Psychoterapia psychoanalityczna Patrycja Nowak

25/10/2025

W dniach 10-12.11. 2025 w Bydgoszczy odbyła się 22 Konferencja Polskiego Towarzystwa Psychoterapii Psychoanalitycznej Pomiędzy. Migracje wewnętrzne i zewnętrzne.
Jedną z prelegentek była Pani Małgorzata Ojrzyńska, która w swoim wykładzie “Pomiędzy anarchią a porządkiem, czyli o antropocentrycznym stosunku do świata i lękach, które go wywołują” przygląda się zjawisku obsesyjnej kontroli nad światem przyrody. Nawiązuje w nim do książki Avnera Bergsteina „Niezbadane rejony życia psychicznego. Wyprawy Wilfreda Biona i Donalda Meltzera".
Poniżej przedstawiam fragment wykładu:
“Autor odwołuje się do koncepcji konfliktu estetycznego Danalda Meltzera i opisuje go następująco: “niemowlę nie wie, co matka czuje w środku i dlaczego przychodzi i odchodzi. Wydaje się, że przytłacza je psychiczny ból, kiedy konfrontuje się z faktem, że obiekt jego miłości, budzący ekstatyczne i wzniosłe poczucie jedności, jest także niejednoznaczny, odrębny i poza jego wszechmocną kontrolą".1 Uważam, że nie tylko niemowlę konfrontuje się z obiektem o takich właściwościach. Kontakt z matką przynosi pierwszą sytuację konfliktu estetycznego w naszym życiu, ale nie ostatnią. Sądzę, że to początek pewnego doświadczenia, które nigdy nie ma końca. Przypomnijmy sobie chociażby podobne opisy przeżyć osób stojących na szczytach gór czy wpatrujących się w rozgwieżdżone niebo: mówią o poczuciu podziwu, wspólnoty z naturą, kontaktu z czymś wielkim i wspaniałym przy jednoczesnym lęku i poczuciu własnej kruchości wobec potężnego i tajemniczego świata. No właśnie. Fakt, iż obiekt jest „poza wszechmocną kontrolą" budzi bardzo silne emocje. Jednak nie tylko zachwytu (choć także). Tajemnicze, zagadkowe wnętrze obiektu budzi niepewność, lęk, strach przed nieprzyjęciem.2 Janine Chasseguet-Smirgel uzupełnia ów opis, zwracając uwagę na „narcystyczne zranienie, które jest wspólne dla wszystkich istot ludzkich, a bierze swój początek w niemowlęcej bezradności i zależności, które sprawiają, że dziecko jest całkowicie w rękach matki".3 Autorka twierdzi, że „psychika każdego zostaje na zawsze naznaczona tą pierwotną bezradnością".4 Wskazuje też, że owa „dziecięca zależność od matki, absolutnie konieczna dla przetrwania, jest głównym źródłem (...) powstawania obrazu matki jako omnipotentnej postaci".5
Wszechmocna matka, która może zrobić z nami wszystko... Tajemnicza, wspaniała, niepoznawalna. Matka-natura również ma takie właściwości. Zachwyca i przeraża jednocześnie. Wywołuje psychiczny ból. Stawiam tezę, że w obliczu kontaktu z naturą, wraca do nas konflikt estetyczny znany nam z najwcześniejszych momentów życia. Wraca wraz ze wszystkimi uczuciami, jakie budził: z zachwytem, przerażeniem, bezradnością, bezsilnością i aktywuje wszystkie dostępne nam obrony wobec tychże uczuć”.

1 Bergstein A., (2021), Niezbadane rejony życia psychicznego. Wyprawy Wilfreda Biona i Donalda Meltzera, Oficyna Wydawnicza Fundament, Warszawa, s.187
2 Tamże
3 Chasseguet-Smirgel J., (1976), Freud and Female Sexuality – The Consideration of Some Blind Spots in the Exploration of the Dark Continent, IJP 57, s.280
4 Tamże
5 Tamże

Fot. Monika Zaborowska

08/11/2021

Zapraszam serdecznie dzieci i młodzież na psychoterapie do Ośrodka Środowiskowej Opieki Psychologicznej i Psychoterapeutycznej dla dzieci i młodzieży przy ulicy Szklarskiej 1 w Inowrocławiu. Sesje psychoterapii są refundowane przez NFZ. Zgłoszenia do ośrodka nie wymagają skierowania.

