Dominika Miedzińska-Golczyk, psycholożka

02/04/2026

Właśnie dziś, w Światowy Dzień Świadomości Autyzmu skończyłam oglądać serial „Atypowy”.

Cieszy mnie, że w końcu autyzm jest pokazany w mainstreamie, nie jako cudowna cecha wybitnych jednostek - co chyba jest ulubionym wątkiem filmowców w tym zakresie. Choć i tak jest to raczej ugładzona forma pokazanych trudności.

Co w „Atypical” mi się podobało?

Pokazanie codziennych trudności w rozmowach, randkowaniu, szkolnych relacjach
adaptacji do zmian. To jest bliższe realnemu życiu niż np. lekarz geniusz.

Obrazowe spojrzenie i konkretne przykłady na przeciążenie i kwestie nadwrażliwości sensorycznej: słuchawki wyciszające, wycofanie, potrzeba rutyny, spanie w zawinięciu w naleśnik i wiele innych przykładów. Myślę, że dość dobrze pokazane, bez przesadnego dramatyzowania.

Fajnie, że pojawił się kontekst rodzinny - zmęczenie rodziców, nadopiekuńczość, ambiwalencja, wstyd. To chyba najbardziej życiowy kawałek.

Twórcy serialu jakby uczyli się w trakcie. W kolejnych sezonach pojawia się więcej autentyczności, bo też pojawiają się prawdziwi aktorzy w spektrum.

Podoba mi się też wątek ADHDowej dziewczyny - wiadomo 😉 choć bardzo uproszczony.

Ale najbardziej wzruszały mnie wątki pokazujące, że pod innym sposobem komunikacji jest czucie, przywiązanie, empatia, wrażliwość. Czasem nawet większa, niż jesteśmy w stanie zobaczyć na pierwszy rzut oka. Może właśnie dlatego ważne są takie seriale czy filmy. Powoli odczarowują mit, że osoby w spektrum są chłodne, zdystansowane, „bez emocji”.

Ale…
Ciągle jest to masa uproszczeń pokazujący jeden typ autyzmu. Główny bohater to chłopak, dość „czytelny” w objawach, ma widoczne trudności społeczne. Jego trudności są raczej stałe i rozwiązywane „serialowo”, bez pokazania długotrwałych skutków chronicznego przeciążenia, wypalenia, maskowania. Bardzo zabrakło mi pokazania subtelnych prezentacji np. kobiecego spektrum czy właśnie maskowania objawów.

Może też Sam tak dobrze funkcjonuje, bo od wczesnych lat był zdiagnozowany, otrzymał wsparcie w rodzinie i systemowe? Widzimy kogoś, kto funkcjonuje inaczej, ale też obok niego ludzi, którzy uczą się jego świata razem z nim. Nie zaprzeczają, nie negują, zaciekawiają się nim. Widzą go.

Mimo filmowych uproszczeń - warto obejrzeć.

31/03/2026

Z tego, co pamiętam, nigdy nie lubiłam przedwiośnia. Nie do magicznej daty 21.03, tylko do czasu, kiedy robi się wyraźnie cieplej i stabilniej. Od kiedy mam dzieci, czuję to jeszcze wyraźniej. Teraz zaczynam „łączyć kropki”. Wygląda na to, że są takie momenty w roku, kiedy coś w nas się „rozregulowuje”.

Wszyscy czekamy na wiosnę. Niby robi się jaśniej i czekamy na zmianę czasu na letni, a
jednak pojawia się też więcej drażliwości, więcej zmęczenia, więcej „nie wiem, o co mi chodzi”.

Okazuje się, że to nie moje indywidualne doświadczenie, ani jakiś wymysł. Badania pokazują, że zmiany pór roku wpływają na nasz sen, rytm dobowy i układ nerwowy. A kiedy zmienia się światło (czy to mniej go, czy więcej) zmienia się też to, jak działa nasze ciało i mózg.

U dzieci widać to szczególnie. A jeszcze bardziej u tych, których układ nerwowy jest wrażliwszy, u dzieci neuroatypowych.

Dla nich ten czas może oznaczać:
– trudniejsze zasypianie
– większą impulsywność lub rozdrażnienie
– spadek koncentracji
– szybsze przeciążenie
– większą potrzebę kontroli i przewidywalności

Nie dlatego, że „coś jest nie tak”, tylko dlatego, że zmiana jest dla nich większym wysiłkiem regulacyjnym.

Do tego dochodzą drobiazgi, które drobiazgami nie są: pylenie, gorszy sen, zmęczenie organizmu po zimie. I nagle dziecko, które „dawało radę” - przestaje dawać. To mi wiele układa. To nie regres.
To układ nerwowy mówi: „potrzebuję trochę więcej wsparcia, przewidywalności, odpoczynku.”

