21/01/2026
के गर्भावस्थामा देखिने लक्षणबाट छोरा कि छोरी थाहा पाउन सकिन्छ ?
गर्भावस्था एउटा विशेष र भावनात्मक अनुभव हो, जहाँ आमा मात्र होइन, परिवारका सबै सदस्य विभिन्न जिज्ञासा र अपेक्षाले भरिएका हुन्छन्। तीमध्ये सबैभन्दा धेरै सोधिने प्रश्न हो— गर्भमा छोरा छ कि छोरी ?
समाजमा यस्ता धेरै मान्यताहरू सुनिन्छन्—
पेट चुच्चो भए छोरा हुन्छ, मिठो खाने इच्छा भए छोरी हुन्छ, धेरै वाकवाकी भए छोरी हुन्छ आदि। यस्ता विश्वासहरू पुस्तौँदेखि चल्दै आएका छन्। तर के यिनमा वैज्ञानिक सत्यता छ ?
सामाजिक मान्यताले सिर्जना गरेको भ्रम
सामाजिक सञ्जाल, घरपरिवारका ज्येष्ठ सदस्यहरूको अनुभव र परम्परागत सोचले गर्भवती महिलामा एक प्रकारको भ्रम सिर्जना गर्छ।
बिहानको वाकवाकी, अनुहारको चमक, छालाको परिवर्तन, मुड स्विङ जस्ता लक्षणहरूलाई लिएर बच्चाको लिङ्ग अनुमान गरिन्छ।
तर प्रश्न उठ्छ—
👉 के यी लक्षणहरूबाट साँच्चै गर्भमा रहेको शिशुको लिङ्ग थाहा पाउन सकिन्छ ?
चिकित्सा विज्ञान के भन्छ ?
चिकित्सा विज्ञानका अनुसार, गर्भावस्थामा देखिने शारीरिक वा मानसिक लक्षणहरूको आधारमा बच्चाको लिङ्ग पत्ता लगाउन सकिँदैन।
अल्ट्रासाउन्ड प्रविधिको विकासपछि गर्भमा रहेको शिशुको लिङ्ग पहिचान सम्भव भएको हो।
तर नेपालको कानुनअनुसार गर्भमै शिशुको लिङ्ग पहिचान गर्नु गैरकानुनी छ।
यस कारण कतिपय मानिसहरू पुराना घरेलु तरिका र अनुमानमा भर पर्न खोज्छन्, जुन पूर्ण रूपमा अवैज्ञानिक हुन्।
पेटको आकार हेरेर लिङ्ग थाहा पाउन सकिन्छ ?
गर्भवती महिलाको पेटको आकार निम्न कुराहरूमा निर्भर गर्छ :
शिशु गर्भमा बसेको अवस्था
महिलाको उचाइ र तौल
पेटका मांसपेशीको बलियोपन
गर्भाशयको स्थिति
शिशु अगाडि फर्केर बसेको छ कि तलतिर टाउको राखेको छ भन्ने कुराले पेटको बनावट फरक देखिन सक्छ।
👉 पेटको आकार र बच्चाको लिङ्गबीच कुनै सम्बन्ध छैन।
गर्भावस्थामा देखिने सामान्य मिथकहरू
१. हार्ट बर्न (छातीमा जलन)
धेरै जलन भए छोरी, कम भए छोरा भन्ने मान्यता छ।
तर हार्ट बर्न हर्मोनल परिवर्तन र पेटको दबाबका कारण हुन्छ, शिशुको लिङ्गसँग यसको कुनै सम्बन्ध छैन।
२. खानाको इच्छा (क्रेभिङ)
मिठो खाने इच्छा = छोरी
नुनिलो वा पिरो खाने इच्छा = छोरा
👉 यो धारणा पनि गलत हो। खानाको इच्छा हर्मोनल असन्तुलनका कारण फरक–फरक हुन्छ।
३. छालामा परिवर्तन
सुख्खा छाला भए छोरा, तैलीय छाला भए छोरी भन्ने विश्वास छ।
तर गर्भावस्थामा छालाको परिवर्तन हर्मोन, मौसम र छालाको प्रकारमा निर्भर हुन्छ।
४. मर्निङ सिकनेस
धेरै वाकवाकी भए छोरी, कम भए छोरा भन्ने कुरा पनि वैज्ञानिक रूपमा प्रमाणित छैन।
मर्निङ सिकनेस एचसीजी हर्मोनको प्रभाव हो।
५. ‘लिनिया नाइग्रा’ को लम्बाइ
पेटमा देखिने कालो रेखा (लिनिया नाइग्रा) नाभीमाथि पुगे छोरा, तलमै सीमित भए छोरी भन्ने विश्वास छ।
तर यो मेलानिन हर्मोनको प्रभाव हो, शिशुको लिङ्गसँग सम्बन्धित छैन।
निष्कर्ष
👉 गर्भावस्थामा देखिने कुनै पनि लक्षण, संकेत वा शारीरिक परिवर्तनबाट शिशुको लिङ्ग थाहा पाउन सकिँदैन।
यी सबै कुरा मिथक र अनुमान मात्र हुन्, जसको कुनै वैज्ञानिक आधार छैन।
गर्भावस्थाको मुख्य उद्देश्य आमा र शिशुको स्वास्थ्य सुरक्षित राख्नु हो। छोरा वा छोरीभन्दा पनि स्वस्थ सन्तान नै सबैभन्दा ठूलो चाहना हुनुपर्छ।
