Bohemen uitvaarten

06/01/2026

Geen vragen. Wel antwoorden.

24/12/2025

‘Ik wil geen zwarte kraaien op de uitvaart’, kreeg hij een tijdje geleden te horen. De opmerking paste hem wel. Want Bas Smit van Bohemen Uitvaarten houdt ervan als de wensen van de standaard afwijken.
‘Als je zwarte pakken, chagrijnige smoelen, stijve horken, koude koffie en kleffe cake wil, dan moet je mij niet bellen’, grapt hij.

‘Ik maak er een sport van om te achterhalen wat er allemaal mogelijk is’, vertelt hij. ‘Zat laatst bij een familie waarvan de vader was overleden.
Toen reed de brandweer langs en iedereen begon te huilen. Bleek hij altijd bij de vrijwillige brandweer te hebben gezeten.’ Dus regelde hij
dat de brandweer de overledene naar het crematorium reed…

Zie de rest van het artikel op de afbeelding

17/12/2025

10/12/2025

De herkenning die troost

Hoe moet de uitvaart van je opa geregeld worden? En die van je oma of één van je ouders? Het moet allemaal netjes geregeld zijn. Het moet goed verzorgd worden. De laatste verzorging moet respectvol uitgevoerd worden. Er moeten duidelijke afspraken gemaakt worden. Je wilt weten waar je aan toe bent. De wensen moeten besproken en uitgevoerd worden. Je dierbare verdient een mooie kaart, wat weer een tastbare herinnering kan worden. De dag van de uitvaart moet goed verlopen. Aan al die voorwaarden wil je dat de uitvaart voldoet.

Maar als we nou even verder kijken: zijn dit de enige voorwaarden of is er nog iets anders? Als je het aan mij vraagt wel. Het is pas echt compleet als er herkenning is, omdat die troostend werkt. Herkenning in hoe het afscheid is, de weg ernaartoe en de dag zelf. Dat kan in allerlei details zitten: hoe de verzorging gaat, de kleding die iemand aan krijgt. De keuze van een uitvaartkist of mand kan bepalend zijn. Ook waar iemand wordt opgebaard, bijvoorbeeld thuis, omringd door eigen spullen. De vorm van rouwauto, of gaan we op de fiets. De plek waar de uitvaart is: kiezen we voor gemak of gaan we naar het theater? Komt iedereen op de uitvaart of is het ingetogen voor iemand die niet op de voorgrond wilde staan?

Het is pas af als dat wat je doet herkenbaar passend is voor diegene die overleden is. Dat de aanwezigen de overledene herkennen in het afscheid en in wat er gezegd wordt tijdens een ceremonie. Je gaat geen borrel doen voor iemand die er niet van hield. Je gaat geen kleffe cake opdienen bij een gastronomische fijnproever. Nee, als je de details zorgvuldig kiest — en dat mag tegenwoordig, we hebben de mogelijkheid en keuzevrijheid — dan wordt het resultaat een afscheid waar de overledene met trots op terug zal kijken. En dat biedt troost.

Bohemen uitvaarten
Bas Smit
Aandacht geven en de tijd nemen maakt het waardevol

03/12/2025

Onder of boven de zoden?

Soms wordt er gebruikgemaakt van een grasopbaring, ook wel koelen met graszoden genoemd. Het wordt gebruikt als alternatief voor een koelplaat tijdens een opbaring. Om eerlijk te zijn: ik snapte er tot voor kort niets van, en ik geloofde er daardoor al helemaal niet in.

Vanaf het moment van overlijden tot aan de uitvaart wordt een lichaam geconserveerd. Het lichaam wordt gekoeld zodat er geen onwenselijke luchtjes ontstaan. Thanatopraxie is daar ook een voorbeeld van. De ontbinding wordt uitgesteld door de bacteriën in het lichaam als het ware te versuffen. Koelen met graszoden wordt als alternatief genoemd. Wat op zich gek is: bij mijn weten zijn graszoden er al iets langer dan koelplaten. Het is maar net welk perspectief je hebt.

