JDA Medical & Lying In Clinic

12/04/2026

Kan-ser sa Su--so (Breast Can-cer): Ano Gagawin
Payo ni Doc Liza Ong

1. Ang sintomas ng kanser sa suso ay parang nagiging balat ng orange ang kutis ng suso, minsan mapula o nagkakaliskis. Mayroong bukol ang suso at maaaring masakit o hindi, bumaliktad ang utong o ni**le (retracted), mayroong lumalabas na dugo sa ni**le, nagbago ang hugis at laki ng suso at kumakapal ang laman sa may kilikili.
2. Nakakataas ng tsansa ng kanser sa suso kung may mga risk factors tulad ng edad 50 pataas, hindi nanganak at hindi nag-breastfeed, at may lahi ng kanser sa suso sa pamilya.
3. Kapag natuklasan na may kanser sa suso ay humanap ng doktor at ospital kung saan kaya mo ang presyo ng pag-opera. Isipin magkano ang budget na meron ka, tingnan kung may Philhealth, lumapit sa PCSO at social service ng napiling ospital. Pwede mag-second opinion. Tawagin ang mga kamang-anak at magpatulong. Emosyonal ang mayaskit sa pagkakataong ito, dahil hindi makapaniwala sa pangyayari at hirap magdesisyon. May takot at galit sa nangyari, pero pulungin ang buong pamilya para matulungan ang pasyente.
4. Kayanin ang sakit na kanser sa pamamagitan ng paghahanda mabuti. Itanong sa doktor kung ano ang sakit at gamutan, at aralin ang naging sakit. Gawin pa din ang mga dating gawain tulåd ng trabaho, bakasyon, pagpunta sa mahal sa buhay. Ituloy ang ehersisyo tulad ng paglalakad. Tumawa pa din, manood ng sine, ituloy ang hobby at pagre-relax.
5. Ang isa sa pangamba ng mga maysakit na kanser ay kung paano sasabihin sa mga anak na maliliit ang sakit. Isabi ng tapat ang kalagayan. Sabihin sa anak na magkuwentuhan pa din sila. Kahit bata pa ang mga anak, ay bigyan ng lakas ng loob at katiyakan ang mga bata. Tawagin din ang mga kamag-anak at support group para tulungan ang maysakit.
6. Paano makakaiwas sa sakit sa suso. Wala pong miracle food pero ang payo ay kumain ng iba’t ibang gulay at prutas, mag-ehersisyo at panatilihin ang tamang timbang.

12/04/2026

10 senyales na dapat ipatingin agad sa doktor ang sugat sa tenga ng bata—para sa ligtas na paggaling.

Read more in the comments.

12/04/2026

Ayon sa pag‑aaral, breastfeeding moms ang pinakaapektado ng zinc deficiency sa Pilipinas—isang health concern na dapat tutukan.

Read more in the comments.

12/04/2026

The Department of Health – Central Luzon Center for Health Development proudly joins the nation in celebrating the 1st World Autism Awareness Day this April 2, 2026, in line with the United Nations General Assembly Resolution 62/139.

With the theme “Autism and Humanity – Every Life Has Value,” we reaffirm our commitment to promoting inclusivity, understanding, and respect for persons on the autism spectrum. Let us work together to build a society where every individual is recognized, supported, and empowered to reach their full potential.

💙 Every life matters. Every voice counts. Every person belongs.

12/04/2026

12/04/2026

It’s amazing what babies begin learning before they’re even born! From recognizing mom’s voice to grooving to music and 'tasting' what mom eats, the womb is a classroom of magic. 🌟🤰📚

12/04/2026

❤️ ❤️ ❤️

12/04/2026

12/04/2026

Tax season got you feeling tense? Take a breath. Mindful breathing can relieve stress and help you feel calm enough to tackle that return.

11/04/2026

Baby boy Marco

Firstborn
2,400 grams
Mabini Pangasinan

11/04/2026

May G6PD po ang anak ko!

G6PD Decifiency or Glucose-6-Phosphate dehydrogenase Deficiency ang full name. Nakikita po ito sa Newborn Screening.

Madaming pumupunta sa clinic na worried dahil daw may G6PD ang anak nila. Kasama pa ang lolo at lola. Gusto nilang malaman kung ano ang kahihinatnan ng apo nila.

