11/12/2025
Kilka słów o podwyższonym poziomie amoniaku i encefalopatii wątrobowej, bo często pytacie, co z tym robić. Wysoki amoniak może wynikać z trzech głównych mechanizmów. Pierwszy dotyczy jelit: niektóre bakterie produkują amoniak, zwłaszcza wtedy, gdy słabo trawimy białka i brakuje enzymów trzustkowych. Warto więc zbadać elastazę trzustkową w kale lub amylazę i lipazę z krwi, a następnie pracować nad regeneracją jelit.
Drugi poziom to wątroba. Jeśli nie działa jak filtr, amoniak rośnie i pojawia się encefalopatia wątrobowa. Standardowe badania, jak ALAT czy ASPAT, mogą niczego nie wykazać, dlatego potrzebne są dokładniejsze testy: elastografia (FibroScan) albo badanie ELF z krwi, które pokazuje przebudowę wątroby. Czasami sygnałem jest też obniżona produkcja białek, np. zaburzenia krzepnięcia.
Trzeci poziom to zaburzenia genetyczno-metaboliczne, czyli nieprawidłowości cyklu mocznikowego. W diagnostyce pomagają badania aminokwasów: podwyższona glutamina i alanina oraz wysoka ornityna, cytrulina lub arginina mogą wskazywać na taki problem. Jeżeli cytrulina jest podwyższona bez leczenia infekcji (np. bartonellozy), trzeba brać pod uwagę zaburzenia metaboliczne.
Leczenie zależy od przyczyny. Jeśli problemem jest trawienie, warto włączyć enzymy trzustkowe i pracować nad mikrobiomem (probiotyki, prebiotyki). Pomocny bywa preparat LOLA (l-asparaginian l-ornityny), choć może powodować pobudzenie, więc czasem trzeba wspierać się GABA. Laktuloza może obniżać amoniak – świetnie sprawdza się przy zaparciach, ale przy biegunkach i silnej fermentacji trzeba uważać.
Z leków na receptę stosuje się rifaksyminę, która działa głównie w jelitach, choć u niektórych może nasilać grzybicę lub klostridia, więc wymaga ostrożności. Alternatywą jest nifuroksazyd, który może być stosowany dłużej, nawet przez kilka miesięcy, aby realnie zmienić mikrobiom.
Jeśli podejrzewacie u dziecka wysoki amoniak, zapraszam do dokładnej diagnostyki w Gdańsku — to kluczowy element skutecznego leczenia.
___
Here are a few essential points about elevated ammonia levels and hepatic encephalopathy, since many of you ask what to do in such cases. High ammonia typically results from three main mechanisms. The first involves the gut: certain bacteria produce ammonia, especially when protein digestion is impaired due to low pancreatic enzyme activity. This is why testing pancreatic elastase in stool or checking amylase and lipase in blood is useful, followed by targeted work on gut repair.
The second mechanism concerns the liver. When it does not function properly as a metabolic filter, ammonia increases and hepatic encephalopathy develops. Standard liver tests such as ALT and AST may appear normal, so more advanced diagnostics are needed, such as FibroScan or the ELF blood test, which detect liver remodeling. Sometimes reduced protein production (e.g., altered clotting parameters) is another clue.
The third mechanism involves genetic or metabolic disorders, particularly urea cycle dysfunction. Amino acid profiling can help: elevated glutamine, alanine, or high levels of ornithine, citrulline, or arginine may point toward this cause. A high citrulline level without an active infection indicates the need to evaluate metabolic pathways.
Treatment must match the cause. When digestion is impaired, pancreatic enzymes and microbiome-directed therapy (probiotics, prebiotics) are essential. LOLA (l-ornithine l-aspartate) may help reduce ammonia, though it can occasionally cause overstimulation, in which case GABA may be supportive. Lactulose is useful mainly for constipation but may require caution if diarrhea or fermentation is present.
Prescription options include rifaximin, effective in the gut but requiring care in sensitive patients due to possible fungal or Clostridia overgrowth. Nifuroxazide can be used longer-term, even for months, to support microbiome correction.
If you suspect elevated ammonia, precise diagnostic evaluation is crucial — and we're ready to support you with detailed testing in Gdańsk.