Bohemen uitvaarten

29/05/2026

Antwoorden op vragen die jij niet stelt.

26/05/2026

Neem de tijd voor afscheid

De aangegeven tijd voor condoleren was voorbij en gehaast kwam iemand binnenstormen. “Hang rustig uw jas op”, zei ik. “Kom even op adem. Daarna is er … …” Maar voor ik mijn zin kon afmaken, kreeg ik een snauw dat het niet goed te vinden was en dat het lopendebandwerk is.

Ik vatte het bijna persoonlijk op, tot ik doorhad wat er aan de hand was. Deze persoon was wat gestrest omdat het wenselijk is om op tijd te komen en leefde in de veronderstelling de planning die we hanteerden aan de vooroordelen van de uitvaartwereld voldeed.

Dus ik probeerde te kalmeren en zei: “Neem de tijd, we hebben geen haast.” Tussen condoleren en het starten van het afscheid wordt een korte tijd gepland. Ruimte voor uitloop en een moment dat de familie nog even naar het toilet kan. Dat geeft rust.

“Dan kunt u zo meteen de familie condoleren en daarna een moment afscheid nemen als u wilt”, zei ik. “Daar is gewoon de tijd voor.” Door de ruime planning kon alles is alle rust en we konden ook nog precies op de afgesproken tijd starten met het afscheid.

“De dienst mag niet te lang duren”, zei de familie, maximaal drie kwartier. Dus er was een uur gepland, met een kwartier uitlooptijd erachter. De gehele afscheidsceremonie duurde een uur. Er was nog iemand die zich had gemeld en ook graag wat wilde zeggen, dat kon dus ook gewoon.

We sluiten af met even een kopje koffie, iedereen één bakkie voor ze weer gaan. Dus een half uurtje? Na een uur gingen de eerste mensen weg. Het met elkaar in gesprek zijn na afloop is een belangrijk onderdeel van het afscheid. De familie was dan ook maar wat blij dat er was voorgesteld om ruim de tijd te nemen in de koffiekamer.

Laten we er aandacht aan geven en de tijd voor nemen, zo maken we het waardevol.

Bas Smit
Bohemen Uitvaarten

22/05/2026

Antwoorden op vragen die niet gesteld zijn

12/05/2026

09/05/2026

Roem met een zonnebloem

Vandaag moesten de jongens afscheid nemen van hun lieve moeder. Eigenlijk zijn het gewoon mannen. Maar vandaag zijn het weer even jongens, haar jongens.

Ze was meer dan alleen hun moeder. Dat kunnen we op twee manieren uitleggen. Zij was meer dan ALLEEN hun moeder. Ze was dus veel meer. Ze was ook een tweede moeder voor veel anderen. Ze was dus meer dan alleen HUN moeder.

De zonnebloem was haar bloem en belangrijk voor haar. Daarnaast staat de zonnebloem ook symbool staan voor haar. Het staat voor levenslust, toewijding en positiviteit. Omdat zonnebloemen altijd naar het licht draaien.

Iedereen was gevraagd een losse zonnebloem voor haar mee te nemen. Er stonden wel meer dan honderd bloemen om haar heen. Het was een prachtig gezicht.

Een vriend van de jongens had iets moois bedacht. Hij had kleine zonnebloemetjes gekocht. Die droegen al die vrienden als kleine trotse broche voor hun tweede moeder. Om de jongens vandaag te steunen.

Wat mooi dat mensen dit soort details toevoegen aan een warm en bijzonder afscheid.

Plant een za**je
Zorg dat je overal iets achterlaat
Iets moois, iets geks
Iets wat nog komen gaat
Een idee, een droom
Een grote lach
Laat het achter
Iedere dag

Laten we er de tijd voor nemen en er aandacht aan geven. Zo maken we het waardevol.

Bas Smit
Bohemen Uitvaarten

07/05/2026

Samenzijn met hartenpijn

Het wordt geen formele dienst met speeches en bloemen. Geen afscheid waar er naar de uitvaart top tien geluisterd wordt. Niet zo’n afscheid waar iedereen in een rij staat om te condoleren. We gaan ons niet aan plichtplegingen en regels houden. Nee, dat gaan we niet doen.

Wát we gaan doen? Het wordt een samenzijn. Het is de bedoeling dat er één sfeervolle ruimte is waar iedereen met elkaar in gesprek kan gaan. Die plek hebben we al uitgekozen. In plaats van een hand schudden en weer door, is er tijd voor iedereen om samen herinneringen op te halen.

Er is een drankje voor iedereen en wat te eten. De hapjes moeten net als bij de feestjes van goede kwaliteit zijn. Het wordt geen feestje, nee dat is het niet. Het is verdrietig, want het is een groot gemis en het verlies doet pijn. Maar we gaan het niet zwaarder maken dan het al is.

