22/01/2026
अटिजममा सेन्सरी मोडुलेसन (Autism Sensory Modulation)
सेन्सरी मोडुलेसन भन्नाले—
मस्तिष्कले हाम्रो इन्द्रियहरू (ध्वनि, उज्यालो, स्पर्श, गन्ध, स्वाद र नडोल–चाल) बाट आउने जानकारी कसरी ग्रहण, नियन्त्रण र प्रतिक्रिया गर्छ भन्ने प्रक्रियालाई बुझाउँछ।
अटिजम भएका बालबालिकामा यो प्रक्रिया कहिलेकाहीँ ठीकसँग काम नगर्न सक्छ, जसका कारण उनीहरूले सेन्सरी उत्तेजनाप्रति फरक प्रतिक्रिया देखाउँछन्।
सेन्सरी मोडुलेसनका प्रकार
१. अत्यधिक संवेदनशीलता (Hyper Sensitivity)
• सानो आवाज वा उज्यालोमा पनि असहज महसुस गर्नु
• निश्चित कपडा, ट्याग, वा स्पर्श सहन नसक्नु
• भीडभाड वा धेरै आवाज भएको ठाउँबाट टाढा रहनु
२. कम संवेदनशीलता (Hypo Sensitivity)
• दुखाइ, तातो–चिसो कम महसुस गर्नु
• बारम्बार उफ्रिनु, दौडिनु वा धेरै नडोल–चाल गर्नु
• ठूलो आवाज वा कडा दबाब मन पराउनु
३. सेन्सरी सिकिङ (Sensory Seeking)
• घुमिरहनु, डोलिरहनु, वस्तु मुखमा हाल्नु
• कडा दबाब वा गहिरो स्पर्श खोजिरहनु
दैनिक जीवनमा पर्ने प्रभाव
• ध्यान केन्द्रित गर्न र सिकाइमा समस्या
• व्यवहारगत समस्या वा अत्यधिक चञ्चलता
• खानपान र सुताइमा कठिनाइ
• सामाजिक अन्तरक्रियामा बाधा
सहायक उपायहरू
• सेन्सरी डाइट (दैनिक योजना अनुसार सेन्सरी गतिविधि)
• अकुपेशनल थेरापी (OT)
• शान्त वातावरण, कम आवाज र नियन्त्रित उज्यालो
• गहिरो दबाबका गतिविधि (Weighted activities), सन्तुलन र नडोल–चालका खेल
• भिजुअल रुटिन र पहिले नै जानकारी दिनु
महत्वपूर्ण कुरा
यी व्यवहारहरू जिद वा दुष्ट्याइँ होइनन्।
यी मस्तिष्कको सेन्सरी प्रक्रिया फरक भएको कारण देखिने प्रतिक्रिया हुन्।
सही सहयोग र समझदारी पाएमा बालबालिकाले बिस्तारै आफूलाई नियन्त्रण गर्न सिक्छन् र सिकाइमा राम्रो प्रगति गर्छन्।
