Czasopismo Naukowe Instytutu Studiów Kobiecych

21/11/2025

🌷 „Życie nie musi być łatwe, byle tylko nie było puste” — te słowa Lise Meitner mogłyby być mottem niejednej kobiety nauki.

Fizyczka, wizjonerka, pionierka. Kobieta, która nie szukała sławy, a mimo to zostawiła w historii nauki ślad większy niż niejeden laureat Nagrody Nobla. W świecie, w którym wciąż trudno było kobietom zabierać głos, ona opisywała tajemnice atomu i współtworzyła fundamenty fizyki jądrowej.

📘 „Lise Meitner. Zapomniany geniusz” prof. Tomasza Pospiesznego to opowieść o sile charakteru, wierności własnym wartościom i intelekcie, który zmienił bieg światowej nauki.
To biografia napisana z ogromną czułością i rzetelnością — tak, jak potrafi tylko Autor znany z najpiękniejszych opowieści o wybitnych kobietach nauki.

✨ 576 stron życia, nauki i emocji
📸 Ponad 200 archiwalnych fotografii, w tym wiele publikowanych po raz pierwszy.
🎨 Na wyklejce — poruszający portret Lise autorstwa Zsuzsy Szvath.

To książka o odwadze bycia sobą, o pasji silniejszej niż uprzedzenia i o tym, że historia kobiet w nauce wciąż zasługuje na dopowiedzenie.

🌸 Więcej informacji w komentarzu 👇

📷 Fotografia Lise Meitner została zrobiona 7 sierpnia 1945 roku w Leksand i pochodzi ze spuścizny Lise Meitner w Churchill Archives Center.



Wydawnictwo Sophia Musée Curie Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie Wydział Chemii UG Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych Jáchymov - oficiální stránky města Archiwum Nauki PAN i PAU w Krakowie Instytut Chemii i Techniki Jądrowej Spolek přátel Marie Curie-Sklodowské Léčebné lázně Jáchymov Polska Sieć Kobiet Nauki/Polish Women Scientists Network Austriackie Forum Kultury / Österreichisches Kulturforum Warschau Ośrodek Kultury Austriackiej UAM/ Österreich-Bibliothek Poznan OK Chemia Wydział Chemii UAM EPiC - Edukacja, Popularyzacja i Chemia Niegodne historii. Projekt badawczy Muzeum Marii Skłodowskiej-Curie w Warszawie

19/11/2025

👩‍🔬 Drugi rok z rzędu kobiety zdobywają więcej habilitacji od mężczyzn. Ich odsetek wśród nowych profesorów tytularnych wzrósł już do 43%. Te równościowe sukcesy pozostają jednak niezauważone – pisze w FA Michał Gulczyński.

W swoim tekście pokazuje dynamikę zmian w polskiej nauce, opierając się na proporcjach płci w nadawanych stopniach i tytułach.

– Jeśli zachęcamy dziewczęta do kariery naukowej, tym bardziej powinniśmy spojrzeć na nierównowagi płci wśród studentów i zachęcać chłopców do podejmowania studiów – zwraca uwagę.

Cały tekst ⬇️⬇️⬇️

19/11/2025

15/11/2025

31/10/2025

W dzisiejszej odsłonie serii „Patriotki i obywatelki. Polki w kulturze narodowej i europejskiej” przedstawiamy Krystynę Niklewiczównę – bibliotekarkę, hispanistkę, tłumaczkę i lektorkę języka hiszpańskiego, wieloletnią kierowniczkę Oddziału Starych Druków Biblioteki Uniwersyteckiej w Warszawie 👩

Krystyna Niklewiczówna (1910–1999) urodziła się 18 sierpnia 1910 roku w rodzinie inteligenckiej. Jej ojciec, Michał Mieczysław Niklewicz, był wydawcą oraz członkiem Narodowej Demokracji, związanym z Romanem Dmowskim, natomiast babka, Zofia Lutosławska, trudniła się pisarstwem oraz przekładała na język hiszpański utwory Henryka Sienkiewicza. Studia z zakresu filologii polskiej oraz klasycznej ukończyła na Uniwersytecie Warszawskim w roku 1938 👩‍🏫

Dwa lata wcześniej została lektorką języka hiszpańskiego na Uniwersytecie Warszawskim, gdzie prowadziła zajęcia – z przerwą wojenną – aż do 1977 roku. Podczas okupacji włączyła się w działalność konspiracyjną, uczestnicząc w tajnym nauczaniu, a w okresie Powstania Warszawskiego pełniła funkcję sanitariuszki 🪖

