09/01/2026
Je kent het wel. Het nieuwe jaar is begonnen en de goede voornemens zijn nog maar net bedacht en je kan de eerste uitdaging alweer voelen. Wat maakt die behoefte, om in januari weer opnieuw te willen beginnen toch?
De psychologie van het nieuwe begin: waarom januari voelt als een reset.
Er begint veel opnieuw in deze maand. De maanden tellen weer vanaf januari (1), februari (2). Het eigen risico van de zorgverzekering, vakantiedagen maar ook de belasting. De natuur maakt ook een reset in de winter. De kortste dag is een omkeerpunt in de korte dagen. De dagen worden weer langer, maar ook de echte winter als in koude temperaturen komen er nu echt aan. Dit jaar zijn we blij met de eerste sneeuw in januari.
Met al deze dingen die in de wereld om ons heen opnieuw beginnen is het niet vreemd dat ook wij een moment zien om opnieuw te starten of het nodige te verbeteren in ons leven. Wellicht gaf Patanjali, de grondlegger van de klassieke yoga-filosofie, een nog wel mooier handvat om veranderingen te creëren en om te gaan met de beelden gevoelens die je bij jezelf tegenkomt.
Vier mentale houdingen voor veerkracht bij elke verandering.
Patanjali stelt dat onze geestelijke rust vaak verstoord wordt door hoe we op anderen reageren. Door bewust te kiezen voor een specifieke mentale houding, blijft onze geest helder en kalm, ongeacht wat er om ons heen gebeurt.
Meer dan 2000 jaar geleden beschreef hij al vier specifieke mentale houdingen (bhāvanas) die ons helpen om onze innerlijke helderheid te bewaren.
Vriendelijkheid voor het geluk, Maitri
In een wereld vol sociale media ligt vergelijking op de loer. Als we zien dat anderen hun doelen moeiteloos halen terwijl wij nog worstelen, ontstaat er makkelijk jaloezie. Maitri nodigt ons uit om welwillend te zijn. Door oprecht blij te zijn voor het geluk en succes van een ander, creëren we een positieve houding in onszelf. Gun een ander hun voorspoed; het maakt de wereld om je heen lichter.
Compassie bij tegenslag, Karuna
Goede voornemens gaan vaak gepaard met strengheid. Maar januari is ook de maand van de 'off-days'. Wanneer we geconfronteerd worden met lijden of falen, bij onszelf of bij een ander, vraagt Patanjali ons om Karuna te beoefenen. In plaats van te oordelen, kiezen we voor mededogen. Wees mild voor je eigen struikelblokken en heb oog voor de kwetsbaarheid van de mensen om je heen.
Vreugde voor het goede, Mudita
Mudita is de bewondering voor goede en zuivere acties. Wanneer je iemand ziet die met toewijding werkt, eerlijk is of iets goeds doet voor de wereld, laat je dan meeslepen door dat enthousiasme. In plaats van cynisch te zijn, gebruiken we de positieve daden van anderen als inspiratiebron voor onze eigen groei. Het herkennen van het goede in de ander, versterkt het goede in onszelf.
Gelijkmoedigheid bij weerstand, Upeksha
Het meest uitdagende van de vier is Upeksha. We komen allemaal mensen of situaties tegen die negatief, onrechtvaardig of simpelweg 'lastig' zijn. Gelijkmoedigheid betekent niet dat je onverschillig bent, maar dat je voorkomt dat de negativiteit van een ander jouw innerlijke vrede ‘steelt’. Je bewaart een gezonde afstand en laat de verantwoordelijkheid voor iemands gedrag bij de ander liggen.
Jouw mentale basis: onafhankelijk van goede voornemens of seizoenen
Het mooie van deze vier houdingen is dat ze je onafhankelijk maken van je omgeving. Een echte 'reset' hoeft namelijk niet gebonden te zijn aan een specifieke datum of een seizoen. Door de lessen van Patanjali toe te passen, bouw je aan een mentale basis die veel dieper gaat dan een tijdelijk voornemen.
Deze manier van kijken helpt je om dichter bij jezelf te blijven, wat er buiten je ook gebeurt. Of je nu te maken krijgt met een jaloersmakend succes van een ander, je eigen baaldagen of die ene lastige persoon die je energie vreet: je hebt nu de tools in handen om je eigen koers te varen.
Van 'doen' naar 'zijn' in 2026
Maak er dus niet alleen een periode van 'doen' van, maar vooral een proces van 'zijn'. Gun jezelf de ruimte om te oefenen met deze vier kwaliteiten. Het zal je verbazen hoeveel rust het geeft als je niet meer op elke prikkel hoeft te reageren, maar zelf kiest hoe je in de wereld staat.