Psychoterapeuta psychoanalityczny
Patrycja Nowak
tel. 694 784 318

31/10/2021

📚 "Śmierć - jaka reparacja?"

"Życie, podobnie jak inne obiekty, nie może na zawsze pozostać naszą własnością: musimy pozwolić, by także ono nas opuściło (s. 128).

(...) Gdy ludzie się starzeją, spoglądają wstecz na swoje życie i zastanawiają się nad tym, co udało się im osiągnąć. Jeżeli przeszłość wypełniona była treścią, łatwiej zachować nadzieję, że pozostaniemy żywi w umysłach tych, którzy przetrwają, i będziemy wspominani za dobro, które pozostawiliśmy.

To jednak za mało, by pogodzić się z końcem życia. Nieusuwalny kontrast między przemijalnością fizycznego ciała a niezmierzonym rozwojem umysłu wciąż odsyła do nierozwiązywalnego konfliktu między pragnieniem życia a wizją śmierci, przeżywaną jako ostateczne unicestwienie naszej potencjalnie nieskończonej subiektywności.

Musimy skonfrontować się z rzeczywistością naszego rozpadu i brakiem przyszłości. Gdy się nie udaje już unikać rozpoznania przemijalności, szukamy możliwości projektowania niewyczerpanego potencjału naszego jestestwa w inne obiekty. Potrzebujemy wówczas obecności bliskich i realnych osób oraz obiektów, które mogą pomieścić te projekcje naszego potencjalnego self - dzieci, przyjaciół, uczniów, instytucji oraz ludzkich wartości, które kochaliśmy i o które walczyliśmy.

Jeżeli takich obiektów brakuje, gdyż zniszczyliśmy je wewnętrznie lub nie udało się ich stworzyć, nasze self, które dąży do ciągłego istnienia, ginie w pustej przestrzeni wypełnionej bezimiennym przerażeniem.

Schizofrenik przeżywa właśnie taki lęk, gdyż zerwał wszelkie więzi ze światem, niszcząc swoje symboliczne uniwersum, i w konsekwencji nie może projektować siebie w obiekty.

Jeżeli strach przed śmiercią jest odpowiednikiem katastrofy w postaci psychozy, self musi w celu zachowania poczucia bezpieczeństwa utrzymać zdolność wyobrażeniowego istnienia w innych, tych, którzy przetrwają (s. 133)".

F. de Masi (2020). "Kres istnienia. Psychoanalityczne rozważania o przemijalności"(przekł. D. Golec). Warszawa: Oficyna Ingenium.

Fot.: Nathan Dumlao, Unsplash.

26/05/2021

26 maja Dzień Matki

Wszystkim Matkom serdeczne życzenia

TROSKA MACIERZYŃSKA

Zbliża się Dzień Matki. W naszej kulturze Słowo MATKA ma silne obsadzenie emocjonalne. Może wiązać się albo z silnymi pozytywnymi emocjami, wręcz kultem „matki” ( matka rodzicielka, matka-Madonna, Karmicielka, matka zawsze się poświęci) lub z silnymi negatywnymi ( zła matka, to wszystko przez matkę jeśli z dzieckiem coś się dzieje, zimna matka). Jedno jest pewne , to słowo nie jest obojętne.

Drogą do zrozumienia tej siły jest rozumienie wpływu na rozwój każdego z nas MATKI.

Kiedy myślę o tym procesie , wszystkie myśli biegną do teorii W.D. Winnicotta.

