Badanie Świata

04/04/2026

W Wielkanocny czas nasz psycholog i terapeuta przypomina, że Święta mogą być... różne i nie trzeba spełniać oczekiwań innych, zwłaszcza, gdy są to osoby, które nas ranią.

- Spędzenie świąt w domu, bez podróży do dziadków czy rodziców nie świadczy o tym, że jesteście bezdusznymi ludźmi, a jakiekolwiek święta są dla Was nieważne i macie je w nosie. Świadczy tylko o tym, że chcecie zadbać o siebie, chcecie odpocząć, chcecie być razem - pisze Jacek i zachęca do lektury całości.

Gorąco polecamy!
_____________________________________
Pracownia Terapii i Rozwoju Badanie Świata w Grodzisku Maz.
Psychoterapia, arteterapia, mindfulness | stacjonarnie i online
e-mail: dominika@badanieswiata.pl

Święta. Wielkanoc. Spotkanie w gronie rodziny.
Dla wielu to czas radości. Dla innych… źródło napięcia, stresu i trudnych decyzji. Zwłaszcza wtedy, gdy jesteś rodzicem dziecka chorującego na depresję lub takiego, który obecnie przeżywa kryzys.

Czy naprawdę musicie jechać tam, gdzie ktoś Was oceni, zrani albo podważy Wasze decyzje?
Czy „bo tak wypada” jest rzeczywiście tak ważne?

Ten tekst to ważne przypomnienie, że:
macie prawo stawiać granice
macie prawo wybierać to, co dobre dla Was
macie prawo spędzić święta po swojemu

I że Wasza najbliższa rodzina jest ważniejsza niż oczekiwania innych.

Jeśli czujecie, że to temat bliski Wam lub komuś, kogo znacie – przeczytajcie.
A może… udostępnicie dalej?

Tekst przeczytacie TUTAJ:
https://depresjanastolatkow.pl/czy-swieta-trzeba-spedzac-z-rodzina/


Zdjęcie: Alexa z Pixabay
___________________________________
Jacek Wolszczak
psycholog, pedagog, terapeuta EMDR
pracujący z młodzieżą i dorosłymi w Badanie Świata w Grodzisku Maz. i online
e-mail: jacek@badanieswiata.pl

02/04/2026

Niech te Święta Wielkanocne będą dla Was nie tylko czasem spotkań i podtrzymywania tradycji, ale też prawdziwego zatrzymania w codzienności. Często właśnie w niej zapominamy o sobie – o odpoczynku, o tym, co czujemy, czego potrzebujemy. Dlatego życzymy Wam, aby te dni były przestrzenią na złapanie oddechu, wyciszenie i regenerację – nie tylko fizyczną, ale i emocjonalną.

Niech to będzie czas łagodności wobec siebie.
Bez presji, bez „powinności”. Za to z większą uważnością na swoje granice, potrzeby i to, co naprawdę ważne.

A jeśli możesz – pozwól sobie po prostu być. Wystarczającym dokładnie takim, jakim jesteś.
Bez oceniania czy poprawiania.

Zespół Pracowni Terapii i Rozwoju Badanie Świata

Spokojnych, dobrych Świąt 🌿

01/04/2026

Na chwilę przed Wielkanocą, nasz psycholog i terapeuta Jacek Wolszczak pisze o konkretnych konsekwencjach zawstydzania. Okazuje się, że ma ono niebagatelne znaczenie w życiu dorosłego/dorosłej. Jacek pisze również:
- Zawstydzanie mówi więcej o tym, który zawstydza. Bo zawstydzania też ktoś kiedyś go/ją nauczył. Bo zawstydzanie często służy jedynie naszej, rodzicielskiej regulacji emocji lub kontroli, a nie jest „dawaniem przykładu”, czy „hartowaniem do dorosłego życia” – zachęcając jednocześnie do lektury całości tekstu.
_____________________________________
Pracownia Terapii i Rozwoju Badanie Świata w Grodzisku Maz.
Psychoterapia, arteterapia, mindfulness | stacjonarnie i online
e-mail: dominika@badanieswiata.pl

- Inni robią to lepiej.
- Niedługo ktoś odkryje, że się nie nadaję.
- Ten sukces to był czysty przypadek.

