24/06/2025
Journal of Special Operations Medicine to prawdziwa kopalnia perełek.
Dziś kolejny artykuł z tego czasopisma (Fulghum i wsp., 2021).
----
Autorzy opisali pacjenta lat 50, który w warunkach wojennych padł ofiarą wybuchu.
Poszkodowany doznał m.in. urazu szyi i rozległych, czterokończynowych obrażeń, przebiegających z masywnym krwawieniem. Mężczyźnie założono opaski uciskowe na 4 kończyny i podano FN.
Celem ewakuacji, po 47 minutach przyleciał śmigłowiec. Krwotoki były zatamowane, jednak chory był we wstrząsie:
- częstość oddechów 24/min,
- tętno 140/min,
- skóra blada i lepka / spocona,
- nieznaczne zaburzenia świadomości - skala GCS 14/15.
Możliwość uzyskania dostępu dożylnego była skrajnie utrudniona przez:
- charakter urazu szyi,
- obecność opasek uciskowych na 4 kończynach.
Rozważano dostęp domostkowy, ale również był on nie do zastosowania (uraz).
In extremis użyto największej igły EZ-IO i założono dostęp do talerza kości biodrowej (por. zdjęcie do posta - zdjęcie ilustracyjne w kontrolowanych warunkach). Potwierdzono prawidłowe położenie poprzez aspirację szpiku.
Z użyciem mankietu do szybkich przetoczeń, choremu podano krew pełną (uzyskując istotną poprawę parametrów życiowych). Wdrożono również termoizolację, a także podaż kwasu traneksamowego (TXA), antybiotyków i leków przeciwbólowych.
Pacjent przeżył zabieg operacyjny i został przekazany do ośrodka o wyższej referencyjności. Wkłucie doszpikowe (IO) zostało pozostawione jako drugi, "awaryjny" dostęp do podawania leków.
----
Podsumowując, autorzy opisali pacjenta z drastycznymi, okaleczającymi urazami, które w sposób skrajny utrudniały podaż leków.
Oczywiście w ekstremalnej sytuacji TXA czy leki przeciwbólowe* można podawać głęboko domięśniowo (bo lepsze to niż nic, nawet we wstrząsie), ale na ich podaży nie kończy się ratownictwo.
*FN i KET można podawać również donosowo
Warto zatem wiedzieć, że dużej igły do EZ-IO (tj. żółtej), poza świetnym i ergonomicznym dostępem do głowy kości ramiennej, można używać również do podaży doszpikowej w obrębie talerza kości biodrowej (gdy są ku temu wskazania).
Powyższy case to pierwsza (opisana) na świecie przedszpitalna transfuzja krwi pełnej przez wspominane wkłucie.
----
Odnoszę wrażenie, że wytyczne / niektóre piśmiennictwo mogło wykształcić błędne przekonanie, że wkłucia IO znajdują zastosowanie tylko:
- w NZK,
- u dzieci.
Nic bardziej błędnego - jak najbardziej można (i trzeba) ich używać u pacjentów w szerokim spektrum stanów nagłych (zamiast czasochłonnie "dziubać" kaniulą o małym świetle).
----
Źródło:
Fulghum GH i wsp.
Prehospital Iliac Crest Intraosseous Whole Blood Infusion.
J Spec Oper Med. 2021 Winter;21(4):90-93.