T.H. Ogden w tekście pt. „Matka, niemowlę i matryca: Interpretacja pewnych aspektów dzieła Donalda Winnicotta” pisał:

„… Fakt, że niemowlę może rozwijać się jedynie w chroniącym je, odraczającym i osłaniającym środowisku matczynej opieki, daje podstawę do jednego z wymiarów twierdzenia Winnicotta (1960a), iż „nie ma czegoś takiego jak niemowlę” (s. 39, przypis).
Matka i niemowlę tworzą nową psychologiczną jednostkę, stanowiącą więcej niż zwykłą sumę części. Sytuacja przypomina bardziej interakcję dwóch elementów, które wchodząc w reakcję ze sobą nawzajem powołują do życia nowy, połączony byt. To właśnie „połączenie”, czyli matka-niemowlę, stanowi wedle Winnicotta jednostkę rozwoju psychologicznego: „zachowanie środowiska stanowi część indywidualnego rozwoju danej osoby” (Winnicott, 1971b, s. 53)….”

Tym samym wskazywał na istotną rolę matki w powstawaniu indywidualnej jednostki, która poprzedza etap „ Ja”.

Winnicott w artykule z 1960 r. pt. „Teoria relacji rodzic – niemowlę”, opisuje zadowalającą opiekę rodzicielską ujmując ją w trzy zachodzące na siebie etapy:

a. Trzymanie.
b. Matka i niemowlę żyją razem. Funkcja ojca (który zastępuje matkę w kontakcie z otoczeniem) nie jest niemowlęciu znana.
c. Ojciec, matka i niemowlę żyją razem we troje.
Termin „trzymanie” jest tu stosowany nie tylko w znaczeniu rzeczywistego, fizycznego trzymania niemowlęcia, ale również w sensie zaspokajania wszelkich potrzeb niemowlęcia, poprzedzając pojęcie „życia z …”.
„(…) Mówić do kogoś, kto nie rozumie, to próbować otworzyć zamek źdźbłem trawy, to kroić chleb gałązką bazylii, wkręcać żarówkę w ptasie gniazdo, wkładać dyskietkę między dwa kamienie. Daremnie.”
Olga Tokarczuk
Wystarczająco dobra matka rozumie na głębszym poziomie. Zaspokaja potrzeby niemowlęcia „w czas”, zanim dziecko poczuje dojmujący brak. Zaspokaja potrzeby fizjologiczne i psychologiczne: bezpieczeństwa, stałości obiektu, i inne.
Sue Gerhardt proces wymiany pomiędzy matką a dzieckiem opisuje od strony neurochemicznej. Nazywa niemowlę „zewnętrznym płodem”, Wskazuje to na fakt, że dziecko nie jest do końca rozwinięte i potrzebuje być zaprogramowane, ukształtowane przez innych ludzi . Każdy mały organizm rodzi się jako zmieniająca się żywa całość, która jest koordynowana przez chemiczne i elektryczne komunikaty. Potrzebuje osiągnąć stan satysfakcjonującej normy. Niemowlę robi to w koordynacji z matką.
Drogą do regulacji niemowlęcia jest regulacja na poziomie fizjologicznym. Mleko matki reguluje jego tętno i ciśnienie krwi oraz wzmacnia jego odporność. Dotyk matki reguluje funkcjonowanie jego mięśni oraz układ hormonalny. Czyli przytulanie i karmienie dziecka to nie są tylko banalne czynności, ale regulujące dziecko na poziomie hormonalnym, m.in. rozpraszające hormon stresu dziecka. Nazywamy to ustabilizowaniem rytmu niemowlęcia ( m.in. chodzi tu o ustabilizowanie rytmu czuwania, snu, pór karmienia, odpoczynku i aktywności) .
Dziecko doświadcza wielu stanów; cierpienia, komfortu, dyskomfortu jednak nie ma jeszcze tak rozwiniętego aparatu umysłowego, aby to opracować i zależy w tym całkowicie od matki ( dlatego nazywamy go zewnętrznym płodem). Jednak z czasem dziecko zaczyna coraz bardziej rozumieć świat i z jego obserwacji zaczynają się wyłaniać wzorzec jego świata.
Funkcja matki jest nieodłączną częścią rozwoju człowieka.
„(…) Poszukiwanie znaczenia wymaga nawiązania przez człowieka specyficznej relacji z samym sobą, a to zadanie dla wielu pozostaje jedynie pustym hasłem. Gdy zbudujemy taki związek, pojawia się odczucie, że naszemu życiu przyświeca cel i że ktoś nam w tym towarzyszy… Patrząc z perspektywy psychoanalitycznej, można powiedzieć , że większość z nas wyczuwa, iż kierują nami nieświadome ślady obecności jakiejś troskliwej osoby, wewnętrzny zmysł albo funkcja, które pierwotnie zawdzięczamy matce. Przybiera to postać związku z jakimś wewnętrznym towarzyszem, gdyż miłość matki przekształcamy w miłość do idealnego self, które spełni jej pragnienia…”
Christopher Bollas
Matki mają ogromny wpływ, nie tylko na dzieci, ale również na nasze dorosłe życie. Taki wpływ może fascynować, ale również przerażać.