Ang dami raw kasing bawal na pagkain at mga gamot. Baka raw kasi mapalagay sa peligro ang bata kapag na expose sila sa bawal.

Bawal raw ang soy sauce! Bawal raw ang Dingdong na snack! Bawal raw ang beans! Bawal raw soya at marami pang iba!

Yung iba may narinig pa raw na baka raw mapunta sa pagiging re****ed o yung mahina ang pagiisip o baka raw sa Leukemia kaya umiiyak sa kaba ang pamilya.

"Ganito yun Daddy and Mommy, Lolo at Lola" ang sabi ko sa kanila. "Wag muna kayong magpanic!"

"Number one po hindi napupunta ang G6PD sa Leukemia. Ang leukemia ay cancer. Walang kuneksyon ang G6PD sa cancer. ".

Hindi rin napupunta sa re****ed. Yung nasa poster ng newborn screening kasi na bata na mukhang delayed ang pagtubo ay hindi po yun G6PD, iba po yun na sakit.

Ang G6PD po ay matagal ng nasa mundo. Kahit panahon pa ni Lapulapu at Magelan andito na po ito. Hindi po ito bagong sakit. Napapasa po ito sa lahi. Pero ngayong lang itong may test na naimbento kaya parang biglang dumami ang positive.

Ibig ko sabihin, malaking tsansa na kayong mga magulang at lolo at lola ay may G6PD. Marahil ako rin ay mayroon kaya lang di natin alam dahil wala tayong test noon.

Dati wala namang pinagbawal sa atin at sa mga kinanu-nunuan natin, eh wala naman mga narinig tayong nagka-anemic nalang bigla at G6PD ang diagnosis.

May narinig na ba kayo sa lahi niyo na kapag sumawsaw ng ulam sa toyo ay naadmit dahil nagiging anemic?

Iba po yung kailangan lang ng vitamins na Iron ha. Hindi po yun sila anemic dahil sa G6PD. Anemic lang yun na natural kaya binibigyan ng Iron.

To be honest wala pa po akong nasalinan ng dugo na dahil sa G6PD sa tagal ko na pagiging Doctor. Ibig ko sabihin medyo bihira talaga ang nagkakaroon ng simtomas na Pilipino. Likas na matibay ang lahing Pinoy, bigay yan ng Diyos sa atin.

Ngayon hindi ko rin sinasabi na baliwalain natin ang mga payo patungkol sa mga bawal ng G6PD. Ang ibig ko lang sabihin ay wag nating ibrand ang batang may G6PD na weak or masakitin. Kung baga po, hindi lang po tayo kumukuha ng explaination sa libro kundi po sa practical na obserbasyon sa buhay o sa history. Kung sasabihin nyong meron talagang naadmit na may G6PD sa lahi niyo dahil kumain ng beans o sumawsaw ng soy sauce at biglang na-anemic ay ibang usapan na yan. Pero kung wala naman, relax lang, kasing normal niyo yung anak niyo.

Ang pinakabawal ay yun paring binabawal ko sa lahat ng mga bata, kahit may G6PD man o wala.

1. Bawal ang magspray ng insecticide na may baby.

2. Bawal ang bumili ng antibiotic na walang pahintulot sa Doctor.

3. Bawal ang junk foods.

4. Bawal ang moth balls.

5. Sa gatas syempre breastfeeding is best. Avoid nalang sa soya milk. Cow's milk nalang if wala ng breastmilk.

6. About sa pagkain naman, avoid lang sa fava beans. Eat healthy lang din po. Bawal ang sobra. Paminsan minsang sawsaw sa soy sauce ok lang.

7. Bawal ma expose sa mga toxic na chemical.

Bottomline, para sa akin ang batang may G6PD ay normal na bata. Kung tumanda ang lahi niyo dati at walang nangyari kahit walang mga bawal, ano nalang si baby? Lalo't na't meron ng mga healthy advise.

Addition: hindi niyo rin po pwedeng sabihin na madali lang ubuhin o siponin ang anak niyo dahil may G6PD siya. Wala pong kuneksyon.

Note: ang payo po na nabasa niyo ay ang aking personal at practical na payo. Kung gusto niyo pa pong maiintindihan ng malalim ang G6PD may link po akong nilagay sa comment area.

Dr. Richard Mata
Pediatrician