Polskie Towarzystwo Bólów Głowy

29/11/2025

🧠 TOKSYNA BOTULINOWA W MIGRENIE EPIZODYCZNEJ

Chociaż migrena przewlekła (CM) i migrena epizodyczna (EM) są różnicowane przede wszystkim na podstawie częstotliwości dni z bólem głowy (w migrenie przewlekłej ból głowy występuje co najmniej 15 dni w miesiącu przez co najmniej 3 miesiące, w migrenie epizodycznej do 14 dni w miesiącu), opisano między nimi również różnice kliniczne. Toksyna botulinowa typu A zatwierdzona została jako leczenie profilaktyczne w migrenie przewlekłej, natomiast jej skuteczność w migrenie epizodycznej pozostaje przedmiotem kontrowersji.

🔎 Badanie PRECLUDE było wieloośrodkowym, randomizowanym, podwójnie zaślepionym, kontrolowanym badaniem 3 fazy, w którym udział wzięło 775 pacjentów (w wieku 18-65 lat) z migreną epizodyczną. Uczestnicy byli losowo przydzielani do trzech grup:
• placebo
• onabotulinumtoxinA w dawce 155 U
• onabotulinumtoxinA w dawce 195 U
Leczenie trwało 24 tygodnie w części podwójnie zaślepionej, a następnie kolejne 24 tygodnie w fazie otwartej. Głównym punktem końcowym była zmiana w częstości występowania dni z migreną w miesiącu względem wartości wyjściowej.

✅ We wszystkich grupach zaobserwowano redukcję częstości dni z migreną względem wartości wyjściowych; jednak ani grupa leczona dawką 155 U, ani grupa leczona dawką 195 U nie wykazały istotnej statystycznie przewagi nad placebo (p > 0,05).
✅ Drugorzędowe punkty końcowe - w tym odsetek pacjentów osiągających odpowiedź ≥50% oraz liczba dni ze stosowaniem leków doraźnych - nie osiągnęły istotności statystycznej.
✅ Profil bezpieczeństwa był zgodny z wcześniejszymi obserwacjami dotyczącymi stosowania toksyny botulinowej typu A w migrenie przewlekłej, a zdarzenia niepożądane miały na ogół charakter łagodny do umiarkowanego.

Z badaniem można zapoznać się pod linkiem:

Background Migraine is a complex disabling neurological disease characterized by recurrent headache attacks lasting 4–72 h with moderate to severe intensity and...

11/11/2025

🎉 Powrót Polskiego Towarzystwa Bólu Głowy do IHS! 🇵🇱

Z radością informujemy, że po wieloletniej przerwie Polskie Towarzystwo Bólu Głowy (PTBG) ponownie dołączyło do Międzynarodowego Towarzystwa Bólu Głowy (International Headache Society - IHS)!

To ważny moment dla polskiej społeczności zajmującej się badaniami nad migreną i innymi bólami głowy! 🧠

🧠Czym jest IHS?
Międzynarodowe Towarzystwo Bólu Głowy to wiodąca globalna organizacja naukowa, skupiająca ekspertów i promująca najwyższe standardy w badaniach, edukacji i leczeniu pacjentów cierpiących na bóle głowy.

🧠Co to oznacza dla Polski?

- Globalna Integracja: Ponowne włączenie PTBG do IHS oznacza możliwość uczestnictwa w globalnych inicjatywach IHS.

- Możliwości Przedstawienia Polskiej Perspektywy: Przedstawiciel PTBG zasiadać będzie w Radzie Doradczej IHS, co daje szansę na uczestniczenie w pracach IHS oraz uwzględnienie specyfiki polskiej medycyny bólów głowy w międzynarodowych projektach.

- Wzrost Poziomu Nauki i Edukacji: Obecność w IHS daje PTBG szansę na skuteczniejszą wymianę doświadczeń i współpracę z liderami społeczności międzynarodowej.

Jesteśmy dumni, że możemy ponownie współtworzyć międzynarodową społeczność walczącą z bólem głowy!

29/10/2025

W dniach 16-18 października odbył się we Wrocławiu XII Zjazd Polskiego Towarzystwa Badania Bólu, w którym uczestniczyło ponad 500 lekarzy różnych specjalności oraz naukowców zajmujących się bólem.

