28/01/2026
Waar of niet waar?
โBij een afscheid in kleine kring heb je geen ritueelbegeleider nodig.โ
Dat ligt er aan. Heb je behoefte aan een informele, vrije vorm van afscheid nemen met een kleine groep rondom de overledene, waarbij het vooral gaat om samen zijn, dan is dat een prima keuze. Met ruimte voor wie spontaan iets wil zeggen. Misschien wordt er alleen muziek gedraaid en hoeft er niet eens iets verteld te worden.
Maar als een uitvaartverzorger als uitgangspunt tijdens het regelgesprek tegen nabestaanden zegt โbij een afscheid in kleine kring heb je geen ritueelbegeleider nodigโ, dan is dat in mijn ogen een gemiste kans.
Mijn ervaring is dat die โkleine kringโ juist ook de vrijheid geeft om een vorm te vinden die echt bij jullie past. Een ceremonie met een helder begin, een opbouw en een fijne afsluiting. Een structuur die voor bedding zorgt, zodat je je niet verloren voelt in wat je wilt zeggen of doen. En tegelijk ook in de informele, warme sfeer die je wilt behouden. De intimiteit van een klein gezelschap vergroot de vanzelfsprekendheid dat niet alles uitgelegd hoeft te worden. Er is minder verhaal nodig, en meer ruimte voor beleving. Ruimte voor rituelen. Iets doen dat troost geeft.
Hoe ziet zoโn persoonlijke ceremonie in kleine kring er dan uit? Laat ik je meenemen in het verhaal van Jet, waar intimiteit en structuur hand in hand gingen. In het voorbereidende gesprek dat ik met Jetsโs kinderen had, vertelden zij dat hun bijzondere moeder het vermogen had om een ander met twee woorden op te tillen. Jet stond opvallend positief in het leven en had een talent om zich met een ander te verbinden. Ook gaven ze aan dat ze graag iets wilden doen bij de uitvaart waarbij iedereen betrokken werd. Dat waren voor mij belangrijke uitgangspunten voor het bedenken van een persoonlijke ceremonie. De uitvaart vond niet plaats in de aula, maar in de informele familiekamer van het crematorium. In het welkomstwoord verwijs ik naar het centrale thema โde ander optillenโ. Daarmee zet ik als ritueelbegeleider al een bepaalde sfeer neer, die herkenbaar is voor alle aanwezigen. Verschillende sprekers delen verhalen over vroeger en over hoe ze de laatste periode beleefd hebben. Diverse muziekstukken zorgen voor rustmomenten tussendoor.
In de slotgedachte haak ik weer aan bij het centrale thema โde ander optillenโ. Ik benoem de kracht van dankbaarheid, dat daarmee je innerlijke licht nog sterker gaat stralen. De kaarsjes die tot nu aan weerszijden van Jet stonden, worden rondgedeeld tot ieder een brandend kaarsje in zijn of haar handen heeft. Ook ik heb een kaarsje vast. Samen staan we in een halve cirkel. Ik vraag iedereen om tegelijkertijd de kaarsjes op te tillen, zodat we samen Jet in het licht van liefde en dankbaarheid zetten. Nadat de kaarsjes weer gezakt zijn, leg ik uit wat de volgende stap gaat zijn. Ieder mag naar een ander toe lopen met het kaarsje. Als twee mensen dan tegenover elkaar staan, elkaar aankijken en echt contact voelen, mogen ze het kaarsje opnieuw even optillen en daarbij de volgende woorden uitspreken:
โIk zie in jou Mamaโs/ Omaโs/ Jetsโฆ.โ En dat mag ieder dan zelf invullen, wat er in hem of haar opkomt. Terwijl iedereen rondloopt, hoor ik om me heen dingen genoemd worden als โmamaโs zachtheidโ en โJets betrokkenheidโ. Zo nemen we de tijd om rond te lopen en contact te maken met elkaar, binnen de toch wel kleine ruimte. Af en toe waait er een kaarsje uit, maar het opnieuw weer aansteken brengt ook wat speelsheid in het ritueel. Als ik het gevoel heb dat het voldoende is, zet ik de muziek aan en nodig ik iedereen uit om weer terug in de halve cirkel te staan, met het brandende kaarsje op borsthoogte. De orkestrale intro van het lied โI will be thereโ van Katie Melua geeft iedereen de tijd weer terug op de plek te gaan staan. De tekst van het refrein is zichtbaar op het beeldscherm, zodat iedereen het zachtjes kan meezingen of neuriรซn. Ook ik heb tranen in mijn ogen van ontroering.
Dit is waarom ik mijn werk zo waardevol vind: omdat een ritueel, hoe klein ook, mensen kan verbinden op een manier die woorden te boven gaat.
Hoe denk jij over de mogelijkheden over een afscheid in kleine kring? Ik lees je reactie graag hieronder.
NB: Het verhaal over Jet is eerder opgenomen in mijn boek โRituelen belevenโ.