Ostatnio pisałem o zawstydzaniu. Obiecałem też tekst o tym, jakie konsekwencje czekają osoby, które w dzieciństwie czy okresie nastoletnim były zawstydzane. Oto ten materiał.

Wszelkie doświadczenia emocjonalne zapisują się w nas głęboko i często odzywają się w dorosłości. To sposób myślenia o sobie. A myślimy w ten sposób w relacjach z innymi, w pracy i... wszędzie tam, gdzie wchodzimy w interakcje.

Dlatego właśnie tak ważny jest sposób komunikacji, a więc to, co nasze dziecko czy nastolatek słyszy na swój temat. Gdy bowiem minie kilka, nawet kilkanaście lat, nasz syn lub córka – już jako osoba dorosła, która była zawstydzana może doświadczać wielu trudności. Co to dokładnie znaczy?

NISKIE POCZUCIE WŁASNEJ WARTOŚCI.
Osoba z niskim poczuciem własnej wartości często prowadzi w głowie nieustanny dialog pełen krytyki. W pracy dostaje pochwałę od szefa, ale zamiast przyjąć uznanie, odpowiada:
- Udało się, to nic wielkiego.

Gdy dostaje awans, często zamiast radości pojawia się w nim/ niej lęk:
- Nie dam rady, przecenili mnie.

W relacji z partnerem/ partnerką trudno mu/ jej uwierzyć, że ktoś ją naprawdę kocha – może szukać dowodów, że to się zaraz skończy.
Bardzo często porównuje się z innymi i regularnie wypada w tych porównaniach gorzej.

PERFEKCJONIZM LUB PARALIŻ DECYZYJNY.
Błędy lub potknięcia są postrzegane jako coś zawstydzającego, więc trzeba ich za wszelką cenę unikać. To prowadzi albo do nadmiernego dopracowywania wszystkiego, albo do unikania działania.

Osoba, która w dzieciństwie była zawstydzana, często spędza kilka godzin nad zadaniem, poprawiając go w nieskończoność, bo boi się, że zostanie źle oceniona. Może też często prokrastynować, odwlekać wykonanie zadania, bo nie jest pewny/pewna, że to, co ma przed sobą jest w 100% gotowe, np. odkłada wysłanie CV, bo jeszcze nie jest idealne. Często woli nie podejmować decyzji o zmianie pracy, mimo niezadowolenia, bo boi się, że wybierze źle.

SILNY LĘK PRZED OCENĄ.
Każda sytuacja, w której można zostać ocenionym, uruchamia silny stres i lęk. Np. na spotkaniu w pracy ma pomysł, ale nie zabiera głosu, bo obawia się, że zostanie skrytykowana. Przed wystąpieniem publicznym pojawiają się objawy somatyczne: ścisk w żołądku, drżenie rąk, bezsenność.

Często zdarza się, że unika nowych znajomości, bo wciąż zastanawia się:
- A co jeśli mnie nie polubią?

Po rozmowie/ kontakcie z innymi długo analizuje to, co się wydarzyło, ale jej/ jego uwaga skupia się często na nim/ niej samym/ samej:
- Czy powiedziałam coś głupiego?
- Czy mogłem zachować się w lepiej?

TŁUMIENIE EMOCJI.
Emocje są traktowane jako coś niewłaściwego lub przytłaczają, więc są tłumione w obawie o reakcję innych. W trudnej sytuacji taka osoba, choć w środku czuje złość, smutek lub inne emocje często powie:
- Nic się nie stało.

Nie potrafi odpowiedzieć na pytanie: - Co czujesz? – pojawia się pustka lub dezorientacja. Tak naprawdę nie wie tego, nie jest pewna bądź ma trudność z nazywaniem swoich stanów emocjonalnych. Gromadzi jednocześnie napięcie, które objawia się fizycznie: bóle głowy, brzucha, napięcie karku.