Tym razem problematyka bólów głowy wybrzmiała jeszcze donośniej pośród innych tematów Medycyny Bólu, bowiem słuchacze mieli okazję uczestniczyć aż w dwóch sesjach poświęconych bólom głowy.

Pierwsza z nich została zorganizowana pod wspólnym patronatem Sekcji Bólów Głowy Polskiego Towarzystwa Neurologicznego, Polskiego Towarzystwa Bólów Głowy i Polskiego Towarzystwa Badania Bólu a była prowadzona przez dr hab. Martę Waliszewską-Prosół i prof. Adama Stępnia.

Niezwykle ciekawe wykłady prowadzone były przez członków PTBG:

🧠 prof. Maria Łukasik przedstawiła temat bólów głowy związanych ze zmianami ciśnienia wewnątrzczaszkowego
🧠 dr n. med. Magdalena Boczarska-Jedynak omówiła podobieństwa i różnice między migreną a innymi bólami głowy
🧠 dr hab. n. med. Marcin Straburzyński omówił najczęstsze błędy w diagnostyce i terapii bólów głowy
🧠 dr hab. n. med. Marta Waliszewska-Prosół przedstawiła problem bólów głowy związanych z nadużywaniem leków oraz twarzowych manifestacji pierwotnych bólów głowy.
🧠 prof. Adam Stępień podjął temat specyficznych terapii migreny.

Natomiast w drugiej sesji kontynuowano tematykę inderdyscyplinarnego ujęcia zagadnienia bólów głowy, a wykłady wygłosili: prof. Adam Stępień, prof. Izabela Domitrz, prof. Waldemar Brola oraz prof. Jacek Rożniecki, wprowadzając słuchaczy w zawiłości nowych kierunków badań nad migreną, bólów głowy u kobiet w ciąży, a także przybliżając najnowsze doniesienia dotyczące szyjnopochodnego bólu głowy i bólu głowy typu napięciowego.

Ogromne podziękowania dla Organizatorów Konferencji: dr Magdaleny Kocot-Kępskiej, prof. Andrzeja Küblera i Medycyny Praktycznej za zaproszenie nas do udziału w tym niezwykłym naukowym wydarzeniu.

28/09/2025

🧠 22th International Headache Congress w São Paulo

W dniach 10-13 września 2025 odbył się w brazylijskim Sao Paulo Międzynarodowy Kongres Bólów Głowy. To globalne wydarzenie zgromadziło czołowych badaczy i klinicystów w dziedzinie bólów głowy. Program kongresu umożliwił uczestnikom aktualizację wiedzy zarówno w zakresie podstawowych mechanizmów biologicznych, metod leczenia, a także zagadnień związanych z klasyfikacją i diagnostyką bólów głowy. Kongres zgromadził ponad 2000 uczestników. To świadczy o dużym zainteresowaniu tematyką oraz o ważnej roli, jaką wydarzenie odgrywa w społeczności neurologicznej i migrenowej.

Spośród szczególnie interesujących sesji warto wymienić tę, która poświęcona była roli peptydów PACAP (przysadkowy aktywujący peptyd cyklazy adenylowej) i CGRP (peptyd związany z genem kalcytoniny) w mechanizmach migreny. Wyniki badań przedklinicznych i klinicznych wskazują, że PACAP i CGRP działają jako równoległe, a nie zależne szlaki. To odkrycie jest istotne, ponieważ sugeruje, że leczenie ukierunkowane na oba peptydy — zamiast tylko jednego — mogłoby prowadzić do znacznie skuteczniejszych terapii dla pacjentów. Ta sesja była doskonałym przykładem, jak kongres łączy naukę podstawową z praktyczną translacją kliniczną.

Kolejny ważny panel plenarny koncentrował się na biomarkerach w leczeniu migreny. Dyskusja skupiła się na identyfikacji wskaźników, które mogłyby przewidzieć, którzy pacjenci odniosą największe korzyści z terapii, w szczególności tych z użyciem przeciwciał anty-CGRP. Temat ten jest kluczowy w dobie medycyny spersonalizowanej, a sesja podjęła próbę sprofilowania pacjentów, którzy wykazują silną reakcję lub brak reakcji na leczenie. Omówiono także znaczenie centralnej sensytyzacji i allodynii jako czynników wpływających na skuteczność leczenia.