Kiedy przytaczam Winnicotta- wspominam moje seminaria Winnicottowskie. Przypominam sobie lęk, kiedy głębiej zrozumiałam, jaki wpływ ma matka na całe życie swojego dziecka. Pamiętam wieczorne analizy, co wnoszę w życie dziecka i ulgę kiedy zrozumiałam pojęcie „ wystarczająco dobra matka”. Ulgę wynikającą z rozumienia, że nie muszę być idealną matką.

Co to znaczy być ” wystarczająco dobrą matką” ?

D.W. Winnicott w artykule „Pierwotna troska macierzyńska” określa wystarczająco dobre środowisko jako środowisko umożliwiające , na każdym etapie rozwoju możliwych osiągnięć, opracowanie lęków i konfliktów właściwych dla każdej z faz.
Wystarczająco dobra matka przeprowadza dziecko- przechodzi wraz z nim przez etap matka-niemowlę do niemowlę i matka.

W praktyce to oznacza wiele nieprzespanych nocy, wiele radości i dumy z małych kroków rozwojowych dziecka, wiele trosk o to czy dziecko sobie poradzi, mnóstwo wzruszeń ( kiedy idzie pierwszy dzień do przedszkola czy do 1 klasy, pierwsza miłość, matura, itp.), wiele dylematów.

Podziwiam Wystarczająco dobre Matki.

Anna Stęplewska-Południak

1.T.H. Ogden w tekście pt. „Matka, niemowlę i matryca: Interpretacja pewnych aspektów”
2. S. Gerhardt, Znaczenie miłości. Jak uczucia wpływają na mózg
3. D.W. Winnicott, „Pierwotna troska macierzyńska”
4. D.W. Winnicott " Dom jest punktem wyjścia"

03/05/2021

Ciekawe propozycje Wydawnictwa Oficyna Ingenium.

Ukazały się dwa nowe tytuły (zdjęcia okładek poniżej). Więcej informacji o tych i innych wydanych przez nas książkach na stronie wydawnictwa www.ofingenium.pl

Do 9 maja ceny promocyjne: "Nieproszony gość" – 70 zł, "Iluzja" – 60 zł

Polecamy też uwadze Czytelników dwie książki, które ukazały się w marcu: "Czytanie Biona" i "Nieświadomość w życiu społecznym i politycznym". W przypadku zakupu tych tomów wraz z najnowszymi pozycjami także proponujemy rabaty: "Czytanie Biona" – 85 zł, "Nieświadomość" – 70 zł.

Oficyna Ingenium prowadzi sprzedaż wysyłkową jedynie przez paczkomaty Inpost.

Zamówienia prosimy składać na adres wydawnictwa, info@ofingenium.pl, prosimy też o podanie w zamówieniu następujących danych:

numer i adres wybranego paczkomatu,
numer telefonu, na który Inpost smsem wysyła kody odbioru,
dane do faktury z numerem NIP (jeżeli nie kupowali Państwo wcześniej u nas książek lub jeśli dane uległy zmianie).

