je inziet dat er met opzet niks meer te bereiken is. Terug naar de essentie: als opzet niet altijd gepaard gaat met afdwingen dan kan afdwingen niet de essentie zijn. Het zet ons wel op het spoor van een andere optie: dichter bij de essentie van opzet ligt mijns inziens het begrip 'doel'. Daarover meer in de volgende aflevering. Trouwens wanneer wist jij laatstelijk iets opzettelijk te doen zonder te vervallen in afdwingen?

21/01/2026

De essentie 1 (on)opzetbaarheid 1
De essentie der dingen, wat wordt er hier onder verstaan? Essentie wordt hier opgevat als het wezenlijke, de kiem - oorsprong en de bestemming in één - in alles dat is geworden. Het duidt het begin en de voleinding aan van alles dat tot zijn is gekomen. De essentie is zelf niet geworden, het is zonder begin omdat het altijd heeft bestaan, de oorzaak zonder oorzaak van alles, het begin van alles, al kent het zelf geen begin.

Dit is de laatste serie afleveringen over (on)opzettelijkheid en tegelijkertijd het begin van een nieuwe serie over 'essentie'. Zo gaat dat in het leven: elk einde een nieuw begin. Ik zou nog jaren door kunnen schrijven over (on)opzet, maar dan wel steeds sterker met - onopzettelijke - gevoelens van 'meer van hetzelfde'. Alles erodeert tot los zand tenzij je - hopelijk tijdig - op een nieuw spoor stapt. Om iets dat belangwekkender voelt op te pakken. Laat ik een poging wagen om tot slot van de serie over (on)opzettelijkheid 'de', nee bescheidener, 'een' essentie of misschien realistischer de meervoudsvorm 'essenties' - beetje paradoxaal, dat wel - van (on)opzettelijkheid aan te duiden. Eerst maar weer even de betekenis van opzet: het betekent o.a. doelbewust, doelgericht, expres, vrijwillig, intentioneel, willens en wetens, nillen (volens nolens) je kiest er met je min of meer volle verstand voor, met een reden. Onopzet betekent o.a. spontaan, het overkomt je, per ongeluk (niet hetzelfde als toeval dat volgens sommigen niet/wel bestaat), het gebeurt gewoon zonder dat je er bewust voor koos, ogenschijnlijk doelloos (het doel is voor je verborgen), onbewust, onvrijwillig, willekeurig èn onwillekeurig. De betekenis van de twee laatstgenoemde overlapt grotendeels ondanks de expliciete tegenstelling. Op het eerste oog is de essentie van opzet ‘willen’, afdwingen, niet accepteren zoals het er voor staat, en ook nillen (niet willen), iets afwenden of tegen proberen te houden. Verder over essentie van (on)opzet in de volgende aflevering. Trouwens, wanneer wilde jij laatstelijk iets dat je ook niet wilde?

05/01/2026

(On)opzettelijkheid 68 Verantwoordelijkheid 6
Onopzettelijkheid betekent 'zonder vooropgezet doel'. (On)opzettelijke uitkomsten komen aan de lopende band voor. Waar je ook bent, wat je ook maar doet. Ze zijn niet altijd wat we wensen. Maar zien we dat wel juist? Of is er een verborgen, diepere zin? Laten we er gewoon eens wat dieper dan normaal in duiken.

Afgeleid worden is altijd onopzettelijk. Terugbrengen van de aandacht - bij voorkeur met zachte hand - naar waar je hem wilt, vereist opzet. Één bron van afleiding is naar verluid de telefoon. Een Amerikaans onderzoeksteam bevond (Frontiers in Education, week 40, 2024) dat telefoons door studenten tijdens het college vooral 'niet-studie gerelateerd' gebruikt werden. Ze onderzochten eens of opzettelijke ingelaste korte pauzes van 1 tot een paar minuten tijdens het college hielpen om de afleiding beperkt te houden. In de korte pauzes mochten studenten hun telefoon dan gebruiken. De kortste 'pauzes' bleken het meest effectief om afleidend telefoongebruik te verminderen. Volgens hoogleraar cognitieve psychologie Stefan van der Stigchel van de Universiteit Utrecht levert het onderzoek bewijs dat minder telefoongebruik beter is. Echter geen doorslaggevend bewijs voor de effectiviteit van pauzes waarin men de telefoon mag gebruiken. Want studenten bleven soms aan hun telefoon plakken na het verstrijken van de pauzeminuten. Ook vindt hij de maatregel om telefoongebruik opzettelijk te verbieden een stap te ver. Volwassenen zijn zelf verantwoordelijk voor hun (on)opzettelijk doen en laten. Met opzettelijke regels omzeil je de eigen, onopzettelijke verantwoordelijkheid. Maar telefoongebruik is ook onopzettelijk storend voor medestudenten en de docent (bron Trouw, 2 oktober 2024). Je verantwoordelijk voelen is onopzettelijk: dat kun je niet met opzet nastreven. Al kun je het gevoel van verantwoordelijkheid wel opzettelijk ontkennen of afwijzen. Dan doe je dat vanwege de even onopzettelijke vrees voor de gevolgen. Of onopzettelijk gebrek aan inzicht of dito matig contact met je al eveneens onopzettelijke gevoelsleven. Maar wat je hier ook van mag vinden: je bent echt in staat om de onopzettelijke afleiding opzettelijk – de vorm die deze hier aanneemt is discipline - te weerstaan. Wanneer is je dat trouwens voor het laatst een keer gelukt?