Może więc właśnie teraz warto:
– uprościć plan dnia
– zadbać o rytm snu
– obniżyć oczekiwania (choć odrobinę)
– dać więcej bliskości niż „ogarniania”

Regulacja nie dzieje się w pośpiechu, dzieje się w relacji.

I czasem największym wsparciem jest zdanie:
„Widzę, że jest Ci trudniej. Jestem obok.”

📷 Kilka kadrów z przedsiośnia. Wagary, cisza, zielony koktajl.

30/03/2026

Miałam bardzo kulturalny weekend: słuchałam wierszy, rozmawiałam z poetkami i poetami (z Józefem Baranem, którego poezję bardzo lubię i cenię), słuchałam podcastu filozoficznego, byłam na dwóch wystawach i patrzyłam, jak dzieci tworzą prace plastyczne.

To wszystko kumulowało we mnie mnóstwo emocji i wzruszeń. W nocy Oluś gorączkował, teraz dużo leżymy i przytulamy się. Jestem zmęczona tymi wszystkimi emocjami. Wchodzę na fb i dopada mnie taka wiadomość: zmarł mój ukochany pisarz. Najwspanialszy. Strasznie mi smutno.

Wszystko przemija, ale może TAKA literatura nie przemija?

„Bo matka nie musiała się o nic pytać, rozpłakała się i wiedziała wszystko. Ale tak już jest na świecie, że kobiecie płacz przychodzi z pomocą, kiedy rozum przestaje pojmować. A płacz wie wszystko, słowa nie wiedzą, myśli nie wiedzą, nie wiedzą sny i Bóg czasem nie wie, a płacz ludzki wie. Bo płacz jest i płaczem, i tym, nad czym płacze.(...) Choć płaczem nieraz więcej się zrozumie niż rozumem. A w każdym razie dużo lżej, kiedy się zapłacze, niż kiedy zrozumie. Bo tylko przez płacz można być z kimś razem, gdy się jest na wieki osobno.”

"Kamień na kamieniu" Wiesław Myśliwski [*]
1932-2026

26/03/2026

Dzisiaj byłyby urodziny Viktora Frankla. Przypomniał mi się jeden z ulubionych cytatów. Lubię tę zmianę perspektywy - z oczekiwania, że życie powinno nam „dać znak”, coś wyjaśnić, że możemy znaleźć sens, jakby leżał za rogiem i czekał - na przesunięcie odpowiedzialności, że to my jesteśmy odpowiedzialni za odpowiedź.

A życie pyta w momentach dużych (w których bardziej szukamy) i w tych zupełnie zwyczajnych:
Czy zostaniesz przy sobie, kiedy jest trudno?
Czy wybierzesz to, co ważne, czy to, co łatwe?
Czy pozwolisz sobie czuć, zamiast odcinać się od bólu?
Czy sięgniesz po pomoc, kiedy jej potrzebujesz?
Czy powiesz „nie”, choć boisz się konsekwencji?
Czy powiesz „tak”, chodź boisz się konsekwencji?
Czy zgodzisz się, że nie na wszystko masz wpływ?
…ale masz wpływ na to, jak odpowiesz.

Może sens nie przychodzi jako gotowa odpowiedź. Może rodzi się właśnie tam,
w tej jednej, konkretnej odpowiedzi, której dziś udzielam swojemu życiu. Takiemu, jakie przede mną staje ze swoimi pytaniami.

24/03/2026

21/03/2026

Dzisiaj nie tylko pierwszy dzień wiosny, ale też Światowy Dzień Poezji, a niektórzy lubią poezję.

Wisława Szymborska
„Niektórzy lubią poezję”

Niektórzy –
czyli nie wszyscy.
Nawet nie większość wszystkich, ale mniejszość.
Nie licząc szkół, gdzie się musi,
i samych poetów,
będzie tych osób chyba dwie na tysiąc.

Lubią –
ale lubi się także rosół z makaronem,
lubi się komplementy i kolor niebieski,
lubi się stary szalik,
lubi się stawiać na swoim,
lubi się głaskać psa.

Poezję –
tylko co to takiego poezja.
Niejedna chwiejna odpowiedź
na to pytanie już padła.
A ja nie wiem i nie wiem i trzymam się tego
jak zbawiennej poręczy.

21/03/2026

Trwa Światowy Tydzień Mózgu (16-21 marca 2026). Byłam na lekcji u dzieci w Mozaika - Autorska Szkoła Podstawowa i przygotowywałam z pomocą ChatGPT taką infografikę. Nie jest idealna, ale udostępniam, bo zawiera ważne informacje, a przecież i my dorośli potrzebujemy sobie to czasem przypomnieć.

