Dr Saeed Nazir -Child Specialist And Neonatologist

18/02/2026

🌙 ڇا روزي دوران ٻار کي کير پياريندڙ ماءُ روزو رکي سگهي ٿي؟ 🤱

پياريندڙ مائرن لاءِ اهم ڄاڻ

رمضان مبارڪ 🌙

گهڻيون مائرون پڇن ٿيون:
“جيڪڏهن مان ٻار کي پنهنجو کير پياريندي آهيان ته ڇا مان روزو رکي سگهان ٿي؟”

⸻

📖 اسلامي راءِ

اسلام ۾ ٻار کي کير پياريندڙ ماءُ کي اجازت آهي ته جيڪڏهن:
• سندس صحت متاثر ٿئي
• کير ۾ گهٽتائي اچي
• ٻار جي صحت تي اثر پوي

ته هوءَ روزو نه رکي سگهي ٿي.
دين اسلام آساني چاهي ٿو، تڪليف نه.

⸻

🩺 طبي راءِ

ماءُ روزو رکي سگهي ٿي جيڪڏهن:

✔ ٻار 6 مهينن کان وڏو هجي
✔ ٻار کي اضافي خوراڪ (ويئننگ) شروع هجي
✔ ٻار جو وزن ٺيڪ وڌي رهيو هجي
✔ ماءُ صحتمند هجي ۽ ڪمزوري محسوس نه ڪري

⸻

🚫 روزو نه رکڻ گهرجي جيڪڏهن:

❌ ٻار 6 مهينن کان ننڍو هجي ۽ صرف ماءُ جو کير پيئندو هجي
❌ ٻار جو وزن صحيح نه وڌي رهيو هجي
❌ پيشاب گهٽ ٿي وڃي (ڏينهن ۾ 6 ڀيرا کان گهٽ)
❌ ٻار بي چين رهي يا مسلسل روئي
❌ ماءُ کي چڪر، ڪمزوري يا پاڻي جي کوٽ محسوس ٿئي

⸻

⚠️ جيڪڏهن اهي علامتون ٿين ته روزو ٽوڙيو
• ٻار گهڻو روئي
• ٻار کي کير گهٽ ملي
• پيشاب گهٽ ٿي وڃي
• ماءُ کي سخت ڪمزوري محسوس ٿئي

ٻار جي صحت سڀ کان اهم آهي ❤️

16/02/2026

14/02/2026

💉 ٻارن جي ويڪسين — پنهنجي ٻار کي بيمارين کان بچايو

پيارا والدين،
ويڪسين توهان جي ٻار کي خطرناڪ بيمارين جهڙوڪ خسره، پوليو، ڪڪڙ کنگهه، ٽيٽنس، نمونيا ۽ هيپاٽائٽس کان محفوظ رکي ٿي. ويڪسين محفوظ، اثرائتي ۽ اسلامي تعليمات مطابق به ٻار جي حفاظت لاءِ ضروري آهي.

📅 ويڪسين وقت تي ڇو ضروري آهي؟
✔️ بيمارين کان مضبوط بچاءُ
✔️ ٻار جي صحتمند واڌ ويجهه
✔️ اسپتال داخل ٿيڻ ۽ پيچيدگين کان بچاءُ
✔️ سماج ۾ بيمارين جي ڦهلاءُ کي روڪڻ

👶 پيدائش کان وٺي اهم ويڪسينون:
• پيدائش تي: BCG، OPV، Hepatitis B
• 6، 10، 14 هفتا: پينٽا ويلنٽ، PCV، OPV، روٽا وائرس
• 9 مهينا: خسره / MR
• 15 مهينا ۽ پوءِ: بوسٽر ويڪسينون

⚠️ افواهن کان بچو:
ويڪسين سبب بخار يا هلڪو سور عام ۽ عارضي هوندو آهي. ويڪسين ٻار کي ڪمزور نٿي ڪري، پر بيمارين کان طاقتور بچاءُ ڏئي ٿي.