30/12/2025

(On)opzettelijkheid 67 Verantwoordelijkheid 5
Onopzettelijkheid betekent 'zonder vooropgezet doel'. (On)opzettelijke uitkomsten komen aan de lopende band voor. Waar je ook bent, wat je ook maar doet. Ze zijn niet altijd wat we wensen. Maar zien we dat wel juist? Of is er een verborgen, diepere zin? Laten we er gewoon eens wat dieper dan normaal in duiken.

Stel, de overheid heeft genoemde produkten getoetst en goedgekeurd. Of de nadelige schade weegt niet op tegen de voordelen: we blijven tenslotte ook autorijden ondanks de honderden doden en tienduizenden gewonden per jaar? Wat als van een goedgekeurd produkt steeds meer bewijzen opduiken dat ze schadelijk zijn maar diezelfde overheid - zelden proactief- achter de feiten aan rennend actie nalaat? Even een zijpad: proactiviteit - opzet vereisend - zie ik persoonlijk in geval van politici als teken dat de kiezersgunst niet te zwaar weegt en dat zie ik op zichzelf genomen als een teken van wijsheid. Want de mens – het volk – weet niet wat ‘proactiefgezien’ goed is, wat slecht en het wil van alles wat. De loze kreet ‘het volk wil het’ is hiermee voldoende ontkracht. We krijgen de overheid die we verdienen. Laat ik nu een groep noemen die nog buiten beeld bleef: de gebruiker. Ikzelf dus. Anders dan het milieu is de gebruiker ook verantwoordelijk als deze wist òf had kunnen weten van de schadelijke effecten. Maar ja, gemak wijst de weg, het opportune oefent een sterkere aantrekkingskracht uit op de mens dan het goede. Daarom, in de tijd van de goede voornemens nog wat kleine relatief goede ideetjes om opzettelijk verantwoordelijkheid te nemen: koop je pannen PFAS-vrij, regenjas en schoenen: laat ze gewoon nat worden, (her)plant bomen (zie www.meerbomen.nu), insecten vangen in plaats van pletten, wormenhotel, regenton, tegels wi**en, koop je vogelvoer biologisch en plaats een insectenhotel dat volgens de regelen der kunst is gemaakt (nee, die koop je niet bij de Xenos en Action). En natuurlijk je afval netjes scheiden. Het verst ga ik persoonlijk met papier: zelfs de labeltjes van mijn theezakjes gaan erbij. Welke van de genoemde en nog niet door jou uitgevoerde ideetjes kies je voor het nieuwe jaar?

23/12/2025

(On)opzettelijkheid 66 Verantwoordelijkheid 4
Onopzettelijkheid betekent 'zonder vooropgezet doel'. (On)opzettelijke uitkomsten komen aan de lopende band voor. Waar je ook bent, wat je ook maar doet. Ze zijn niet altijd wat we wensen. Maar zien we dat wel juist? Of is er een verborgen, diepere zin? Laten we er gewoon eens wat dieper dan normaal in duiken.