⚖️ 1. Mózg jest bardzo lekki, ale bardzo ważny.
Mózg dorosłego człowieka waży tylko około 1,3–1,4 kg, czyli mniej więcej tyle co duży kalafior. A mimo to steruje całym ciałem: myśleniem, ruchem, emocjami i pamięcią.

⚡ 2. W mózgu jest ogromna liczba komórek
W naszym mózgu znajduje się około 86 miliardów komórek nerwowych, które nazywają się neurony. Przesyłają one do siebie informacje bardzo szybko – jak błyskawice.

💡 3. Mózg pracuje nawet wtedy, gdy śpimy
Kiedy śpimy, mózg wcale nie odpoczywa. W tym czasie porządkuje wspomnienia, uczy się nowych rzeczy i tworzy sny.

🚴 4. Mózg uczy się przez całe życie
Gdy uczymy się nowych rzeczy – na przykład jazdy na rowerze, gry na pianinie albo nowego języka – w mózgu tworzą się nowe połączenia między neuronami.

🧩 5. Każdy mózg jest trochę inny
Tak jak ludzie mają różne odciski palców, tak każdy mózg działa trochę inaczej. Dlatego jedni szybciej uczą się muzyki, inni sportu, a jeszcze inni świetnie rozwiązują zagadki.

🤯 6. Mózg zużywa bardzo dużo energii
Chociaż mózg to tylko około 2% masy naszego ciała, zużywa aż około 20% energii, którą mamy z jedzenia. Dlatego kiedy długo myślimy albo się uczymy, możemy poczuć zmęczenie.

⚡ 7. Informacje w mózgu pędzą bardzo szybko
Sygnały między komórkami nerwowymi mogą poruszać się z prędkością nawet około 400 km/h. To prawie tak szybko jak bardzo szybki pociąg!

🧩 8. Mózg potrafi się zmieniać i „przebudowywać”
Kiedy uczymy się czegoś nowego albo dużo ćwiczymy, mózg tworzy nowe połączenia między neuronami. To trochę tak, jakby budował nowe drogi między miastami.

17/03/2026

🧠 Miałam dziś przyjemność rozmawiać z trzecioklasistami o mózgu, neuronach i o tym, jak ważne są połączenia między nimi. To ważne sprawy, bo ponoć tworzenie sieci neuronowych, to wielka naukowa przyszłość.

Dziękuję za zaproszenie i nowe doświadczenie, dzięki któremu, być może przybyło mi jakieś połączenie między neuronami 🙂

12/03/2026

We wtorek w Biblioteka Publiczna im. dr. Władysława Biegańskiego w Częstochowie odbyło się spotkanie, na którym miałam okazję spotkać się z Państwem w nowej sali i rozmawiać o zdrowiu psychicznym kobiet. Było też miejsce na polecenie kilku książek i przeczytanie wierszy. Dziękuję za zaproszenie, a Iwona Glińska szczególnie - za piękne poprowadzenie tej rozmowy.

Dziękuję za Waszą obecność i wiele dobrych słów. Bardzo mnie cieszy, że biblioteka to miejsce spotkań.

10/03/2026

Z okazji Dnia Mężczyzn życzymy wszystkim chłopakom:

wielu wspaniałych emocji
•⁠ ⁠bo wszystkie są potrzebne i wszystkie są dobre
•⁠ ⁠bo chłopcy mają do dyspozycji coś więcej niż złość i dumę
•⁠ ⁠bo mężczyźni mają prawo do wzruszenia, słabości, zachwytu czy wrażliwości

poczucia więzi i przynależności
•⁠ ⁠żeby mogli rozmawiać o radościach i problemach
•⁠ ⁠żeby umieli sięgać po pomoc
•⁠ ⁠żeby ktoś mógł ich wesprzeć, gdy jest im trudno

szacunku dla ich potrzeby kompetencji
•⁠ ⁠gdy uczą się dbać o siebie
•⁠ ⁠gdy wchodzą w rolę taty
•⁠ ⁠gdy nie chcą być wyręczani i krytykowani

Pamiętajcie, że
nie ma jednego „wzorca mężczyzny”
siła to nie to samo, co mięśnie i prestiż
mężczyźni nie muszą być silni
wszyscy na świecie – i mężczyźni, i kobiety – potrzebują życzliwości.

Pięknego Dnia Mężczyzn!

Tekst: Joanna Szulc - psycholożka i ekspertka projektu MŁODE GŁOWY! 🧡

09/03/2026

Dziękuję za zaproszenie.
Do zobaczenia 🫶🏼🌷