W relacji – również tej romantycznej - unika trudnych rozmów, w obawie przed tym, co usłyszy od partnera/ partnerki. Często prowadzi to do zgadzania się na coś, co jest raniące, przekraczające lub zwyczajnie przemocowe.

WSTYD JAKO DOMINUJĄCA EMOCJA.
Wstyd w życiu dorosłym nie dotyczy konkretnego zachowania („zrobiłem coś źle”), ale przekonania o sobie jako osobie („jestem zły/zła”).

Czuje się „nie na miejscu” nawet w neutralnych sytuacjach, np. na spotkaniu towarzyskim. Ma poczucie, że inni „zaraz odkryją”, że jest gorsza lub dziwna. Po drobnym błędzie przeżywa go bardzo intensywnie i długo. Unika pokazywania siebie (np. publikowania czegoś w internecie), bo to wywołuje wstyd lub lęk o to, że ktoś to skrytykuje bądź oceni. Zresztą, jeśli ktoś ma ocenić, to często spodziewa się tego najgorszego scenariusza, nie zakłada bowiem tego, że „będzie OK”.

Dlatego…

To ważne, by nie zawstydzać.
To ważne, by zauważać daną osobę i – zamiast oceniać – przyglądać się z ciekawością na to, co robi.
To ważne, by wiedzieć, że jedyne porównanie, które daje nam autentyczną informację zwrotną to takie, które opisuje nas samych z „dzisiaj” z nami z „wczoraj”, „sprzed miesiąca”, „sprzed roku…”.

Bo zawstydzanie mówi więcej o tym, który zawstydza.
Bo zawstydzania też ktoś kiedyś go/ją nauczył.
Bo zawstydzanie często służy jedynie naszej, rodzicielskiej regulacji emocji lub kontroli, a nie jest „dawaniem przykładu”, czy „hartowaniem do dorosłego życia”.


Zdjęcie: Vilius Kukanauskas (z wykorzystaniem AI) z Pixabay
___________________________________
Jacek Wolszczak
psycholog, pedagog, terapeuta EMDR
pracujący z młodzieżą i dorosłymi w Badanie Świata w Grodzisku Maz. i online
e-mail: jacek@badanieswiata.pl

29/03/2026

Tym razem nasz psycholog i terapeuta pisze o nastolatkach "niewidzialnych", tych, którzy są rzadko widoczni na tle swojej klasy.

- Charakterystycznym mechanizmem u wielu „niewidzialnych” uczniów jest tak zwany syndrom „dobrego dziecka”. Polega on na przekonaniu, że wartość człowieka zależy od spełniania oczekiwań innych. Uczeń stara się więc być bezproblemowy, nie okazywać trudnych emocji i nie sprawiać kłopotów. Z zewnątrz wygląda to na dojrzałość, ale w rzeczywistości często oznacza tłumienie własnych potrzeb - pisze Jacek i tradycyjnie zachęca do lektury całości.

- Niczym specjalnym się nie wyróżnia.
- Nie ma z nim żadnych kłopotów.
- Na lekcji nie zgłasza się do odpowiedzi.
- Tak naprawdę mało o nim/niej wiem.
- Nie mówi nic o sobie.

W szkole, w klasie, uwaga dorosłych najczęściej skupia się na uczniach, którzy są głośni, sprawiają trudności wychowawcze lub mają trudności z nauką. To oni zakłócają lekcje, wchodzą w konflikty i wymagają natychmiastowej reakcji. W ich cieniu pozostają często młodzi ludzie, którzy nie sprawiają problemów – są cisi, podporządkowani i „bezproblemowi”. To właśnie oni są “niewidzialni”.