🏥 ياد رکو:
پنهنجي ٻار جو ويڪسين ڪارڊ سنڀالي رکو ۽ هر ويڪسين مقرر وقت تي لڳرايو. جيڪڏهن ڪا ويڪسين رهجي وئي هجي ته پنهنجي ويجهي صحت مرڪز سان رابطو ڪريو.

❤️ صحتمند ٻار — روشن مستقبل

01/02/2026

🔥 بچوں میں بخار کے دورے (Febrile Fits) 🔥

محترم والدین
6 ماہ سے 5 سال کی عمر کے بعض بچوں میں تیز بخار کی وجہ سے اچانک دورہ (فِٹ) پڑ سکتا ہے، جسے Febrile Fits کہا جاتا ہے۔

❓ Febrile Fits کیا ہیں؟

✔️ یہ دورے صرف بخار کی وجہ سے ہوتے ہیں
✔️ عموماً خطرناک نہیں ہوتے
✔️ زیادہ تر بچے بالکل ٹھیک ہو جاتے ہیں

⚠️ علامات

• اچانک بے ہوشی
• ہاتھ پاؤں میں جھٹکے
• آنکھوں کا اوپر کی طرف چڑھ جانا
• جسم کا کچھ دیر کے لیے اکڑ جانا

🏠 گھر میں کیا کریں؟

✔️ بچے کو کروٹ کے بل لٹا دیں
✔️ منہ میں کچھ بھی نہ ڈالیں
✔️ تنگ کپڑے ڈھیلے کریں
✔️ بخار کم کرنے کی دوا دیں (ڈاکٹر کے مشورے سے)
✔️ دورے کا وقت نوٹ کریں

🚑 فوراً ڈاکٹر کو دکھائیں اگر:

❗ دورہ 5 منٹ سے زیادہ رہے
❗ بچہ پوری طرح ہوش میں نہ آئے
❗ دورے بار بار ہوں
❗ بچے کی عمر 6 ماہ سے کم ہو

🛡️ اہم بات

👉 Febrile Fits دماغی بیماری نہیں ہوتے
👉 زیادہ تر بچوں کا مستقبل بالکل نارمل ہوتا ہے

⸻

ڈاکٹر سعید نذیر
👶 نوزائیدہ اور بچوں کے ماہر
🏥 انڈس ہسپتال، لیڈیز جیل روڈ، لاڑکانہ
🕓 اوقاتِ کلینک: روزانہ شام 4 بجے سے 9 بجے تک

بچوں کی صحت کے بارے میں آگاہی کے لیے یہ پیغام ضرور شیئر کریں

28/01/2026

بچوں میں کیڑے (Deworming) کے بارے میں آگاہی

والدین کے لیے اہم پیغام

بچوں میں آنتوں کے کیڑے ایک عام مسئلہ ہیں، خاص طور پر ان علاقوں میں جہاں صفائی اور صاف پانی کی کمی ہو۔ یہ کیڑے بچے کی صحت، نشوونما اور پڑھائی پر منفی اثر ڈال سکتے ہیں۔

کیڑوں کی عام علامات:
• پیٹ درد یا پیٹ کا پھول جانا
• وزن کا نہ بڑھنا یا کمزوری
• خون کی کمی (Anemia)
• بھوک کم یا کبھی بہت زیادہ لگنا
• مقعد کے ارد گرد خارش
• تھکن اور پڑھائی میں دل نہ لگنا

Deworming کیوں ضروری ہے؟
Deworming سے:
• بچے کی غذائیت بہتر ہوتی ہے
• قد اور وزن بہتر طریقے سے بڑھتے ہیں
• خون کی کمی سے بچاؤ ہوتا ہے
• بچہ زیادہ چست اور صحت مند رہتا ہے

Deworming کب کرانی چاہیے؟
• عام طور پر 1 سال سے بڑے بچوں کو
• ہر 6 ماہ بعد ڈاکٹر کے مشورے سے
• اسکول جانے والے بچوں کے لیے خاص طور پر ضروری

بچاؤ کے طریقے:
• بچوں کو کھانے سے پہلے اور ٹوائلٹ کے بعد صابن سے ہاتھ دھونے کی عادت ڈالیں
• ناخن چھوٹے رکھیں
• صاف پانی استعمال کریں
• پھل اور سبزیاں اچھی طرح دھو کر استعمال کریں
• بچوں کو ننگے پاؤں زمین پر چلنے سے بچائیں

