23/11/2025
Najbardziej ranią nie te słowa, które padają w gniewie, kiedy komuś „puszczą nerwy”, powie „za dużo”, coś czego tak naprawdę nie myśli.
Najbardziej ranią te komentarze, które padają „tak po prostu”, „na chłodno”. Bez mrugnięcia okiem, bez wulgaryzmów, bez podnoszenia głosu.
W zwykły wtorek. Przy śniadaniu.
Między jednym westchnieniem rodzica a drugim.
To właśnie ta codzienna, niepozorna, „cicha” przemoc psychiczna najgłębiej zapisuje się w psychice dziecka.
Bo dziecko nie wie, że rodzic jest zmęczony, zestresowany, pełen własnych ran.
Ono tylko wie, co o sobie słyszy.
🧸 Jak brzmi „niewinna” przemoc?
Czasem jak sarkastyczny uśmiech.
Czasem jak „przestań histeryzować”.
Czasem jak „na ciebie nigdy nie można liczyć”.
I dziecko zaczyna wierzyć.
Że przesadza.
Że jest kłopotem.
Że nie wystarcza.
Psychologia mówi o wewnętrznym krytyku, surowym superego, o schematach.
Ale zanim staną się teorią — są po prostu bólem małego człowieka, który robi wszystko, by być kochanym.
🧸 Dlaczego to tak rani?
Bo dziecko widzi w rodzicu cały świat.
Kiedy rodzic wyśmiewa — dziecko uczy się wstydu.
Kiedy bagatelizuje — dziecko uczy się milczeć.
Kiedy porównuje — dziecko uczy się, że zawsze będzie „gorszą wersją kogoś”.
W ten sposób dzieci przez wiele lat gromadzą liczne dowody, że ich emocje nie mają znaczenia, że są złe.
A potem dorosły człowiek nosi te dowody w sobie jak blizny, które czasem pękają przy najmniejszym dotyku.
🧸 Dlaczego tak trudno to przerwać?
Bo „cicha” przemoc psychiczna bywa niewidzialna.
Przykryta zmęczeniem, stresem, własnym dzieciństwem, które nigdy nie zostało opłakane ani zrozumiane.
Rodzic nie widzi, że rani.
Widzi za to echo własnych rodziców — tak silne, że czasem mówi ich głosem.
W psychologii mówimy wtedy o nieprzepracowanych introjektach — cudzych słowach, które stają się naszym wewnętrznym głosem, czasem bez naszej zgody.
Psychologia od lat wskazuje, że wzorce relacji przenoszą się z pokolenia na pokolenie — zarówno te wspierające, jak i raniące.
Rodzic, który powtarza krzywdzące komunikaty, często sam był ich odbiorcą.
To właśnie istota traumy międzypokoleniowej: nie chodzi wyłącznie o dramatyczne doświadczenia, ale o powtarzalne skrypty emocjonalne, które przekazywane są bez refleksji.
🛡️ Co zmienia zatrzymanie tego wzorca?
Każde pokolenie zostawia w następnym pewien ślad.
A przerwanie traumy międzypokoleniowej polega na świadomym wyborze, by ślad ten był bardziej wspierający niż raniący.
Nie chodzi o perfekcję.
Chodzi o kierunek: od automatycznych, odziedziczonych reakcji — do bardziej świadomego rodzicielstwa.
🖼️ W każdym momencie można zrobić krok w stronę naprawy.
Zauważyć.
Zatrzymać się.
Przeprosić.
Dać dziecku doświadczenie, które powie:
„Jesteś ważny. Twoje uczucia mają znaczenie. Nie musisz zasługiwać na miejsce w moim świecie.”
🆘Typowe formy przemocy emocjonalnej
▪️Bagatelizowanie emocji dziecka
„Jakie ty możesz mieć problemy? W moim wieku będziesz miał prawdziwe problemy.”
„Nie przesadzaj.”
„Nie histeryzuj.”
„Naprawdę boisz się ciemności? Jesteś już duży.”
„Znowu się dąsasz?”
„Nikomu to nie przeszkadza, tylko tobie.”
„Znowu coś ci się nie podoba?”
💔 Komunikat: Twoje emocje nie mają znaczenia. Nie ufaj temu, co czujesz.
▪️Szantaż emocjonalny
„To my z ojcem harujemy jak woły, a Ty co?”
„Jesteś mi to winien!”
„Zjedz wszystko, bo babci będzie przykro.”
„Poświęcam się dla Ciebie.”
„Jeśli jeszcze raz tak zrobisz, to oddam cię do domu dziecka.”
„Nosiłam cię dziewięć miesięcy pod sercem, a teraz tak mi się odwdzięczasz?”
„Nie mów do mnie podniesionym tonem, rodzicom należy się szacunek!”
„Jak możesz mi to robić?”