Op de achtergrond horen we muziek. Diezelfde muziek waar we altijd naar luisterden. Met voldoende tijd wordt bedoeld dat we niet na een half uur plaats moeten maken voor de volgende. Dat betekent dat we ongehaast met elkaar kunnen samenzijn.
We vullen geen condoleanceregister in. Leuk, zo’n lijst met adressen, dat is mooi voor een ander. Er liggen herinneringskaartjes. Iedereen mag zijn mooiste herinnering aan degene die wij zo missen opschrijven. Dat is ook voor later om nog een keer terug te lezen.

Toen we naar huis gingen, ging de zon net onder. Buiten stonden vuurschalen en alles was sfeervol verlicht. Na het uitdragen stond iedereen in een erehaag tot aan het hek. We liepen er tussendoor. En de gang naar het crematorium? Die was de volgende dag in besloten kring. Daar hebben we na kunnen praten over al die indrukken, steun en lieve woorden van de avond ervoor.

Laten we er de tijd voor nemen en er aandacht aan geven. Zo maken we het waardevol.

Bas Smit
Bohemen Uitvaarten

07/04/2026

Zwarte zaterdag

Wat is nou de beste dag voor een uitvaart? Die is er niet. Ik ben nog nooit wakker geworden met het gevoel dat ik die dag wel graag een uitvaart van een dierbare zou willen hebben.

Er zijn wel dagen die minder geschikt zijn. Als de uitvaart te snel volgt op het overlijden, is er niet voldoende tijd om aandacht aan het afscheid te geven. Wat te snel is, kan per situatie verschillen. De omstandigheden zijn bepalend. Afscheid nemen van iemand die lang ziek is geweest, is heel anders dan wanneer iemand uit het leven wordt gerukt.

Soms denken mensen dat de vijfde dag altijd moet, maar zo is het niet meer. De uitvaart mag niet binnen zesendertig uur plaatsvinden en is uiterlijk de zesde werkdag na de dag van overlijden, de uitzonderingen daargelaten. Dus uiterlijk de achtste dag. Er zit namelijk altijd een weekend tussen en dat zijn geen werkdagen. Wanneer iemand op vrijdag overlijdt of met Pasen, Pinksteren, Kerst of Nieuwjaarsdag, kan dat nog langer zijn.

“Dan doen we zaterdag.” Dat kan soms een goede keuze zijn, maar lang niet altijd. Het argument is meestal: “Dan kan iedereen.” Wie komen er op een uitvaart? Oude en jonge mensen. Als je oud bent, ga je met pensioen en kun je de hele week. Jonge mensen hebben kinderen en die moeten op zaterdag naar voetbal of scouting, en de weekboodschappen moeten nog worden gedaan.

De nazit op zaterdag is vaak korter. Mensen gaan eerder naar huis. Vaak zijn er nog andere verplichtingen. Die nazit is belangrijk: met elkaar in gesprek zijn, dingen van je af praten en banden aanhalen. Daar moet je aandacht aan geven. Opvallend is dat daar op zaterdag minder tijd voor is. Op die doordeweekse dag was er toch al een dag(deel) vrij gepland, dus dan wordt er echt de tijd genomen.

Zullen we er aandacht aan geven en er tijd voor nemen? Dan maken we het waardevol.

24/03/2026

Tussen veiligheid en vergeving

Een ouder zou veiligheid moeten bieden. Iemand die je een plek geeft waar je kunt groeien, leren en
waar je jezelf mag worden. Dat is hoe we het graag zien, zo moet het namelijk zijn. Maar niet ieder
leven volgt dat verhaal. De broer en zus die afscheid namen, kenden een jeugd met pijn, gemis en
verwarring. Ze gebruiken het niet als verwijt, het is een waarheid.

Aan het einde van een leven word je als kind opnieuw geconfronteerd met wat is geweest. Je kunt wegblijven. Of je kunt blijven dragen wat al zo lang zo zwaar voelt. Zij niet. Dat was niet de weg die zij wilden bewandelen. Zij hebben een andere keuze gemaakt. Niet omdat het verleden ineens anders zou worden, maar omdat zij het verleden niet langer alles wilden laten bepalen.

In de laatste levensfase is er gekeken, gevoeld en uitgesproken. De waarheid werd niet verzwegen. Wat hen pijn deed, mocht bestaan. Maar ook wat hen gevormd heeft en wat hen nu helpt, kreeg een plek.