یاد رکھیں:
Deworming کی دوائیں محفوظ ہوتی
ہمیشہ ڈاکٹر کے مشورے سے استعمال کروائیں۔

👶 صحت مند بچے، روشن مستقبل
یہ پیغام دوسرے والدین کے ساتھ ضرور شیئر کریں تاکہ ہمارے بچے صحت مند رہیں۔

27/01/2026

ٻارن ۾ قد جو ننڍو رهجڻ (Short Stature)

والدين جي آگاهي لاءِ – سوشل ميڊيا

🔹 قد جو ننڍو رهجڻ ڇا آهي؟
جڏهن ٻار جو قد پنهنجي عمر جي ٻارن جي مقابلي ۾ تمام گهٽ هجي ۽ وقت سان گڏ صحيح رفتار سان نه وڌي، ان کي Short Stature چيو وڃي ٿو.

🔹 ممڪن سبب:
• والدين جو قد ننڍو هئڻ (خانداني اثر)
• خوراڪ جي کوٽ (ڪمزور غذا، وٽامن ۽ معدنيات جي گهٽتائي)
• هارمون جي مسئلا (Growth Hormone جي کوٽ)
• ٿائرائيڊ جي بيماري
• ڊگهي عرصي جون بيماريون (دل، گردا، آنڊن جون بيماريون)
• بار بار انفيڪشن يا ڄمڻ وقت گهٽ وزن

🔹 خبردار ڪندڙ نشانيون:
⚠️ ٻار جو قد هر سال مناسب نموني نه وڌڻ
⚠️ ساڳئي عمر جي ٻارن کان تمام ننڍو ڏسجڻ
⚠️ بلوغت (Puberty) دير سان شروع ٿيڻ
⚠️ ٻار جو وزن ۽ قد ٻئي پوئتي رهجڻ

🔹 والدين لاءِ اهم صلاحون:
✅ ٻار جي قد ۽ وزن جي باقاعده ماپ ڪرائيندا رهو
✅ متوازن غذا ڏيو (کير، انڊا، دالون، گوشت، ميوا، ڀاڄيون)
✅ بغير ڊاڪٽر جي صلاح جي دوائون نه ڏيو
✅ جيڪڏهن واڌ ويجهه رڪجي وڃي ته فوراً ٻارن جي ماهر ڊاڪٽر سان رجوع ڪريو

🔹 ياد رکو:
هر ننڍو قد بيماري نه هوندو، پر وقت سر جاچ ٻار جي صحتمند مستقبل لاءِ تمام ضروري آهي.

📢 هي پيغام ٻين والدين تائين به پهچايو، ٻارن جي صحت اسان سڀني جي ذميواري آهي.

26/01/2026

ڊائون سنڊروم (Down Syndrome) ٻارن ۾ – عوامي آگاهي لاءِ

ڊائون سنڊروم ڇا آهي؟
ڊائون سنڊروم هڪ پيدائشي حالت آهي، جنهن ۾ ٻار وٽ ڪروموسوم 21 جي هڪ اضافي ڪاپي هوندي آهي. ان ڪري ٻار جي جسماني ۽ ذهني واڌ ويجهه عام ٻارن کان ٿوري مختلف ٿي سگهي ٿي.

ڊائون سنڊروم جون عام نشانيون:
• چهري جون خاصيتون: اکيون ٿوريون تِرڇيون، ننڍو نڪ، چپ چِڪيون
• جسماني واڌ ويجهه سست
• سکڻ ۽ ڳالهائڻ ۾ دير
• عضلات (muscles) ڪمزور
• ڪڏهن دل، ٿائرائيڊ يا آنتن جا مسئلا

ڇا ڊائون سنڊروم بيماري آهي؟
نه، ڊائون سنڊروم ڪا بيماري ناهي، پر هڪ جينيٽڪ (پيدائشي) حالت آهي. اهڙا ٻار پيار، توجهه ۽ مناسب سنڀال سان سٺو ۽ خوشحال زندگي گذاري سگهن ٿا.