„To przez ciebie jestem taka zmęczona.”
„Wpędzisz mnie do grobu!”
„Gdybyś był grzeczny, tata by nie krzyczał.”
💔Komunikat: Miłość trzeba zasłużyć. Moje potrzeby są ważniejsze niż twoje.
▪️Wstydzenie i wyśmiewanie
„Wszyscy patrzą, jak się zachowujesz. Wstyd mi za ciebie.”
„Ale z ciebie beksa. Przestań robić sceny.”
„Taki duży, a zachowuje się jak trzylatek.”
„A jak ci ktoś każe wskoczyć do studni, to też skoczysz?
„Jesteś taki samolubny!”
„Opowiedz cioci, jak ci idzie tabliczka mnożenia.”
„Ale z ciebie chuchro.”
„Serio myślisz, że zostaniesz piosenkarką?”
„Jak ty wyglądasz? Przebierz się.”
„Czy księżniczka raczy po sobie posprzątać?”
„Ale ci brzuch wystaje, powinieneś mniej jeść.”
„Jesteś beznadziejny, niczego nie potrafisz zrobić dobrze!”
„Twoje hobby to strata czasu, i tak nigdy nic z tego nie będziesz miał.”
„Nie zachowuj się jak dzikus, idź się pobawić z tymi dziećmi.”
💔Komunikat: Twoje emocje są powodem do wstydu. Lepiej się ukryj.
▪️Terroryzowanie, nadmierna kontrola
„Nie pyskuj!”
„Nie dyskutuj ze mną!”
„Cicho siedź. Dzieci i ryby głosu nie mają!”
„Co wolno wojewodzie, to nie Tobie kasztelanie!”
„Kiedyś mi podziękujesz.”
„Zrobię to za ciebie, bo ty znowu coś sknocisz.”
„Jak Ci się nie podoba, skończysz 18 lat i możesz się wyprowadzić.”
„Bo ja tak powiedziałam!”
„Pójdziesz na te korepetycje, co z tego, że źle się czujesz.”
„Zobaczysz, jak ojciec wróci!”
„W domu sobie porozmawiamy!”
„Jak zaraz tego nie posprzątasz, to wywalę wszystko przez okno.”
„Wybrzydzasz, a dzieci w Afryce głodują.”
💔Komunikat: Moje przekonania są ważniejsze niż twoje uczucia.
▪️Nadmierne oczekiwania / presja
„Za słabo się starasz.”
„Ja się pytam o Ciebie! A co mnie inni interesują?”
„Jesteś starszy, bądź mądrzejszy, ustąp.”
„Dziewczynce nie wypada się tak zachowywać.”
„Chłopaki nie płaczą, przestań się mazgaić.”
„Musisz być najlepszy w klasie, inaczej jesteś porażką.”
„Nigdzie nie idziesz. Masz zajmować się młodszym rodzeństwem.”
„Nie zawiedź mnie.”
„Odkurzyłaś tylko ryneczek, a za kanapą to co?”
„Jesteś zdolny, ale leniwy.”
💔Komunikat: Twoja wartość zależy od wyników i sukcesów.
▪️Porównywanie do innych
„Dostałeś piątkę? To nic wielkiego, inni mają szóstki.”
„Czemu nie możesz być jak twój brat?”
„Z innymi dzieci nie ma takich problemów.”
„Kiedy byłam w Twoim wieku, sama chodziłam do szkoły, robiłam zakupy i pranie, a Ty?”
💔Komunikat: Nie jesteś wystarczający taki, jaki jesteś.
▪️Zaprzeczanie rzeczywistości („gaslighting”)
„To nieprawda, wcale nie mówiłam, że możesz iść na urodziny koleżanki.”
„Nie udawaj, nic ci nie jest.”
„Nie krzyczę na ciebie, jest mi po prostu przykro.”
„To nie miało prawa boleć.”
„Nie masz powodu, żeby być smutny.”
💔Komunikat: Nie ufaj własnemu umysłowi. Ja wiem, co jest prawdą.
▪️Parentyfikacja, wikłanie, wymaganie od dziecka nadodpowiedzialności
„Twój ojciec znowu poszedł z kolegami na mecz, my się dla niego nie liczymy.”
„Babcia jest wredna, jak mogła mi tak powiedzieć?”
„Jesteś taki sam jak ojciec, nieodpowiedzialny, nie można na was polegać, wszystko na mojej głowie.”
„Mam tylko ciebie, musisz mnie wspierać.”
„Taki z ciebie rycerz mamusi!”
„Znów brakuje pieniędzy na rachunki, co my teraz zrobimy?”
„Powiedz tacie, że nie będę z nim rozmawiać, dopóki mnie nie przeprosi.”
💔Komunikat: Twoja rola to mnie ratować. Twoich potrzeb nie ma.
Fot. znalezione w internecie