Dit afscheid was geen stilzwijgen en geen vergoelijking. Het was met heel veel aandacht. Het was met zorg. Er werden weloverwogen keuzes gemaakt. Er is om ruimte gevraagd om de pijn te delen. De verwarring te uiten, zodat er begrip voor kon komen. De rauwe waarheid werd verteld. En er was ook ruimte voor dat wat goed
was. Voor dat wat hen nu wél kon helpen.

Het was de moed om te zeggen: “wij dragen het niet langer alleen”. Daarom kon het verhaal eindigen met de woorden: “Pa… het zij je vergeven”. Niet omdat alles goed was. Maar
omdat vasthouden aan boosheid hen gevangen zou houden en vergeving ruimte gaf om verder te leven. Misschien is dat wat dit afscheid wil
meegeven: loslaten is geen verraad aan wat je hebt meegemaakt, maar een geschenk aan jezelf.

Laten we er aandacht aan geven en er de tijd voor nemen. Dan maken we het waardevol.

04/02/2026

Verbindende foto’s

Alles gaat steeds sneller. De wereld is zo gevormd dat we niet meer hoeven te wachten. We weten eigenlijk niet eens meer wat dat is. Alles is zo ingericht dat je in vol tempo door kunt razen. Wanneer je ouder wordt, heb je minder behoefte aan die snelheid. Sterker nog: hoe ouder je wordt, hoe meer je vertraagt. De wereld en de ontwikkelingen gaan dan als een razende langs je heen.

Wanneer je een leeftijd ruim boven de negentig haalt, wordt je wereld ook weer langzaam steeds een stukje kleiner. Meestal komen er dan niet meer dan tien mensen op je uitvaart. Bij dit afscheid waren het er ongeveer twintig. Alles vertraagde even voor iedereen om haar heen. Er werd stilgestaan bij het verlies van iemand die bijna een eeuw geleden geboren is. Het afscheid is verdrietig, maar ook bijzonder.

Wat doe je dan? Hoe geef je de uitvaart vorm? Iedereen kreeg de gelegenheid een moment afscheid te nemen. Na de begroeting was er die grote stamtafel waar ze met zijn allen omheen gingen zitten. Kopje koffie, kopje thee en een lekker koekje. Er werden herinneringen gedeeld. Iedereen sprak om de b***t: recente herinneringen en herinneringen van heel lang geleden. Over wie ze was, hoe ze deed en wat ze altijd zei. Sommige verhalen waren voorbereid, anderen vulden daar spontaan hun deel aan toe.

Als laatste werden foto’s gedeeld. Bij de eerste werd een anekdote verteld. Bij de tweede kwam een glimlach van herkenning. De derde was een zwart-witfoto, zo ging het door. De foto’s gingen rond de tafel, vanaf één punt, tegelijkertijd naar links en naar rechts. Daar ontstond iets bijzonders.

Eerst was er iedere keer één iemand aan het woord. Tijdens het doorgeven ontstonden allemaal gesprekjes tussen de doorgevers. Ze stonden allemaal even stil bij een herinnering van toen, die een verbinding in het heden maakte.

Laten we er de tijd voor nemen en aandacht aan geven. Zo maken we het waardevol.

26/01/2026

Sterk maatwerk

Dan overlijdt je vader.
Een man met twee rechterhanden. Een man die van varen hield. Iemand die heel lang geleden zijn eigen boot bouwde. Een boot waarmee veel is gevaren — of beter gezegd: veel is gezeild.

Met het ouder worden raakte de boot in onbruik. En toch bleef het een trots bezit, gekoesterd door de jaren heen. Het ging niet meer om de boot te behouden, maar om er afstand van te doen. Dat ging zeker niet gebeuren.
Dan is daar een zoon. Ook een man met twee rechterhanden. Hij ging eens kijken bij die boot. Daar zit wel heel veel werk aan, dacht hij. Maar als ik dan toch…

Met veel bloed, zweet en tranen wist hij de boot van de ondergang te redden. Hij knapte haar volledig op en bracht haar weer in originele staat terug. Deze boot blijft binnen de familie.

Wat doe je dan als je vader overlijdt?
Dan wil je iets doen. En als je goed bent met je handen, dan maak je een eigen uitvaartkist. Wordt die dan rechthoekig, met standaardformaten? Nee. Zo gaat deze creatieve familie daar niet mee om.

Er wordt een laatste vaartuig gemaakt.
Een zelfgemaakte uitvaartkist, met een bijna futuristische vorm waarin je duidelijk een boot herkent. Dat kun je wel toevertrouwen aan

Zijn zus maakt het geheel af. Zij verzorgt de bekleding en kiest voor een niet-alledaags bloemstuk, in een passende vorm met riet. Een geheel eigen, bijzondere en passende uitvaartkist.

Waar zie je dat nou?

Behouden vaart

Laten we er aandacht aan geven en de tijd voor nemen, zo maken we het waardevol.