جلدي تشخيص ڇو ضروري آهي؟
• دل ۽ ٻين پيدائشي مسئلن جي سڃاڻپ
• فزيوٿراپي، اسپيچ ٿراپي ۽ اسپيشل ايجوڪيشن جو وقت سر آغاز
• ٻار جي صلاحيتن کي بهتر بڻائڻ

ڊائون سنڊروم وارا ٻار ڇا ڪري سگهن ٿا؟
• اسڪول وڃي سگهن ٿا
• ڳالهائي، پڙهي ۽ لکي سگهن ٿا
• سماج جو ڪارآمد حصو بڻجي سگهن ٿا
• پيار ۽ عزت سان عام زندگي گذاري سگهن ٿا

والدين ۽ سماج جو ڪردار:
• ٻارن سان فرق نه ڪيو وڃي
• حوصلا افزائي ۽ قبوليت ڏني وڃي
• علاج ۽ تربيت ۾ باقاعدگي رکجي
• اسڪول ۽ سماج ۾ شامل ڪيو وڃي

ياد رکو:
ڊائون سنڊروم وارا ٻار به اسان جهڙا آهن—انهن کي صرف وڌيڪ پيار، صبر ۽ سهڪار جي ضرورت هوندي آهي.

آگاهي وڌايو، قبوليت پيدا ڪريو، ۽ هر ٻار کي زندگي جو حق ڏيو.

24/01/2026

ٻارن ۾ ٿليسيما –

ٿليسيما هڪ وراثتي رت جي بيماري آهي، جيڪا ٻار کي ڄمڻ کان ئي متاثر ڪري ٿي. هن بيماري ۾ جسم صحيح مقدار ۾ هيموگلوبن ٺاهي نٿو سگهي، جنهن سبب ٻار کي سخت رت جي کوٽ (انيميا) ٿي وڃي ٿي. اهڙن ٻارن ۾ اڪثر زردي، ڪمزوري، جلد ٿڪجڻ، واڌ ويجهه ۾ گهٽتائي، بار بار بيمار ٿيڻ ۽ پيٽ وڌڻ (تلي ۽ جگر وڌڻ) جهڙيون علامتون نظر اچن ٿيون.

ٿليسيما ڇوت واري بيماري ناهي. اها ماءُ ۽ پيءُ کان ٻارن ۾ جينز ذريعي منتقل ٿئي ٿي. جيڪڏهن والدين ٻئي ٿليسيما جا ڪيريئر هجن ته ٻار ۾ بيماري ٿيڻ جو خطرو تمام گهڻو وڌي وڃي ٿو. ان ڪري شادي کان اڳ ۽ حمل دوران رت جا ٽيسٽ (اسڪريننگ) ڪرائڻ انتهائي ضروري آهن ته جيئن هن بيماري کان بچاءُ ممڪن ٿي سگهي.

ٿليسيما جي سخت صورت ۾ ٻارن کي باقاعده رت لڳائڻ ۽ ڊاڪٽر جي نگراني هيٺ علاج جي ضرورت پوي ٿي. وقت سر تشخيص، صحيح علاج، آئرن گهٽائڻ واري دوائن ۽ مناسب خوراڪ سان اهڙا ٻار بهتر ۽ صحتمند زندگي گذاري سگهن ٿا.

والدين ۽ ڪميونٽي لاءِ اهم پيغام:
• ٻار ۾ بار بار رت جي کوٽ هجي ته فوري جاچ ڪرائي وڃي
• باقاعده چائلڊ اسپيشلسٽ سان فالو اپ رکيو
• شادي کان اڳ ٿليسيما ڪيريئر ٽيسٽ کي عام ڪيو
• آگاهي، اسڪريننگ ۽ بچاءُ ئي هن بيماري جو بهترين حل آهن

اچو ته گڏجي آگاهي پيدا ڪريون ۽ پنهنجي ايندڙ نسل کي ٿليسيما کان محفوظ بڻايون.

ڊاڪٽر سعيد نظير
ڄاول ۽ وڏن ٻارن جي بيمارين جو ماھر ڊاڪٽر( ڊبل ايف سي پي ايس).