Hoe werkt een grasopbaring? Iemand wordt opgebaard op een opbaarplank of in een uitvaartkist. Daaronder, op de grond, leg je graszoden. Deze geef je drie keer per dag water, bij voorkeur regenwater met wat rozemarijn erdoor. Doordat het gras groeit — door de levenskracht van het gras — onttrekt het energie en warmte uit de kamer, waardoor je het lichaam op een natuurlijke manier koelt. Je hebt geen geluid van een koelplaat, geen elektrisch veld, en belangrijker nog: de sfeer en geur in de ruimte wordt er anders door.

De graszoden pasten niet bij mijn visie. Je wilt een lichaam goed koelen of de bacteriegroei tijdelijk stopzetten. We willen geen verkleuring zien tot aan de uitvaart, en al helemaal niets ruiken. Hoe kun je nou een lichaam tot de wenselijke temperatuur koelen door een paar graszoden op de grond te leggen? Dat gaat toch nooit werken.

Heel lang ben ik op zoek geweest naar een antwoord. Met navragen en googelen kwam ik niet verder. Mijn conclusie was: dat zal wel niets zijn. Tot een paar maanden geleden een collega een familie begeleidde die kozen voor een grasopbaring. Dat was mijn kans; dat wilde ik zien.
.. De rest van het verhaal kun je lezen in de afbeeldingen. Het verhaal was te lang om te kunnen posten. Inkorten was geen optie ...

25/11/2025

To speak or not to speak

Dát is de vraag. Ga jij spreken op de uitvaart van één van je ouders? Of die van je partner? Je opa, oma of een goede vriend? Het is natuurlijk het allermooiste als de dierbaren zelf hun eigen woorden spreken tijdens een afscheid. Maar is dat ook altijd haalbaar?

Bij het idee dat je moet spreken, op een emotionele dag en dan voor heel veel bekenden. Dat is lang niet voor iedereen een aantrekkelijke gedachte. Dan moet je de woorden ook nog op papier krijgen… Dat is geen gemakkelijke taak. Laat staan dat je in een week zit van verlies. Je bent je zekerheid ineens kwijt. En die week moet je al zoveel. Hoe ga je dat dan doen?

Er zijn ook mensen die daar hun beroep van hebben gemaakt. Meestal zijn het woordkunstenaars, die van jouw herinneringen een mooi verhaal maken. Laten we eerlijk zijn: mooi en goed spreken in het openbaar is ook een kunst. Dus misschien is het helemaal niet zo gek om een sprekerskaart in te zetten op een emotioneel moment.

Nog een ander idee. Stel nou dat jij zelf kunt bepalen wat er gezegd wordt op jouw eigen uitvaart. Dat jijzelf het laatste woord hebt. Waarom moet een ander vertellen hoe jouw leven was?

Maar hoe doe je dat dan? Dat is heel simpel. Je nodigt mij uit. Ik begeleid, ik schrijf en ik spreek. Je bereidt je vast voor: Wat wil ik dat er gezegd wordt over mijn leven? Dan stel ik je nog aanvullende vragen. Daarmee schrijf ik jouw verhaal. Dat nemen we samen door om het bij te schaven, zodat het helemaal klopt. Want waarom zou je door een overlijden je de mond moeten laten snoeren?

Maak een afspraak, dan gaan we aan de slag. Hoef je er daarna nooit meer over na te denken. Dat spreekt toch voor zich?

23/11/2025

De jaarlijkse wandeling over Kranenburg en Bergklooster voor iedereen die iemand heeft verloren was gister weer.

Elke keer weer een bijzondere wandeling.

18/11/2025

Uitvaartverzekering? Bohemen bellen! Dan regelen we het gelijk.

Een uitkering in geld dus helder en duidelijk, gunstige premie en voorwaarden. Fijn dat het geregeld is.

27/10/2025

Geen vragen, wel antwoorden.

21/10/2025

Een uitvabo? Dat doe je zo!

Was jij op de uitvabo?

Ja, dat klopt, daar was ik. Het was verdrietig, maar tegelijkertijd heel erg mooi — het klopte gewoon helemaal.

Het klinkt als een stoffige vakbeurs voor uitvaarten, met spaanplaten uitvaartkisten en recepten voor kleffe cake. Maar dat was het zeker niet. De uitvabo was heel wat anders.

