27/09/2023
Helicobacter pylori - kiedy leczyć?
Złotym standardem diagnostyki schorzeń żołądka i dwunastnicy wywołanych przez bakterię Helicobacter pylori pozostaje gastroskopia z testem ureazowym i/lub badaniem mikroskopowym wycinka. Istnieją mniej inwazyjne metody wykrywania tej bakterii, często chętniej sięgane po przez pacjentów z obawy przed badaniem gastroskopowym. Są to m.in.:
- test oddechowy - polega na wykrywaniu znakowanego izotopu węgla w wydychanym dwutlenku węgla po wcześniejszym podaniu znakowanego mocznika
- testy antygenowe - badania na obecność przeciwciał przeciwko H. pylori w krwi lub kale
Te badania mają mniejszą przydatność w stosunku do gastroskopii ponieważ:
a) nie wykrywają bezpośrednio obecności bakterii tylko pośrednio
b) nie mówią nic o aktywności zapalnej w błonie śluzowej żołądka lub dwunastnicy
Najważniejszym jest tu fakt, że aż około 2/3 ludności jest nosicielami tej bakterii. Czy to oznacza, że 2/3 ludności powinno zostać przeleczonych? Nie. Z osób zakażonych H. pylorii tylko u ok. 10% pojawiają się objawy choroby. Ponadto szacuje się, że u 20-30% osób, które chorują na zapalenie/wrzody żołądka i dwunastnicy nie ma towarzącego zakażenia H. pylori. Stąd też wynika, że badanie na obecność H.pylori u osób bez objawów choroby jest niepotrzebne a wykryta przypadkowo obecność H.pylori w organizmie nie wymaga leczenia.
Kiedy więc należy podjąć diagnostykę i leczenie? Wtedy gdy występują objawy zapalenia/choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy. Są to głównie bóle brzucha zlokalizowane powyżej pępka (w przypadku dwunastnicy nieco po prawej stronie), które nasilają się pod wpływem błędów dietetycznych takich jak jedzenie smażonych, pieczonych, grillowanych, ostro przyprawionych lub słodkich potraw, surowych owoców, białego pieczywa oraz po spożyciu alkoholu. W przypadku umiejscowienia w żoładku dolegliwości nasilają się po jedzeniu. W przypadku umiejscowienia w dwunastnicy dolegliwości występują podczas uczucia głodu i zmniejszają się po posiłku. Przy mocno nasilonych zmianach może dojść do krwawienia i wymiotów treścią przypominającą fusy kawy. Choroba pojawia się najczęściej w sezonie jesiennym lub wiosennym. W takim przypadku obecność Helicobacter pylori jest istotnym czynnikiem rokowniczym i wymaga wyeradykowania. Nielecza choroba powoduje progresję z zapalenia do nadżerki, z nadżerki do owrzodzenia, a na tle owrzodzenia może nawet rozwinąć się rak żołądka. W celu eradykacji stosuje się odpowiednie antybiotyki. Niestety bakterią łatwo jest się ponownie zakazić z powodu jej przenoszenia się na produktach spożywanych na surowo.
Leki stosowane w leczeniu zapalenia lub choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy są dostępne na receptę jak i bez recepty i są to głównie leki zmniejszające pH soku żołądkowego, co pozwala śluzówce się zagoić. Jeżeli jednak dolegliwości nawrócą lub nie ustępują pomimo prawidłowej diety i leczenia należy myśleć o Helicobacter pylori. W tym celu powinno się wykonać gastroskopię, która potwierdzi zarówno obecność bakterii jak i istnienie zmian w śluzówce nią wywołanych. Należy pamiętać, że badanie gastroskopowe aby było wiarygodne powinno być wykonane jeszcze przed rozpoczęciem jakiegokolwiek leczenia. Dlatego przed tym badaniem nie powinno się przyjmować leków typu pantoprazol, omeprazol, lanzoprazol itp. przez min. 2 tyg. a antybiotyków i preparatów bizmutu przez 4 tyg.