Houd wat in de vorige 4 afleveringen over verantwoordelijkheid te berde gebracht werd in je achterhoofd - of herlees het - terwijl we een ander chapiter aansnijden. Tot hoever en in hoeverre is een bedrijf of beter de leider ervan van - tegenwoordig vaker aangeduid als ceo - verantwoordelijk en dus aansprakelijk voor doen en laten? Concreter: is een ceo aansprakelijk voor de schade die een bedrijf met zijn fabrikaten toebrengt aan gebruikers en milieu? Neem PFAS, vapes, glyfosaat, microplastics en andere giftige producten. Als hij - vaker dan een zij - kan weten dat dergelijke fabrikaten schade toebrengen: zeker weten. Want hij gaat dan opzettelijk door met het blootstellen van gebruikers en milieu aan schade door zijn producten. Als de ceo het niet wist èn met enig vertoon van opzet niet had kùnnen weten dan is hij niet verantwoordelijk en kan hij niet aansprakelijk gehouden worden. Dit is het zwart en wit. Het lijkt voorzienbaar dat de ceo's van de bedrijven die genoemde, bewezen schadelijke produkten maken en/of aanbieden voor de rechter gedaagd zullen worden. Niet morgen, maar ooit. Het recht moet en zal zijn loop hebben. En anders is er altijd nog karma, het lot, niet als straffende mechanisme maar als - oneindig geduldig - leerprincipe. De werkelijkheid zit tussen wit-zwart in, is grijs in al zijn schakeringen. Als de ceo wetenschappers betaalt voor het doen van onderzoek - zoals in het geval glyfosaat in 2025 werd aangetoond - om de onschadelijkheid aan te tonen of twijfel te zaaien over de schadelijkheid dan is het duidelijk: zwart als de maanloze nacht. Laten we even een duik nemen in het grijs, de wereld van het opportune, dat wat niet goed is maar ook niet verboden maar daarmee nog niet juist is om te doen. Trouwens wanneer onderkende je laatstelijk het wit?

15/12/2025

(On)opzettelijkheid 65 Verantwoordelijkheid 3
Onopzettelijkheid betekent 'zonder vooropgezet doel'. (On)opzettelijke uitkomsten komen aan de lopende band voor. Waar je ook bent, wat je ook maar doet. Ze zijn niet altijd wat we wensen. Maar zien we dat wel juist? Of is er een verborgen, diepere zin? Laten we er gewoon eens wat dieper dan normaal in duiken.

Dan over clement zijn, misschien wel de moeilijkste van de drie om te worden als je het nog niet bent. Het vraagt namelijk om vergevingsgezindheid en het besef dat jij had kunnen doen wat zij deden met dezelfde persoonlijke beperkingen en onder dezelfde omstandigheden. Het kan een beetje voelen als tegen de stroom - van je ik in dit geval - in zwemmen. Je moet dus leren strijken. Met je hand wel te verstaan, over je hart. Dat kun je oefenen, iedere keer als je verzwolgen dreigt te worden in de branding van een oordeel over het gedrag van iemand anders. Of van jezelf wat dat aangaat. Alhoewel het me als wijzer voorkomt clementie vooral te betrachten voor gedrag van anderen en niet in de eerste plaats voor je eigen gedrag. Hoe vaker je clementie weet te betrachten, hoe waarschijnlijker het is dat begrip en tolerantie je deel zijn. Ik wijs tot slot voor de zekerheid even op het risico van ‘pil vergulden’ en ‘rationaliseren’. Dat zijn vormen van buiten naar binnen werken die niet werken, erger, jezelf zelfs in de problemen kunnen brengen (lees de afleveringen over beschaving er nog maar eens op na). En eerlijkheidshalve: ondergetekende slaagt er nog niet steeds in begripvol, tolerant of clement te reageren. Trouwens, wanneer was je laatstelijk clement?

08/12/2025

(On)opzettelijkheid 64 Verantwoordelijkheid 2
Onopzettelijkheid betekent 'zonder vooropgezet doel'. (On)opzettelijke uitkomsten komen aan de lopende band voor. Waar je ook bent, wat je ook maar doet. Ze zijn niet altijd wat we wensen. Maar zien we dat wel juist? Of is er een verborgen, diepere zin? Laten we er gewoon eens wat dieper dan normaal in duiken.