W innej sesji zwrócono również uwagę na rosnącą rolę sztucznej inteligencji (AI) w dziedzinie neurologii. W sesji „Od wzorców do precyzji: Big Data i AI w zaburzeniach bólu głowy” podkreślono, jak AI może analizować ogromne zbiory danych, aby pomóc klinicystom i badaczom w lepszym zrozumieniu i leczeniu bólów głowy. To pokazuje, że środowisko naukowe jest otwarte na najnowsze technologie, które mogą zmienić podejście do diagnostyki i terapii.

Ważnym i często pomijanym tematem była rola płci w reakcji na leczenie migreny. Sesja na ten temat postawiła prowokacyjne pytanie, czy dowody są na tyle silne, aby wykluczyć mężczyzn z niektórych typów terapii. Omówiono, czy istnieją znaczące różnice w odpowiedzi na tradycyjne leki, takie jak tryptany, a także na nowsze terapie przeciwciałami CGRP. Ta dyskusja podkreśla potrzebę bardziej zindywidualizowanego podejścia do leczenia, uwzględniającego czynniki biologiczne i społeczne.

W trakcie kongresu podkreślano także istotę badań nad innymi typami pierwotnych bólów głowy niż migrena, w temacie których dostępne dane naukowe są często niewystarczające do ich skutecznego wykorzystania w praktyce klinicznej. Poza głównymi sesjami plenarnymi, kongres oferował również liczne warsztaty i spotkania grup roboczych Międzynarodowego Towarzystwa Bólów Głowy. Poświęcono je między innymi klasyfikacji bólu głowy, tworzeniu wytycznych czy interwencyjnym leczeniu bólu głowy.

Kongres nie pominął również tematu migreny u dzieci i młodzieży. Sesja naukowa na ten temat analizowała specyficzną biologię i genetykę migreny w tej grupie wiekowej, co jest niezwykle istotne, ponieważ objawy i leczenie migreny u młodych pacjentów mogą różnić się od tych u dorosłych.

Ważną częścią kongresu było także zaprezentowanie wyników ponad 400 badań naukowych, od czynników predykcyjnych problemów psychospołecznych u nastolatków z migreną, przez genetykę migreny i interwencyjne metody leczenia, aż po powiązania migreny z innymi schorzeniami, takimi jak zaburzenia skroniowo-żuchwowe i epilepsja.

Polskę reprezentowała:
- dr Olga Grodzka i Wiktor Łagowski z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego z pracami:
„A questionnaire for the last semester medical students. What does knowledge about headaches of the future Polish doctors depend on?” Olga Grodzka, Wiktor Łagowski, Izabela Domitrz i „What is the level of knowledge about headaches among close-to-be doctors in Poland? A survey among medical students in their last semester.” Wiktor Łagowski, Olga Grodzka, Izabela Domitrz.
- dr Marcin Straburzyński z Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z pracą „Phenotyping idiopathic midfacial pain in 12 cases.” Marcin Straburzynski, Sima Bahn, Arne May.

Minione wydarzenie, pierwszy międzynarodowy kongres bólów głowy w Ameryce Południowej, skłonił słuchaczy do refleksji dotyczących nierówności w dostępie do leczenia, szczególnie terapii celowanych, na świecie. Patrzymy w przyszłość z nadzieją, że na kolejnym kongresie, już za dwa lata w Atenach, będziemy mogli stwierdzić istotny postęp nie tylko w badaniach naukowych, ale również w kwestiach socjoekonomicznych w zakresie bólów głowy. Tak, aby beneficjentami olbrzymiego postępu w dziedzinie bólu głowy, nie byli tylko chorzy z krajów globalnej północy.

Marcin Straburzyński i Olga Grodzka

14/09/2025

W dniach 26–27 czerwca 2025 roku w Katowicach odbyła się 9. edycja kursu Mayo Clinic Faculty Teaching Course. Pomysł stworzenia kursu z udziałem wykładowców ze słynnej Mayo Clinic w USA narodził się 20 lat temu, a pomysłodawcami byli prof. Grzegorz Opala i prof. Zbigniew K. Wszołek.