Dopiero w ostatnich latach zaczęto dostrzegać, że brak trudnych zachowań nie musi oznaczać braku trudności. Ich funkcjonowanie nie budzi niepokoju, ponieważ wpisuje się w szkolne oczekiwania: są spokojni, nie przeszkadzają, wykonują polecenia. Z perspektywy nauczyciela mogą wydawać się uczniami „idealnymi”. W rzeczywistości jednak często pozostają na marginesie życia klasy i przeżywają samotność, lęk lub obniżone poczucie własnej wartości.

„Niewidzialny” uczeń to najczęściej osoba wycofana, ostrożna w relacjach i unikająca ekspozycji społecznej. Rzadko zgłasza się do odpowiedzi, nie inicjuje kontaktów, nie zabiera głosu w dyskusjach. Może siedzieć w ostatniej ławce, wybierać miejsca na uboczu, unikać sytuacji, w których trzeba się wyróżnić. Często nie jest odrzucany wprost, ale jednocześnie nie jest też częścią żadnej wyraźnej grupy rówieśniczej.

Ta „niewidzialność” nie zawsze jest przypadkowa. Bywa strategią radzenia sobie z rzeczywistością. Uczeń może wierzyć, że najbezpieczniej jest „nie rzucać się w oczy” – szczególnie jeśli w jego życiu domowym obecne są napięcia, konflikty, nadmierne wymagania lub brak wsparcia emocjonalnego. W takiej sytuacji szkoła staje się miejscem, w którym stara się przynajmniej nie generować dodatkowych trudności.

Ich problemy są trudne do zauważenia także dlatego, że często nie potrafią lub nie chcą o nich mówić. W wielu domach rozmowa o emocjach nie jest czymś naturalnym. Nastolatek może nauczyć się ukrywać swoje przeżycia i prezentować się w szkole jako osoba “ogarniająca” rzeczywistość.

Problemy “niewidzialnych”.
Pod powierzchnią „bezproblemowości” mogą kryć się różne trudności. Jedną z nich jest lęk społeczny – silna obawa przed oceną innych. Uczeń może unikać zgłaszania się, ponieważ boi się, że powie coś nie tak, zostanie wyśmiany lub oceniony jako gorszy. Każda odpowiedź przy tablicy czy praca w grupie może wiązać się z dużym stresem.

Drugim ważnym doświadczeniem jest poczucie samotności. Nawet jeśli nastolatek nie doświadcza odrzucenia, brak bliskich relacji sprawia, że może czuć się nieważny lub „inny”. W okresie dorastania, kiedy potrzeba przynależności jest szczególnie silna, takie doświadczenie bywa bardzo obciążające.

Nie można zapominać o tym, co często jest "zakryte", nie opowiedziane, czyli problemy rodzinne, które często pozostają niewidoczne dla szkoły. Uczeń może żyć w domu pełnym napięcia, konfliktów czy nadmiernej kontroli, a jednocześnie starać się za wszelką cenę utrzymać obraz „grzecznego dziecka” poza domem.
W niektórych przypadkach wycofanie może być również objawem rozwijającej się depresji. Nie zawsze przybiera ona dramatyczną formę – częściej jest to stopniowe wycofywanie się, spadek energii i ograniczanie kontaktów społecznych.

Charakterystycznym mechanizmem u wielu „niewidzialnych” uczniów jest tak zwany syndrom „dobrego dziecka”. Polega on na przekonaniu, że wartość człowieka zależy od spełniania oczekiwań innych. Uczeń stara się więc być bezproblemowy, nie okazywać trudnych emocji i nie sprawiać kłopotów. Z zewnątrz wygląda to na dojrzałość, ale w rzeczywistości często oznacza tłumienie własnych potrzeb. Paradoksalnie im bardziej uczeń stara się być „idealny”, tym mniej uwagi otrzymuje – co może pogłębiać poczucie niewidzialności.

