30/04/2026
W kolejnej odsłonie cyklu „Patriotki i obywatelki. Polki w kulturze narodowej i europejskiej” prezentujemy sylwetkę Zofii Romanowiczówny - zasłużonej pedagożki, działaczki społecznej i niepodległościowej oraz autorki cenionych pamiętników, dokumentujących historię XIX-wiecznego Lwowa 👩
Zofia Romanowiczówna (1842-1935) urodziła się we Lwowie w rodzinie adwokata Piotra Romanowicza i Julii z Krauzów. Jej początkowa edukacja odbywała się w warunkach domowych. Po przedwczesnej śmierci ojca w 1853 roku i wynikającym z tego pogorszeniu się sytuacji materialnej rodziny, podjęła naukę w prywatnej szkole Felicji Wasilewskiej. Instytucja ta w znaczącym stopniu ukształtowała jej światopogląd oraz postawę obywatelską. Już w okresie szkolnym Romanowiczówna angażowała się w działalność tajnych stowarzyszeń o profilu patriotycznym i samokształceniowym, takich jak wspierające sprawę niepodległościową „Klaudynki”, Towarzystwo Maryi oraz zainicjowany przez nią Związek Doskonalenia się 📚
Z zawodem nauczycielki była związana przez ponad trzydzieści lat. Początkowo udzielała lekcji prywatnych, pracując zarówno w celach zarobkowych, jak i charytatywnie na rzecz młodzieży z ubogich środowisk. Po ukończeniu lwowskiego seminarium nauczycielskiego w 1875 roku, podjęła zatrudnienie w szkole swojej dawnej mentorki, Felicji Wasilewskiej-Boberskiej. W późniejszym okresie wykładała również w Szkole Wydziałowej im. św. Jadwigi oraz w Zakładzie Naukowo-Wychowawczym Kamili Poh. Z relacji współczesnych wynika, że odznaczała się wysokimi kompetencjami pedagogicznymi i cieszyła się autorytetem wśród uczennic. Przeszła na emeryturę w 1906 roku ze względów zdrowotnych 👩🏫
Aktywność zawodową systematycznie łączyła z zaangażowaniem w działalność społeczzną. Należała do grona inicjatorek i współzałożycielek licznych organizacji, w tym Stowarzyszenia Pracy Kobiet (1874) oraz Kółka Serdecznych Polek (1877). Była członkinią Towarzystwa Oszczędności Kobiet, a jako przewodnicząca Stowarzyszenia Nauczycielek działała na rzecz wsparcia materialnego kobiet wykonujących ten zawód. W 1889 roku powołała fundację im. Felicji Wasilewskiej-Boberskiej, mającą na celu budowę internatu dla uczennic oraz wydanie pism zmarłej przyjaciółki. Podczas I wojny światowej powierzono jej honorowe przewodnictwo w lwowskim oddziale Ligi Kobiet 🤝
W ostatnich latach życia Romanowiczówna zmagała się z poważnymi problemami zdrowotnymi, w tym z postępującą utratą wzroku. Odzyskanie przez Polskę niepodległości i uzyskanie państwowego świadczenia emerytalnego zapewniło jej niezbędną stabilizację materialną. Istotne oparcie w tym okresie stanowiła dla niej znajomość z historykiem Stanisławem Wasylewskim, za którego namową zdecydowała się opublikować swoje wspomnienia 📚
Zmarła 4 czerwca 1935 roku we Lwowie 🥀
Źródło użytej w poście fotografii: https://tinyurl.com/57wzsd87 📷
Z pełnym biogramem można się zapoznać w tomie: https://tinyurl.com/mrxfax8d 📖
Więcej na temat projektu: http://www.isk.bialystok.pl/patriotki/index.html 🔗