W tym roku współorganizatorem była prof. Joanna Siuda, Kierownik Kliniki Neurologii Śląskiego Uniwersytetu Medycznego, oraz Polskie Towarzystwo Neurologiczne.

Na kurs zapraszani są również wybrani wykładowcy z Polski. Podczas tegorocznego kursu zaszczyt przygotowania i poprowadzenia sesji dotyczących bólów głowy przypadł dr hab. Marcie Waliszewskiej-Prosół (Wrocław), dr Magdalenie Boczarskiej-Jedynak (Oświęcim) i dr Oldze Fermo z Mayo Clinic na Florydzie.

08/09/2025

🧠 Atogepant w migrenie przewlekłej

Odkrycie roli peptydu związanego z genem kalcytoniny (CGRP) zrewolucjonizowało leczenie migreny. Choć doustne inhibitory receptora CGRP wykazały skuteczność w randomizowanych badaniach klinicznych, istotne są również dane pochodzące z rzeczywistej praktyki klinicznej.

📌 Nowe prospektywne badanie

W czasopiśmie "Cephalalgia" ukazały się wyniki badania oceniającego skuteczność atogepantu w grupie pacjentów z migreną przewlekłą, u których obserwowano ≥3 wcześniejszych niepowodzeń leczenia profilaktycznego, w tym przeciwciałami monoklonalnymi anty-CGRP (68%) i toksyną botulinową typu A (14%):
• w badaniu wzięło udział 100 pacjentów (średni wiek 43 lata, 93% kobiet)
• uczestnicy badania otrzymywali atogepant 60 mg/dziennie przez 24 tygodnie.

📊 Wyniki:

• w grupie badanej obserwowano spadek średniej liczby dni z migreną w miesiącu (MMD): −5,6 po 12 tyg. i −7,1 po 24 tyg.
• ≥50% odpowiedź uzyskało kolejno 45% (po 12 tyg.) i 53% (po 24 tyg.) pacjentów
• u 60% pacjentów stwierdzono przejście z migreny przewlekłej do epizodycznej.
• wśród osób po ≥2 niepowodzeniach leczenia przeciwciałami anty-CGRP, 47% osiągnęło ≥50% redukcję MMD – choć wcześniejsze leczenie anty-CGRP było predyktorem gorszej odpowiedzi

✅ Wniosek: Wyniki badania wskazują na potencjalną skuteczność atogepantu w grupie pacjentów z migreną przewlekłą oporną na leczenie, również po niepowodzeniu terapii innymi lekami anty-CGRP.

Link do badania:

Background The discovery of calcitonin gene-related peptide (CGRP) as a key player in migraine pathophysiology has revolutionized the approach to preventive tre...

13/08/2025

🧠 MIGRENA

W dyskusji nad patofizjologią migreny od lat pojawia się pytanie, czy choroba ta może prowadzić do trwałych zmian strukturalnych mózgowia. Z problemem tym postanowili zmierzyć się autorzy badania opublikowanego niedawno w czasopiśmie Cephalalgia.

🧲 W prospektywnym badaniu REFORM MRI przebadano 293 pacjentów z migreną (zarówno z aurą, jak i bez aury; postacią epizodyczną i przewlekłą) oraz 154 osoby zdrowe jako grupę kontrolną. U wszystkich uczestników badania wykonano badanie rezonansu magnetycznego, wykorzystując technikę obrazowania tensora dyfuzji (diffusion tensor imaging, DTI), pozwalającą na ocenę integralności mikrostrukturalnej istoty białej.

🔍 Wyniki: Nie stwierdzono istotnych statystycznie różnic w żadnym z badanych parametrów ani pomiędzy grupami, ani pomiędzy podtypami migreny. Co więcej, analiza nie wykazała odchyleń u pacjentów badanych w trakcie napadu migrenowego w porównaniu do okresu międzynapadowego.

✅ Wnioski: Badanie dostarcza solidnych dowodów, że u dorosłych z migreną nie występują mikrostrukturalne zmiany istoty białej wykrywalne metodą DTI. Sugeruje to konieczność poszukiwania innych biomarkerów obrazowych dla tej choroby.