Fakturę dołączamy do wysyłanych książek lub przesyłamy mailem.

Koszt wysyłki pokrywa wydawnictwo.

Po wakacjach ukażą się m. in.:

Gregorio Kohon – "O naturze psychoanalizy"
Rachael Dovenhill (red.) – "Zmierzch życia. Psychoanalityczne podejście do depresji i demencji w wieku podeszłym"
Jocelyn Catty (red.) – "Krótkoterminowa psychoterapia psychodynamiczna nastolatków z depresją. Podręcznik terapeutyczny" (z serii Kliniki Tavistock)
Mary Kay O'Neil, Salman Akhtar (red.) – "Zazdrość. Zjawisko rozwojowe, kulturowe i kliniczne"
Franco De Masi – "Rozwikłanie zagadki psychozy"

Planujemy też wznowienie dwóch tytułów, których nakład został wyczerpany: "Uczenie się na podstawie doświadczenia" W.R. Biona oraz "Psychoterapia par" pod redakcją S. Ruszczynskiego.

23/02/2021

23 lutego obchodzony jest Światowy Dzień Walki z Depresją.

Maciej Musiał, psychoanalityk PTPa w "Przeglądzie psychoanalitycznych koncepcji żałoby i depresji - od Freuda i Abrahama do Klein i postkleinistów" nawiązuje do ważnego dla rozumienia depresji tekstu Freuda o "Żałobie i melancholii".

Pisze, że w melancholii "utrata staje się dla podmiotu wyzwaniem, któremu nie może podołać. [Podmiot - przyp. red.] przeciwstawia się utracie, rozwijając fantazję o zawłaszczeniu i inkorporacji utraconego obiektu, 'pożera' obiekt lub jest wciągany przez jego 'cień'. Identyfikacja kończy ten proces - ego staje się obiektem. Miłość do obiektu przyjmuje wtedy bardzo pierwotny, narcystyczny charakter; 'kochać' oznacza 'być' obiektem miłości (Quinodoz, 2005). W ego wzbudza się wrogość do obiektu, z którym zidentyfikował się podmiot. W wyniku tego procesu podmiot deprecjonuje i nienawidzi siebie, nie będąc świadomym, że w istocie ta niechęć skierowana jest do obiektu.

Dzieje się tak dlatego, że utrata staje się miłosnym urazem, który wydobywa ambiwalencję, rozpala wrogość i sprawia, że kochany obiekt staje się znienawidzonym obiektem miłości (Sodre, 2005/2016). Freud wyjaśniał: 'Jeśli miłość do obiektu, której nie można się wyrzec, podczas gdy wyrzekło się samego obiektu, znajdzie drogę ucieczki w narcystycznej identyfikacji, wówczas nienawiść uruchomi się w stosunku do tego zastępczego obiektu, obrzucając go obelgami, poniżając, przysparzając mu cierpień i czerpiąc z tegocierpienia sadystyczne zaspokojenie' (1917[1915]/2019, s. 57). Ta depresyjna destrukcja, jak twierdził Freud, jest niezwykle bolesną raną, która osłabia funkcje życiowe" (s. 26).

M. Musiał (red.), "Znienawidzony obiekt miłości. Psychoanalityczne studia nad depresją", A. Alvarez, D. Bell, C. Bronstein, S. Freud, P. Roth, H. Segal, I. Sodre, J. Steiner, A. Varchevker. Gdańsk, Wyd. Imago, 2019.

Obraz Pabla Picassa "Ewokacja, pogrzeb Casagemasa" powstał po samobójczej śmierci przyjaciela artysty i otworzył "okres niebieski" w jego twórczości. Niebieski stał się dla Picassa barwą odpowiednią dla wyrażenia bólu, rozpaczy, żałoby i samotności.