Wat doe je dan als je veel te snel afscheid van iemand moet nemen? Iemand die kort voor zijn overlijden nog midden in het leven stond. En hoe! Een feestje werd niet geschuwd — sterker nog, feesten wás zijn kenmerk. De kroeg in gaan, dat was wat hij graag deed. Daar werd natuurlijk een biertje bij gedronken. Soms één, soms twee, maar meestal veel meer.

Er wordt steeds vaker op een leven geproost en een borrel gedaan tijdens een uitvaart. Hier werden een paar extra voorwaarden gesteld: we gaan niet even laf proosten en weer naar huis. We doen dat anders. Het afscheid is in de middag — laten we vrijdagmiddag doen, dat past het best. We gaan met elkaar in gesprek en herinneringen delen, dus er moet genoeg tijd zijn. Lekker hapjes, drank en…

Zo gezegd, zo gedaan.

Na één drankje ging nog niemand weg, na twee, drie en vier ook nog niet. Het bleef nog lang onrustig. Het was een afscheid met een ontstaan van iets nieuws en dat is de uitvaartborrel, afscheidsvrijdagmiddagborrel, of kortweg: de uitvabo of afribo.

16/10/2025

Herdenken belicht

Een wandeltocht voor iedereen die iemand is verloren.

Het terrein van Crematorium Kranenburg en Begraafplaats Bergklooster zijn die avond verlicht met fakkels en vuurkorven. Er is livemuziek. En iedereen kan op een eigen manier een dierbare herdenken en bij één van de gedenkplekken een kaarsje plaatsen.

Zaterdagavond 22 november vanaf 18.00 tot 18.30 uur kun je vanaf Uitvaartcentrum
Kranenburg beginnen met de wandeltocht. Kranenburgweg 3 in Zwolle.

Wees welkom

09/10/2025

De trots van de rots

Hoe kan dat nou? Waarom gebeuren er zulke dingen?
Het overlijden van de rots in de branding kwam als een donderslag bij heldere hemel. Dat had niemand aan zien komen. Het was een shock — niet alleen voor zijn familie, maar voor iedereen. En dat kwam omdat hij zo geliefd was.

Wat doe je dan?
Je moet ineens zoveel.

Het is onmogelijk om iedereen uit te nodigen voor de uitvaart. Hoeveel mensen zouden er komen? Honderden — en hoeveel honderden? Dat is lastig in te schatten. Tijdens de voetbalwedstrijd op zondag was er een moment van stilte en een eerbetoon. Die aandacht was overweldigend en liet zien hoe het verlies bij iedereen leefde.

Op de dag van de uitvaart krijgt de rots een ereronde over zijn trots.
Dan kan daar een erehaag gevormd worden, voor en door al die mensen.

Zijn trots? De camping die zijn vader ooit had gekocht — en die hij groot had gemaakt.
Ondertussen was het stokje doorgegeven aan zijn zoons. Zij beheerden alles, ten minste op papier. Daarmee wordt niet gezegd dat zij er niets voor doen — integendeel. Die mannen, en de rest van de familie, werken er keihard voor. En de rots? Hij was elke dag te vinden op zijn camping. Hij had het wel overgedragen, maar nog lang niet losgelaten.

Als proef was er stapvoets een kleine ronde over de camping gereden. Dat duurde ongeveer tien minuten, kwamen we achter. Het plan werd binnen vijf minuten aangepast: dan wordt het een grote ronde — dan gaan we langs alle veldjes.

Er stonden heel veel mensen. Bijna iedereen die op de camping stond, was er.
Een groot deel van het dorp was uitgelopen en gekomen.
Er speelde zelfs een draaiorgel.
Een bijzondere ereronde voor de rots — stapvoets over zijn trots.

Hoe je iemand kunt missen, is soms niet in woorden te vatten.
Hoe je iemand zult herinneren, wel.
Met een warme glimlach terugkijkend naar hoe het was.
De fijne herinneringen beuren je op.
Met trots kun je zeggen dat iemand jouw rots was — en altijd zal blijven.