31/07/2022
𝙇𝙚𝙚𝙧 𝙠𝙞𝙟𝙠𝙚𝙣 𝙖𝙡𝙨 𝙚𝙚𝙣 𝙥𝙖𝙖𝙧𝙙𝙚𝙣𝙖𝙧𝙩𝙨!
Om de gezondheid en het functioneren van je paard zo goed mogelijk te monitoren, is het belangrijk dat je goed naar je paard leert kijken. In deze post neem ik je mee hoe wij als paardenarts naar een paard kijken.
Heb je een voorkeur voor luisteren in plaats van lezen? Kijk dan op ons YouTube kanaal, waar een video staat met dezelfde uitleg.
Wanneer we kijken naar een paard, doen we dat eerst in stand. Daarbij maken we een rondje om het paard: we beginnen aan de zijkant, vergelijken met de andere zijkant en beoordelen daarna het paard in voor- en achteraanzicht. Als je een andere volgorde wil aanhouden is dat prima, zolang je je paard maar van alle kanten hebt beoordeeld. In deze post bespreken we de beoordeling van de zijkant:
1. Het eerste waar we naar kijken is naar de algemene indruk. Maakt je paard een alerte indruk? Is hij geïnteresseerd in zijn omgeving? Probeer dit ook te relateren aan de omgeving van je paard. Is hij in een nieuwe omgeving, dan is het normaal als hij meer oplettend is. Leeftijd kan ook een rol spelen. Een paard wat nog weinig ervaring heeft, bouwt soms meer spanning op. Wat we niet willen zien is een paard dat geen interesse heeft voor zijn omgeving heeft of volledig in zichzelf gekeerd is.
2. Het volgende waar we naar kijken is naar de vacht en de hoeven. We letten dan met name op de kwaliteit hiervan. Bij de vacht zien we graag een vacht die glad, glanzend en aaneengesloten is. Het is ook belangrijk dat de vacht past bij het jaargetijde. Midden in de zomer willen we dus een korte zomervacht zien. Bij de hoeven letten we op tekenen van verminderde kwaliteit, zoals scheuren en brokkelhoeven. Ook duidelijke randen in de hoeven zijn belangrijk om op te merken, omdat dit een teken kan zijn van een eerder doorgemaakte ziekte.
3. De Body Condition Score (BCS) zegt iets over de hoeveelheid onderhuids vet die is opgeslagen. Het is belangrijk om dit te monitoren, omdat we niet willen dat onze paarden te zwaar worden. Belangrijke locaties om de BCS te bekijken zijn bij de manenkam, over de ribben en bij de staartaanzet. Wil je een stap-voor-stap tutorial hoe je de BCS exact uitvoert, lees dan hier verder: https://www.paardenarts.nl/kennisbank/body-condition-score-bcs-weet-jij-of-je-paard-wel-of-niet-te-dik-is/
4. Nu gaan we wat meer inzoomen op bepaalde gebieden van het paard. We beginnen bij de wervelkolom. Je mag ook bij de benen (stap 7) beginnen en later de wervelkolom beoordelen, wat je zelf fijner vindt.
Bij de wervelkolom-beoordeling proberen we de huid en spieren weg te denken en het skelet op het paard te visualiseren. Dat is met name in de hals wel eens lastig. De halswervels liggen namelijk wat lager dan sommige mensen denken.
Wat belangrijk is bij de wervelkolom, is dat er geen overmatige holling of bolling is en dat de overgangen vloeiend zijn. De overgang van hals naar borst, borst naar lendenen en lendenen naar heiligbeen.
Als we afwijkingen zien, bijvoorbeeld een te holle rug, dan kan dit veroorzaakt worden door de bouw van je paard, maar vaker wordt het veroorzaakt door een onjuiste houding. Op onjuiste houdingen en hoe dit op te lossen gaan we in een andere post nog uitgebreid terugkomen.
5. Na de belijning van de wervelkolom gaan we kijken naar de bespiering. Het makkelijkste is om je paard hiervoor in 3 delen op te delen: de voorhand, middenhand en achterhand. Wat we willen zien is dat de drie delen in balans zijn qua bespiering. Wanneer de hals bijvoorbeeld heel zwaar ontwikkeld is, maar de achterhand nog niet voldoende is ontwikkeld, dan is er geen balans in de spierontwikkeling. Wat overigens weer allerlei verschillende oorzaken kan hebben.
Daarna is het goed om te kijken naar de ontwikkeling van de bovenlijn in de eerder genoemde drie delen van je paard. Is deze voldoende ontwikkeld of zie je ergens holle vlakken? Met name in de hals kun je soms zien dat de onderlijn zwaarder ontwikkeld is dan de bovenkant, wat we een onderhals noemen. Het liefst zien we een goed ontwikkelde bovenlijn, maar ook balans tussen de bovenlijn en onderlijn. De bespiering beoordelen we aan beide kanten.
6. De beste indruk van het functioneren van het paard krijgen we door te kijken naar hoe hij zijn lichaam gebruikt. Wat je eigenlijk wilt, is dat je een paard ziet die zichzelf eigenlijk al draagt is stand. Dat je het idee krijgt dat je er makkelijk mee weg kan rijden. We kijken hiervoor onder andere naar de aanspanning van de buikspieren. Zijn deze in stand al voldoende aangespannen? Of ‘hangt’ je paard in zijn rug? En spant hij zijn borstspieren voldoende aan? Of zie je dat zijn borstbeen wat naar de grond neigt, hij zijn voorbenen te ver onder zijn lichaam plaatst en de overgang na de sc**ft te abrupt is? Tot slot zien we graag dat een paard makkelijk alle benen belast. Als hij continue op rust gaat staan, is dat ook vaak een teken dat hij een bepaalde spieraanspanning in zijn lichaam niet wil.
7. Na de bovenlijn gaan we de focus nu meer leggen op de benen. We kijken hierbij zowel naar de bouw (conformatie) als naar de houding. We willen graag zien dat alle benen belast worden en dat ze recht onder het lichaam staan. Daarnaast zien we graag dat de hoek van de hoef vergelijkbaar is met de hoek van het kroonbeen en kootbeen.
De meest opvallende punten bij de benen zijn conformatieafwijkingen zoals een te recht achterbeen of een sabelbenig achterbeen. Verder zien we in houding vaak een voorbeen dat te ver onder het lichaam gezet wordt of soms juist dat de voor- en achterbenen te ver buiten het lichaam gestrekt worden.
8. De laatste stap van het beoordelen van de zijkant is het kijken naar zwellingen op de benen. Regio’s die hier met name belangrijk zijn: de voorknie en sprong, de buigpezen, peesschede, kootgewricht en kroonranden.
Wat kan je nou met deze beoordeling van je paard Je kan het gebruiken als een risico-inschatting (bijvoorbeeld bij aanschaf van een paard), maar vooral als een check hoe het met je paard gaat. Om je paard te monitoren kun je deze check dan het beste elke 4-6 weken opnieuw doen.
Heb jij je paard wel eens op bovenstaande manier bekeken? Of waren er onderdelen nieuw voor je? We zijn heel benieuwd!
In het volgende deel van ‘leer kijken als een paardenarts’ gaan we kijken naar het paard in voor- en achteraanzicht!