Z opisywaną publikacją można zapoznać się pod linkiem:
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1002/ana.27197

25/07/2025

W maju odbyła się w Katowicach konferencja „Biomarkery w neurologii”, już po raz trzeci zorganizowana przez prof. Joannę Siudę i prof. Sławomira Budrewicza.

Po raz pierwszy w programie uwzględniono pierwotne bóle głowy, w których diagnostyce i leczeniu dokonał się w ostatnich latach ogromny postęp.

Dr Magdalena Boczarska-Jedynak, dr hab. Marta Waliszewska-Prosół i dr Karol Marschollek mówili o znaczeniu biomarkerów genetycznych, laboratoryjnych, eksperymentalnych i klinicznych w migrenie i innych bólach głowy.

Przede wszystkim migrena przestała być tajemniczą, niewidzialną chorobą, a obecnie dysponujemy coraz większą liczbą biomarkerów pozwalających przewidywać jej przebieg i monitorować leczenie.

20/07/2025

Z cyklu poznajmy się.....

Dziś przedstawiamy obecną Prezes Polskiego Towarzystwa Bólów Głowy!

dr hab. n. med. Maria Łukasik prof. UMP, od wielu lat związaną z Uniwersytetem Medycznym w Poznaniu, gdzie naukowo zajmuje się immunologią chorób naczyniowych i patofizjologią naczyń. Poza specjalizacją z neurologii, Pani Profesor posiada specjalizację z rehabilitacji medycznej i ukończone studia podyplomowe z medycyny bólu.
Od ponad 20 lat szkoli i prowadzi badania kliniczne w zakresie bólów głowy, a od kilku lat prowadzi poradnię neurologiczną dedykowaną pacjentom z bólami głowy. Jest autorem wielu oryginalnych prac.

Na pewno niejeden raz słuchaliście niezmiernie ciekawych wykładów Pani Profesor na konferencjach dotyczących bólów głowy. Pani Profesor od wielu lat ściśle współpracuje z PTBG, gdzie wcześniej była Członkinią Zarządu, współorganizatorem konferencji i współautorem rekomendacji tworzonych przez PTBG.

Cieszymy się, że Pani Profesor objęła funkcję Prezeski i życzymy, aby ta kadencja była pełna dobrych wydarzeń dla całego środowiska zajmującego się bólami głowy.

17/07/2025

Od 21 do 24 czerwca, w Helsinkach, odbywał się Kongres Europejskiej Akademii Neurologicznej (EAN). Motywem przewodnim spotkania, w którym uczestniczyło blisko 8000 osób, było hasło „Neurologia w społeczeństwie”. Pośród 290 sesji, 13 dotyczyło bólów głowy, poza tym zaprezentowano około 73 abstrakty w powyższym temacie. W kongresie brało udział kilkudziesięciu lekarzy i naukowców z Polski.

Przedstawiono wyniki wielu badań, najciekawsze dotyczyły biomarkerów w migrenie oraz neuropeptydów w różnych typach bólów głowy. Włoscy naukowcy wykazali, że poziom CGRP we łzach może być biomarkerem migreny: jest wyższy u osób z migreną w porównaniu z grupą kontrolną, natomiast po leczeniu anty-CGRP – spada. Badacze z Danii udowodnili, że poziom białka PACAP-38 jest istotnie wyższy w osoczu pacjentów z klasterowym bólem głowy w porównaniu z grupą kontrolną bez bólu głowy.

Inne ciekawe doniesienie dotyczyło pacjentów z idiopatycznym nadciśnieniem wewnątrzczaszkowym – po dożylnym podaniu CGRP większość z nich rozwinęła migrenopodobny ból głowy, czego nie obserwowano po podaniu placebo.

Bardzo interesujące i zaskakujące wyniki przedstawili naukowcy z Neapolu, którzy oceniali wpływ popularnych agonistów receptora GLP-1 (czyli leków stosowanych głównie w leczeniu cukrzycy typu 2 oraz, coraz częściej, w terapii otyłości) na przebieg migreny. Ich praca wykazała, istotny statystycznie spadek dni z bólem głowy w miesiącu u pacjentów z migreną przewlekłą i otyłością leczonych liraglutydem, co było niezależne od spadku masy ciała.

