10/09/2022
In mijn werk speelt het thema een belangrijke rol. Voor mij gaat het over het vermogen om mee te buigen met veranderingen en terug te veren na de storm. Als ik met individuele cliënten werk, zeker als er sprake is van een of , zet ik vaak een vragenlijst over veerkracht in. Altijd met mixed feelings. Ten eerste geloof ik dat een vragenlijst een goede hulpmiddel kan zijn voor de cliënt om tastbaar te maken wat ergens al gevoeld en gekend is. Alsof je het subjectieve weten probeert te objectiveren. Ze zeggen dan: 'het is confronterend, en tegelijkertijd wist ik dit deep down al'.
Anderzijds geloof ik dat een vragenlijst, welke dan ook, idealiter niets nieuws brengt als je als therapeut je anamnese goed doet. Als je goed luistert, observeert, doorvraagt en analyseert, kun je een nauwkeurige inschatting maken van iemands veerkracht. Bovendien: een diagnostisch instrument is een momentopname. Het probeert iets te vatten en te vangen wat per definitie dynamisch, fluïde en ongrijpbaar is. Zo ook veerkracht.
In de toelichting van de Vragenlijst voor veerkracht dat ik inzet, staat dat veerkracht een stabiel gegeven is, dat in de loop van iemands leven niet verandert. Ik geloof dit niet. Het is ook niet mijn ervaring na 12 jaar therapeut zijn. Wat ik zie, is dat veerkracht dynamisch en contextueel is. Dat mensen echt meer veerkracht kunnen ontwikkelen. Dat veerkracht niet alleen gaat over innerlijke hulpbronnen, zoals hoop, optimisme, mentale fitheid, maar ook over externe hulpbronnen en de context.
Daarom heb ik met vreugde de oratie van Prof.dr. Anne-Laura Van Harmelen over wat veerkracht (niet) is, gelezen. Zij zegt: we denken over veerkracht als een superkracht waar (sommige) mensen mee worden geboren. Wie het geluk heeft sterke wortels te hebben, kan de stormen doorstaan. "Maar helaas ligt het niet zo simpel. Sterke wortels zijn belangrijk, maar helpen niet als de grond te droog is. En, er zijn ook bomen die veerkrachtig zijn omdat hun wortels worden versterkt door de wortels van de bomen om hen heen. Bij mensen is het niet anders." Aanrader om verder te lezen:
https://www.universiteitleiden.nl/binaries/content/assets/sociale-wetenschappen/pedagogische-wetenschappen/oraties-proefschriften/oratie-van-harmelen-totaal.pdf
Foto: Pedro Sanz, Unsplash