Kun je trouwens uberhaupt opzettelijk begripvol, tolerant en clement zijn? Ja. Het is hedentendage maar weinigen vergund onopzettelijk clement, begripvol en tolerant te zijn. Omdat het opzettelijk kan heb je gewoon meteen eigenlijk ook de verantwoordelijkheid om het te worden. In het bijzonder voor alle mensen die onopzettelijk de fout ingaan. Clement, begripvol en tolerant zijn hoofd-hart woorden. Dat wil zeggen dat ze een hoofdaspect hebben, een woordenboekbetekenis, maar niets zijn, niets betekenen zonder de gevoelswaarde. En die wordt volledig bepaald door ervaring (Wittgenstein zou zeggen: door gebruik). Wat kun je opzettelijk doen om ‘ze’ te worden, m.a.w. hoe kun je je verantwoordelijkheid invullen? Het begint met begrip opbrengen: in het onderhavige geval de ervaring dat je iets snapt van de beweegreden van de ander, waarom die deed wat die deed. Typisch iets dat je kweekt, dus geduld vraagt. Je kunt gras niet sneller laten groeien door er aan te trekken. Begrip is ook een goede eerste stap op pad naar tolerantie en clementie. Tolerantie is het vermogen om ondanks een zekere mate van schuld of verantwoordelijkheid niet moeilijk te doen over wat een ander deed: leven en laten leven zeg maar. Het lijkt misschien best wel veel op clementie en begrip, dus misschien een beetje dubbelop. Aan de andere kant: dubbelgenaaid zit steviger. Tolerantie versterk je opzettelijk door je eigen beperkingen en gemaakte fouten en blunders beschikbaar te houden in je geheugen om ze snel in je bewustzijn te kunnen 'laden'. Twee van de drie gedaan. Nou, wanneer toonde jij laatstelijk begrip?

01/12/2025

(On)opzettelijkheid 63 Verantwoordelijkheid 1
Onopzettelijkheid betekent 'zonder vooropgezet doel'. (On)opzettelijke uitkomsten komen aan de lopende band voor. Waar je ook bent, wat je ook maar doet. Ze zijn niet altijd wat we wensen. Maar zien we dat wel juist? Of is er een verborgen, diepere zin? Laten we er gewoon eens wat dieper dan normaal in duiken.

Tot waar reikt je verantwoordelijkheid? Tot waar opzet reikt. Verantwoordelijkheid nemen vooronderstelt opzettelijkheid. Voor het geval je denkt – (on)waarschijnlijk - dat je kunt doen wat je wilt zonder verantwoordelijk gehouden te kunnen worden voor de gevolgen zolang er maar geen opzet is: nee, dat is een zelfdienende, te simpele voorstelling van zaken. Ook voor wat je onopzettelijk doet kun je verantwoordelijk gehouden worden. Als je bijvoorbeeld verzuimd hebt - nalatig bent geweest - kennis van de wet te nemen en die dan overtreedt. Iedereen wordt in theorie geacht de wet te kennen. Dus kun je verantwoordelijk gesteld worden en je niet beroepen op dat je 'van niets wist'. Tenminste als je er met opzet kennis van hàd kunnen nemen. Wat als je de taal niet machtig bent als vreemdeling omdat je nog maar kort in Nederland bent? Of wat als je vanwege een leerstoornis moeite hebt om ingewikkelde wetteksten te begrijpen? We betreden het grijze gebied dat de meeste ruimte inneemt tussen het zwart en wit bij wet en recht. Eigenlijk geldt dit op alle andere vlakken des gemenen leven net zo. Wat is in de regel de beste grondhouding als je je in dit ruim bemeten, grijze gebied - vaak realistischer dan zwart of wit - bevindt? Begrip, tolerantie en/of clement zijn; alle drie zijn eigenlijk drie van de ontelbare facetten van Liefde. Strengheid in relatie tot verantwoordelijkheid werkt eigenlijk alleen voor jezelf en dan nog tot op zekere hoogte. Voor de anderen en het overige: scherp in je blik, zacht in je oordeel. Zodat je eerder de balk in het eigen oog ziet die je onopzettelijk het zicht belet op de splinter in het oog van de ander. Wat kunnen jij en ik doen om begripvol, tolerant en clement te zijn? Volgende aflevering. Trouwens wanneer nam jij laatstelijk je verantwoordelijkheid?

24/11/2025

(On)opzettelijkheid 62
Onopzettelijkheid betekent 'zonder vooropgezet doel'. (On)opzettelijke uitkomsten komen aan de lopende band voor. Waar je ook bent, wat je ook maar doet. Ze zijn niet altijd wat we wensen. Maar zien we dat wel juist? Of is er een verborgen, diepere zin? Laten we er gewoon eens wat dieper dan normaal in duiken.