اسسٽنٽ پروفيسر ۽ هيڊ آف ڊپارٽمينٽ NICU لاڙڪاڻه

ايڊريس: انڊس ميڊيڪل سينٽر نزد
ليڊيز جيل روڊ لاڙڪاڻه

ٽائيم: 5pm to 9 pm
رابطي لاءِ:03113900515
وسيم چانڊيو

22/01/2026

بچوں میں آئرن کی کمی سے ہونے والی خون کی کمی (Iron Deficiency Anemia) – عوامی آگاہی

آئرن کی کمی سے ہونے والی خون کی کمی بچوں میں سب سے عام غذائی مسئلہ ہے۔ یہ اس وقت ہوتی ہے جب بچے کے جسم میں آئرن کی مقدار کم ہو اور صحت مند سرخ خون کے خلیے مناسب تعداد میں نہ بن سکیں۔ آئرن خون کے ذریعے آکسیجن پہنچانے، جسمانی نشوونما، قوتِ مدافعت اور دماغی نشوونما کے لیے بے حد ضروری ہے۔

آئرن کیوں ضروری ہے؟
آئرن بچوں کو متحرک، صحت مند اور سیکھنے کے قابل رکھتا ہے۔ اگر آئرن کی کمی طویل عرصے تک رہے تو بچے کی جسمانی بڑھوتری، ذہنی صلاحیت اور تعلیمی کارکردگی متاثر ہو سکتی ہے۔

عام علامات اور نشانیاں
والدین کو درج ذیل علامات پر توجہ دینی چاہیے:
• چہرے، ہونٹوں یا ہتھیلیوں کا پیلا ہونا
• تھکن، کمزوری یا سستی
• بھوک میں کمی
• بار بار بیمار ہونا
• معمولی محنت پر سانس پھولنا
• قد یا وزن کا مناسب نہ بڑھنا
• توجہ دینے یا پڑھائی میں مشکل
• شدید صورت میں دل کی دھڑکن تیز ہونا یا چکر آنا

عام وجوہات
• غذا میں آئرن کی کمی (گوشت، انڈے، سبز پتوں والی سبزیوں کا کم استعمال)
• چھوٹے بچوں میں گائے کے دودھ کا زیادہ استعمال
• آئرن کا جسم میں درست جذب نہ ہونا
• پیٹ کے کیڑے یا بار بار انفیکشن
• تیز بڑھوتری کے ادوار (بچپن اور نوجوانی)

تشخیص
ایک سادہ خون کے ٹیسٹ سے ہیموگلوبن کی سطح معلوم کر کے خون کی کمی کی تشخیص کی جاتی ہے۔ ضرورت پڑنے پر مزید ٹیسٹ بھی کیے جا سکتے ہیں۔

علاج
• ڈاکٹر کے مشورے سے آئرن کی دوا
• بنیادی وجہ کا علاج (پیٹ کے کیڑے یا انفیکشن)
• باقاعدہ فالو اپ اور خون کے ٹیسٹ

بچاؤ – سب سے اہم
• پہلے 6 ماہ تک صرف ماں کا دودھ
• 6 ماہ کے بعد آئرن سے بھرپور غذا کا بروقت آغاز
• خوراک میں گوشت، کلیجی، انڈے، دالیں، چنے، پالک اور آئرن سے مضبوط کیے گئے اناج شامل کریں
• کھانے کے ساتھ وٹامن سی والی غذائیں (سنگترہ، لیموں، ٹماٹر) دیں تاکہ آئرن بہتر جذب ہو
• ڈاکٹر کے مشورے کے مطابق ڈی ورمنگ
• 2 سال سے کم عمر بچوں میں گائے کے دودھ کا حد سے زیادہ استعمال نہ کریں

والدین کے لیے اہم پیغام
آئرن کی کمی سے ہونے والی خون کی کمی عام ہے مگر قابلِ علاج اور قابلِ بچاؤ ہے۔ بروقت تشخیص، متوازن غذا اور مناسب علاج سے بچے صحت مند، توانا اور ذہین بن سکتے ہیں۔

