19/12/2025
सोच (Thought) भनेको के हो?
हामीलाई थाहा छ कि हाम्रो मस्तिष्कभित्र एउटा छुट्टै संसार हुन्छ, जहाँ अरबौँ साना कोशिकाहरू हुन्छन्; ती कोशिकाहरूलाई 'न्युरोन' भनिन्छ। ती न्युरोनहरूले एक–अर्कालाई छोइरहन्छन् र सधैँ एक-आपसमा कुरा गरिरहेका हुन्छन्। जब हामी केही देख्छौँ, सम्झन्छौँ वा कुनै कुरा मनमा आउँछ, तब पहिले एउटा न्युरोनमा सानो बिजुलीको सङ्केत दौडिन थाल्छ र त्यसपछि त्यसले रासायनिक पदार्थ (केमिकल) छोड्छ, जुन अर्को न्युरोनसम्म पुग्छ। यसरी एक न्युरोनबाट अर्को न्युरोनमा सन्देश प्रवाह हुँदै जान्छ। जब धेरै न्युरोनहरूले एकैचोटि बिजुली र केमिकल प्रयोग गरेर आपसमा कुरा गर्छन्, त्यसपछि मस्तिष्कभित्र एउटा विशेष ढाँचा बन्छ र त्यही ढाँचालाई नै ‘सोच’ भनिन्छ। सरल शब्दमा भन्नुपर्दा, सोच भनेको मस्तिष्कभित्र हुने बिजुली र रासायनिक प्रतिक्रिया हो।
यो कुरा एउटै व्यक्तिले पत्ता लगाएको होइन। सोचको बारेमा कुरा गर्दै गर्दा, हामीले तीन महान् व्यक्तित्वहरूलाई भुल्नुहुँदैन:
१) लुइजी गाल्भानी
यिनले स्नायुमा बिजुलीको भूमिका हुन्छ भनेर प्रमाणित गरे।
२) सान्तियागो रामोन इ काजाल
यिनले मस्तिष्क न्युरोनबाट बनेको हुन्छ भनेर प्रमाणित गरे।
३) ओटो लोवी
यिनले न्युरोनहरूबीच रासायनिक पदार्थ प्रयोग भएर सन्देश जान्छ भन्ने कुरा देखाए।
यी सबै वैज्ञानिकहरूको संयुक्त योगदानबाट आज हामी सोच के हो भन्ने कुराको वैज्ञानिक बुझाइमा पुगेका हौँ।
BY : Sanjiwan Pradhan