Macht, laten we daar eens induiken met ons favoriete perspectief. Macht is de mogelijkheid om opzettelijk het lot naar onze hand te zetten en anderen in het gelid van onze eigen wensen en verwachtingen. Mogelijkheid, want je hoeft het niet uit te oefenen ook al heb je. Maar inderdaad als je het hebt dan is de onopzettelijke neiging de macht opzettelijk te gebruiken groot. En opzettelijk gebruik van macht is meestal misbruik. En onopzettelijk gebruik? Macht zonder plan of intentie, daar kan weinig goeds uit voort komen dunkt mij. Zoals altijd is macht op zichzelf niet per se slecht. Dat wordt het pas als het niet samen komt met iets anders. En dat is wijsheid, waarheid en liefde, de liefde bovenal. Daar is eerder over gesproken en dat zal ik niet herhalen ook al is herhaling – de kracht of in dit verband de macht van reclame - vaak noodzakelijk om iets te laten beklijven. Wijsheid, waarheid en liefde zijn onontbeerlijk voor de machtige, want zij vormen de grondslag of hoeksteen waar men op kan bouwen bij machtsuitoefening: dienstbaarheid. In alle andere gevallen gaat het mis met macht. Dat komt omdat het ik dan zijn kans schoon ziet, toegrijpt en macht aanwendt om het eigen belang - het eigen gelijk, de eigen rijkdom, de eigen familie, de eigen stam etc - te dienen. Lao tse zegt: "Hij die geen waarde hecht aan macht en niet houdt van weelde, al moge zijn wijsheid als dom schijnen, heeft de alwijsheid verkregen." Streef daarom niet naar macht, dat is namelijk de roep van je ik. Wijs toevertrouwde macht - die draagt de mantel van gezag - tegelijkertijd ook niet af. Dat is een kwestie van verantwoordelijkheid. Gezag kun je overigens niet afwijzen, die komt voort uit je levenshouding die zichtbaar wordt in je gedrag. Maar ook gezag - altijd onopzettelijk - kan alleen goed uitpakken wanneer deze gepaard gaat met dienstbaarheid. Wanneer stelde jij je laatstelijk dienstbaar op?

17/11/2025

(On)opzettelijkheid 61
Onopzettelijkheid betekent 'zonder vooropgezet doel'. (On)opzettelijke uitkomsten komen aan de lopende band voor. Waar je ook bent, wat je ook maar doet. Ze zijn niet altijd wat we wensen. Maar zien we dat wel juist? Of is er een verborgen, diepere zin? Laten we er gewoon eens wat dieper dan normaal in duiken.

Kleingeestig zijn we allemaal weleens. Maar grootgeestig? Mocht je vinden dat dit geen bestaand woord is, weet dan dat het best vreemd is dat het niet bestaat en dat het vanaf nu geboren is en niet meer ontkend kan worden. Het lijkt mij tenslotte veel leuker grootgeestig dan kleingeestig te zijn. Wat het betekent? Eerst even kleingeestigheid: dat is iets doen of denken dat benepen is. Andersgezegd je laat je kennen als iemand met een beperkt denk- en doe-raam, dat ruimheid mist. Je herkent het vaak als iets afwijzen of afwaarderen omdat het niet in je kleine kraam past. Vaak gaat dat onopzettelijk, zo ben je nu eenmaal. Grootgeestigheid vraagt om opzet: ik acht de kans echt klein dat je onopzettelijk grootgeestig bent. Al sluit ik het niet graag uit want stel je voor dat je zo vaak grootgeestig bent dat het je gewone doen wordt. Wat ìs nu grootgeestigheid? Eigenlijk duidt dat het vermogen aan vooral anderen en situaties ruimhartig tegemoet te treden, met groot begrip. Voorbeeldje? Wat ik bijvoorbeeld grootgeestig acht is je inzetten voor vrede als iedereen zich voorbereidt op oorlog.. Of afzien van vergelding voor aangedaan leed. Of een brug slaan tussen de uiterste polen. Of het belang van iemand anders zwaarder wegen dan dat van jezelf. Je belangstelling weet te vestigen op het echt wezenlijke. Je je perspectief zo weet te wisselen dat het schone naar voren treedt in het lelijke. Of jezelf minder achten dan de Ander. Misschien kun jijzelf dit rijtje nu aanvullen met eigen voorbeelden. Dat doet het grootgeestige toenemen. Je hebt er niet snel teveel van. Wanneer was jij trouwens zelf laatstelijk grootgeestig?

School voor psychologie

14/02/2026

06/02/2026

30/01/2026

21/01/2026

05/01/2026

30/12/2025

23/12/2025

15/12/2025

08/12/2025

01/12/2025

24/11/2025

17/11/2025

Adres

Website

Meldingen

Contact De Praktijk

Snelkoppelingen

Delen

Type