Badanie RESOLUTION (eptinezumab w migrenie) ujawniło między innymi, że terapia anty-CGRP może być skuteczna u pacjentów z migreną i polekowym bólem głowy (MOH), niezależnie od jednocześnie przeprowadzonej detoksyfikacji.

Zaprezentowano wyniki projektu BIOMIGA oceniającego kliniczne i molekularne markery odpowiedzi na leczenie anty-CGRP – podwyższony poziom CGRP i zwiększona ekspresja IL-1B w osoczu może pomóc w identyfikacji pacjentów, którzy odniosą korzyść z leczenia erenumabem. Natomiast dane z rejestru REFORM ujawniły, że migrena przewlekła, codzienny ból głowy i liczne niepowodzenia wcześniejszych terapii, są związane z gorszą odpowiedzią na leczenie erenumabem.

Wreszcie, naukowcy z Turcji przedstawili wyniki badań funkcji poznawczych u pacjentów z migreną dowodząc, że procesy poznawcze mierzone przy użyciu kilku standardowych skal były istotnie obniżone zarówno w czasie ataku migreny jak i w okresie bez bólu głowy u osób z migreną w porównaniu z grupą kontrolą. Częstotliwość oraz nasilenie migreny (oceniane skalą HIT-6) korelowały z nasileniem zaburzeń poznawczych.

Książka abstraktów z kongresowych wystąpień dostępna jest online pod adresem:
https://www.ean.org/congress2025/abstracts/important-information/ean-2025-congress-abstract-book

Kongres był wielkim wydarzeniem naukowym i towarzyskim. Na kolejnym spotkamy się za rok w Genewie.

22/05/2025

📢 KLASTEROWY BÓL GŁOWY

W czasopiśmie "The Lancet Neurology" ukazały się niedawno wyniki badania CHRONICLE, oceniającego bezpieczeństwo i skuteczność eptinezumabu (przeciwciało monoklonalne anty-CGRP) u pacjentów z przewlekłym klasterowym bólem głowy (CCH) - czyli bólem występującym przynajmniej przez rok bez remisji, lub z okresami remisji trwającymi krócej niż 3 miesiące.

🔬 Najważniejsze informacje:

• Badanie objęło 131 pacjentów z CCH, w wieku 18 - 75 lat, leczonych w 28 ośrodkach z 9 krajów (głównie Europa + USA).
• Leczenie: eptinezumab 400 mg i.v. co 12 tygodni przez 60 tygodni.
• Ponad 80% pacjentów ukończyło badanie, a leczenie było dobrze tolerowane – najczęstsze działania niepożądane to COVID-19 (22%), nieżyt nosa (18%) i zmęczenie (18%, głównie w dniu infuzji). 4 pacjentów zrezygnowało z uczestnictwa w badaniu z powodu działań niepożądanych.
• Nie odnotowano ciężkich działań niepożądanych związanych z leczeniem ani zgonów.
• Obserwowano także zmniejszenie częstości napadów i ich nasilenia - u 14,5% pacjentów osiągnięto przynajmniej 4-tygodniową, a u 5,3% - 12-tygodniową remisję od napadów.

📌 Z uwagi na charakter badania (open-label, brak randomizacji), autorzy podkreślają potrzebę dalszych badań z bardziej rygorystycznym protokołem – wciąż brakuje danych pozwalających na wyciąganie klinicznie istotnych wniosków.

🔗 Link do publikacji:
https://www.thelancet.com/journals/laneur/article/PIIS1474-4422(25)00065-1/abstract

Szczegółowy opis wyników badania dostępny jest na stronie: https://clinicaltrials.gov/study/NCT05064397?tab=results

18/04/2025

🐣🌷 Wesołych Świąt Wielkanocnych! 🌷🐣
Z okazji Świąt Wielkanocnych życzymy Państwu zdrowia, spokoju i radości.
Niech ten czas będzie pełen rodzinnego ciepła i odpoczynku.

Z serdecznymi pozdrowieniami,

Zespół Polskiego Towarzystwa Bólów Głowy