صحت مند خون، صحت مند بچہ، روشن مستقبل۔

20/01/2026

ٻارن ۾ هائپوٿائيرائڊزم – عوامي آگاهي

هائپوٿائيرائڊزم هڪ اهڙي بيماري آهي جنهن ۾ ٿائيرائڊ غدود جسم لاءِ گهربل هارمون گهٽ مقدار ۾ پيدا ڪري ٿو. اهي هارمون ٻارن جي واڌ ويجهه، دماغي ترقي، توانائي ۽ ميٽابولزم لاءِ تمام ضروري آهن. جيڪڏهن هن بيماري جو وقت سر علاج نه ٿئي ته ٻار جي جسماني ۽ ذهني ترقي متاثر ٿي سگهي ٿي.

هي بيماري ڇو اهم آهي؟
ٿائيرائڊ هارمون خاص طور نون ڄاول ٻارن ۽ ننڍي عمر جي ٻارن ۾ دماغي ۽ جسماني ترقي لاءِ انتهائي اهم آهن. وقت سر سڃاڻپ ۽ علاج سان ٻار عام زندگي گذاري سگهي ٿو.

عام علامتون ۽ نشانيون
علامتون عمر مطابق مختلف ٿي سگهن ٿيون:
• عمر جي حساب سان قد نه وڌڻ
• سستي، ٿڪاوٽ يا گهٽ سرگرمي
• کاڌو گهٽ هوندي به وزن وڌڻ
• ٿڌ وڌيڪ لڳڻ
• قبض
• سڪي چمڙي ۽ وار ڪرڻ
• وڏن ٻارن ۾ بلوغت ۾ دير يا ڇوڪرين ۾ مهيني جي بي قاعدگي
• نون ڄاول ٻارن ۾: کير پيئڻ ۾ تڪليف، ڊگهو پيلوپن (يرقان)، قبض، زبان جو وڏو هجڻ يا ترقي ۾ دير

سبب
• پيدائشي طور ٿائيرائڊ غدود جو نه هجڻ يا صحيح نه هجڻ
• مدافعتي نظام جي بيماري (وڏن ٻارن ۾ عام)
• آءِوڊين جي کوٽ
• ڪجهه دوائون يا سرجري کان پوءِ

تشخيص
رت جي سادي ٽيسٽ سان TSH ۽ Free T4 ماپي بيماري جي تصديق ڪئي وڃي ٿي. نون ڄاول ٻارن جي اسڪريننگ تمام ضروري آهي ته جيئن بيماري جلدي پڪڙي وڃي.

علاج
هائپوٿائيرائڊزم جو علاج ليووٿائيروڪسين نالي دوا سان ڪيو ويندو آهي، جيڪا محفوظ ۽ اثرائتي آهي. گهڻو ڪري علاج ڊگهي عرصي لاءِ هوندو آهي ۽ باقاعده فالو اپ ۽ ٽيسٽن سان دوا جي مقدار درست ڪئي ويندي آهي.

والدين لاءِ اهم پيغام
• هي بيماري مڪمل طور تي قابلِ علاج آهي.
• جلد تشخيص سان نقصان کان بچي سگهجي ٿو.
• باقاعده علاج سان ٻار جي واڌ ويجهه ۽ ذهني ترقي نارمل رهي ٿي.
• جيڪڏهن ٻار ۾ قد نه وڌي، گهڻي سستي هجي يا ترقي بابت خدشا هجن ته فوراً ٻارن جي ڊاڪٽر سان صلاح ڪريو.

آگاهي، وقت سر علاج، ۽ صحتمند ٻار — هي اسان سڀني جي ذميواري آهي.

ڊاڪٽر سعيد نظير
ڄاول ۽ وڏن ٻارن جي بيمارين جو ماھر ڊاڪٽر( ڊبل ايف سي پي ايس).

اسسٽنٽ پروفيسر ۽ هيڊ آف ڊپارٽمينٽ NICU لاڙڪاڻه

ايڊريس: انڊس ميڊيڪل سينٽر نزد
ليڊيز جيل روڊ لاڙڪاڻه

ٽائيم: 5pm to 9 pm
رابطي لاءِ:03113900515
وسيم چانڊيو