W 1946 roku rozpoczęła pracę w Bibliotece Uniwersyteckiej w Warszawie, początkowo w Czytelni Głównej oraz Biurze Katalogowym. W 1949 roku powierzono jej stanowisko kierownika nowo utworzonego Oddziału Starych Druków, którym kierowała do przejścia na emeryturę w 1978 roku. Zorganizowała od podstaw tę jednostkę, opracowując katalog zasobów liczących około stu trzydziestu tysięcy druków oraz inicjując badania proweniencyjne 📚

Opublikowała trzydzieści siedem artykułów oraz rozpraw, poświęconych głównie powiązaniom między literaturą polską oraz hiszpańską, a także działalności bibliotecznej. Zaliczano ją do grona wybitnych polskich romanistów oraz hispanistów zajmujących się kontaktami literackimi między Polską a Hiszpanią. Zajmowała się również przekładami z języka hiszpańskiego. Należała do Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich, Związku Nauczycielstwa Polskiego oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego, pełniąc także funkcję członka-założyciela Klubu Przyjaciół Kultury Iberyjskiej 🇪🇸

Zmarła 12 listopada 1999 roku i spoczęła w grobie rodzinnym w podłomżyńskim Drozdowie 🥀

Źródło użytej w poście fotografii: https://tinyurl.com/endjaf96 📷

Więcej na temat projektu: http://www.isk.bialystok.pl/patriotki/index.html 🔗

24/10/2025

24/10/2025

22/10/2025

22/10/2025

W ramach serii „Patriotki i obywatelki. Polki w kulturze narodowej i europejskiej” pragniemy przybliżyć sylwetkę Reginy Lilientalowej - etnografki, publicystki oraz tłumaczki 👩

Regina Lilientalowa (1875-1924), z domu Eiger, urodziła się 24 listopada 1875 roku w Zawichoście, zmarła 4 grudnia 1924 roku w Warszawie. Była polską etnografką, pisarką, tłumaczką i historyczką żydowskiego pochodzenia, pionierką badań nad kulturą żydowską w Europie Środkowo-Wschodniej ✡️

Pochodziła z wielodzietnej rodziny Moszego i Bilmy Eigerów, spokrewnionej z wybitnym rabinem Akiwą Eigerem. Rodzina reprezentowała orientację asymilacyjną, co wpłynęło na wychowanie Reginy w atmosferze łączącej żydowską tradycję z otwartością na kulturę polską. W latach 1884-1888 uczęszczała do żeńskiego progimnazjum w Sandomierzu, będąc jedyną Żydówką w klasie. Wobec zamkniętego dla kobiet dostępu do uniwersytetów, kształciła się jako samouk i uczęszczała na wykłady Uniwersytetu Latającego w Warszawie, gdzie szczególny wpływ wywarły na nią zajęcia prowadzone przez Ludwika Krzywickiego 📚

W 1896 roku wyszła za mąż za Nuchima Natana Lilientala. Małżonkowie osiedlili się w Warszawie, gdzie Regina poświęciła się pracy naukowej i wykładała historię Żydów w polskojęzycznym żeńskim gimnazjum żydowskim 👩‍🏫

Jej głównym osiągnięciem naukowym były trzytomowe „Święta żydowskie w przeszłości i teraźniejszości (1908-1920)”, w których analizowała genezę najważniejszych świąt żydowskich, łącząc perspektywę historyczną z etnograficzną. Badała wierzenia, przesądy i obyczaje Żydów aszkenazyjskich, dokumentując zanikającą tradycję. Napisała również niewydaną „Historię Żydów polskich” oraz liczne artykuły etnograficzne i publicystyczne ✒️

Lilientalowa opowiadała się za odrębną tożsamością narodową Żydów, zbliżając się do poglądów haskalistów. Aktywnie uczestniczyła w debatach wokół relacji polsko-żydowskich i sprzeciwiała się przejawom antysemityzmu 🗣️

Dorobek naukowy Reginy Lilientalowej stanowi fundamentalny wkład w polską i europejską etnografię oraz historię żydowską 📝

Źródło użytej w poście fotografii: https://tinyurl.com/2fzppwan 📷

Więcej na temat projektu: http://www.isk.bialystok.pl/patriotki/index.html 🔗