25/10/2023
Dzisiaj chcę omówić temat osobowości paranoicznej. To termin, który często kojarzy się z nadmierną podejrzliwością, ale tak naprawdę jest to bardziej złożone, niż mogłoby się wydawać.
Osobowość paranoiczna ma wpływ na nasze myśli, zachowania i interakcje z innymi ludźmi. Przyjrzyjmy się bliżej, czym jest ta osobowość, jakie są jej cechy charakterystyczne, odmiany co miało na nią wpływ i jak możemy lepiej zrozumieć i wspierać tych, którzy się z nią zmagają. Zapraszam do lektury!
🧠Zaburzenie osobowości paranoiczne – nazywane również jako paranoidalne zaburzenie osobowości. Charakteryzujące się patologiczną nieufnością, chłodem emocjonalnym, wrogością oraz nieumiejętnością wybaczania i co za tym idzie problemami w kontaktach interpersonalnych.
🔴Kryteria diagnostyczne DSM-V (muszą wystąpić 4 z wymienionych):
➡️Bezpodstawna podejrzliwość dotycząca obaw, że inne osoby mogą je wykorzystać, oszukać lub skrzywdzić.
➡️Bezpodstawne obawy, że inni nie są tacy na jakich się piszą co sprawia, że obawiają nie być godnymi zaufania oraz nie są lojalni.
➡️Silna niechęć do zwierzeń przez lęk, że inni wykorzystają kiedyś te informacje przeciw tej osobie.
➡️Odczytywanie ukrytych, poniżających lub groźnych znaczeń w niezłośliwych uwagach lub zdarzeniach.
➡️Nieumiejętność do wybaczenia dawnych krzywd.
➡️Doszukiwanie się ataku w słowach innych osób (czułość na krytykę nawet konstruktywną) na daną osobę, co zazwyczaj widzi tylko ta osoba.
➡️Pojawianie się nieuzasadnianych podejrzeń dotyczących wierności partnera.
🟠 Odmiany osobowości paranoicznej według DSM-V (ze względu na nasilenie konkretnych cech):
➡️ Fanatycznym – z cechami narcystycznymi.
➡️ Wyizolowanym – żyjący w odosobnieniu.
➡️ Z cechami osobowości sadystycznej – złośliwa.
➡️ Z cechami osobowości kompulsyjnej – nieprzejednana, uparta.
➡️ Z cechami osobowości negatywistycznej – kłótliwa, choleryczna, zazdrosna.
🟡Osoba z osobowością paranoiczną może również zmagać się z:
➡️ depresją,
➡️ zaburzeniami lękowymi, lękami uogólnionymi, paranojami,
➡️ uzależnieniami,
➡️ osobowością narcystyczną, osobowością unikającą lub osobowością borderline.
🟣Przyczyny:
Tak jak zaznaczałam w poprzednich postach z serii zaburzeń osobowości przyczyny leżą u podłoża środowiska i genetyki. Każdy przypadek jest inny, dlatego należy do każdego przypadku podchodzić indywidualnie. Jednak zauważa się korelację z owym zaburzeniem, a traumatycznymi doświadczeniami w dzieciństwie i tendencją do tego zaburzenia przez fakt, że w rodzinie również występowały objawy paranoicznego zaburzenia osobowości.
🟢Leczenie:
➡️ Psychoterapia – przy zaburzeniach osobowości jest konieczna. Jednak przy tym zaburzeniu osobowości jest niezmiernie trudna przez nieufność danej osoby co utrudnia prawidłową relację z terapeutą.
➡️ Farmakologiczne – przy występowaniu objawów takich jak: depresja, zaburzenia lękowe, paranoje stosuje się leki jednak nie pomogą one w tym, aby zwalczać zaburzenie osobowości (ale mogą być nieocenione, jeśli występują wymienione objawy).