Źródło: https://niezlasztuka.net/o-sztuce/pablo-picasso-zycie-la-vie/

05/02/2021

05/02/2021

Zarząd PTPP w ramach komentarza na artykuł p. Tomasza Witkowskiego, który w ostatnich dniach ukazał się na łamach Krytyki Politycznej odnośnie podważania skuteczności psychoterapii zaprasza do zapoznania się z przeglądem badań poświęconych skuteczności psychoterapii psychoanalitycznej, których autorami są p. L**h Kalita, członek naszego Towarzystwa oraz p. Magdalena Chrzan Dętkoś. Życzymy ciekawej lektury!

http://ptpp.pl/wp-content/uploads/2018/03/5Kalita_Psychoterapia_4_2017.pdf

Foto: Scott Graham on Unsplash.

26/01/2021

Z dumą prezentujemy Państwu platformę internetową Ośrodka Myśli Psychoanalitycznej - 𝗪𝘂𝗻𝗱𝗲𝗿𝗕𝗹𝗼𝗰𝗸. Redakcję portalu tworzą: Julia Jastrzębska, Zbigniew Kossowski, Andrzej Leder i Adam Lipszyc. Mamy nadzieję, że 𝗪𝘂𝗻𝗱𝗲𝗿𝗕𝗹𝗼𝗰𝗸 stanie się wirtualną przestrzenią spotkania osób zainteresowanych teorią psychoanalityczną:

http://wunderblock.pl/

◼◼
Żyjemy w świecie „magicznej tabliczki”, freudowskiego 𝑾𝒖𝒏𝒅𝒆𝒓𝒃𝒍𝒐𝒄𝒌𝒖. Błyskawiczna rejestracja ważnych, ale przelotnych wrażeń i myśli, które po chwili zastępowane są przez inne, ale też zapadają w otchłań pamięci, by wyłonić się z niej w przetworzonej formie – czyż nie tak działa dziś cała sfera komunikacji?

𝗪𝘂𝗻𝗱𝗲𝗿𝗕𝗹𝗼𝗰𝗸, metaforę, którą Zygmunt Freud ukuł, szukając obrazu oddającego działanie ludzkiego aparatu psychicznego, wybraliśmy jako nazwę – znak – naszej platformy internetowej, prowadzonej przez Ośrodek Myśli Psychoanalitycznej przy Instytut Filozofii i Socjologii Polskiej Akademii Nauk. Nazwa ta ma oddawać charakter tego portalu, będącego w zamierzeniu przestrzenią zapisu spraw najważniejszych.

𝗪𝘂𝗻𝗱𝗲𝗿𝗕𝗹𝗼𝗰𝗸 ma być jednocześnie miejscem spotkania między praktykami psychoanalizy a filozofami i przedstawicielami nauk humanistycznych. To płaszczyzna intelektualna, na której myślenie wyrastające z tradycji psychoanalitycznej wchodzi w twórczy rezonans z innymi nurtami refleksji. Wierzymy, że dzięki tej interferencji rodzić się będą nowe koncepcje i ujęcia, które pozwolą nam lepiej zrozumieć człowieka i współczesny świat.
◼◼

25/01/2021

Dzisiaj mija 50. rocznica śmierci Donalda W. Winnicotta, pediatry i psychoanalityka Brytyjskiego Towarzystwa Psychoanalitycznego.

Winnicott urodził się 7 kwietnia 1896 r. w Plymouth, a zmarł 25 stycznia 1971 r. w Londynie.

W swoich pracach poświęconych rozwojowi emocjonalnemu zwracał uwagę na czynniki środowiskowe oraz wczesną relację niemowlęcia z matką. Wprowadził do teorii i praktyki psychoanalitycznej pojęcia wystarczająco dobrej matki, sprzyjającego środowiska, trzymania, obiektu przejściowego i przestrzeni przejściowej, prawdziwego i fałszywego self, zdolności do bycia samemu, czy zdolności do użycia obiektu.

Grafika: Michalina Włodarczyk