“Niewidzialność” w szkole przejawia się w konkretnych, powtarzalnych zachowaniach. Przykłady takich „cichych sygnałów” to między innymi:
a) uczeń zawsze siedzi w tym samym miejscu, zwykle na końcu klasy, i unika zmiany miejsca nawet podczas pracy w grupach,
b) nie zgłasza się do odpowiedzi, mimo że posiada wiedzę na dany temat,
c) podczas pracy zespołowej przyjmuje bierną rolę – wykonuje polecenia, ale nie inicjuje działań ani nie zabiera głosu,
d) na przerwach stoi z boku lub siedzi sam, często korzystając z telefonu jako „tarczy” przed kontaktem,
e) unika kontaktu wzrokowego z nauczycielem, spuszcza wzrok, odpowiada bardzo cicho i zdawkowo,
f) oddaje prace perfekcyjnie dopracowane, ale reaguje silnym stresem na najmniejszą krytykę,
g) nie zgłasza trudności, nawet gdy wyraźnie czegoś nie rozumie,
h) rzadko lub nigdy nie uczestniczy w aktywnościach dodatkowych, wycieczkach czy wydarzeniach klasowych,
i) reaguje napięciem w sytuacjach ekspozycji (np. prezentacje), czasem zgłasza nieobecność w takie dni,
j) stopniowo wycofuje się jeszcze bardziej – przestaje angażować się nawet w minimalnym stopniu.

Pojedyncze zachowanie tego typu nie musi być powodem do niepokoju. Jednak ich powtarzalność i długotrwałość mogą wskazywać na głębsze trudności emocjonalne.

Rola nauczycieli w dostrzeganiu takich uczniów jest niezwykle ważna. Czasem znaczenie ma drobny gest: zwrócenie się do ucznia po imieniu, zauważenie jego pracy, zadanie prostego pytania o samopoczucie. Istotne jest również budowanie atmosfery bezpieczeństwa w klasie – takiej, w której uczniowie nie boją się oceny i mogą stopniowo zwiększać swoją aktywność. Pomocne mogą być różne formy pracy zespołowej, zmienność grup czy działania integracyjne, które zmniejszają dystans między uczniami.

Najważniejszym czynnikiem chroniącym pozostają jednak relacje. Dla „niewidzialnego” ucznia ogromne znaczenie może mieć jedna osoba, która go zauważy i potraktuje poważnie. Podobnie jedna relacja rówieśnicza może znacząco zmniejszyć poczucie samotności.
Ważne: problemy mają nie tylko ci, którzy swoim zachowaniem powodują natychmiastową reakcję nauczyciela.

Cisza nie zawsze oznacza dobrostan.
Cisza to nie wyznacznik braku trudności.
Cisza nie jest równoznaczna z poczuciem bezpieczeństwa.
Cisza nie świadczy o braku emocji.
Cisza nie oznacza, że wszystko jest w porządku.
Cisza często maskuje lęk i niepewność.

A czasem jest sygnałem, który łatwo przeoczyć, a który dla młodego człowieka ma ogromne znaczenie.


Zdjęcie: Pexels z Pixabay
___________________________________
Jacek Wolszczak
psycholog, pedagog, terapeuta EMDR
pracujący z młodzieżą i dorosłymi w Badanie Świata w Grodzisku Maz. i online
e-mail: jacek@badanieswiata.pl

23/03/2026

Czy zdarza Ci się mieć w głowie głos, który mówi: „to za mało”, „mogłeś zrobić lepiej”, „inni radzą sobie lepiej niż Ty”?

To może nie być do końca Twój głos. To efekt internalizacji – procesu, w którym cudze słowa i oczekiwania stają się naszym własnym sposobem myślenia.

W najnowszym artykule, nasz psycholog i terapeuta Jacek Wolszczak pokazuje, jak to działa – na przykładach z życia nastolatków, rodziców i dorosłych. Pisze również o tym, jak zacząć odzyskiwać swój własny głos.

- Święcie wierzymy, że to „nasze” a nie „cudze”. Święcie wierzymy, że to prawda o nas, a nie o tych, którzy takie słowa kierowali w naszą stronę - pisze Jacek i zachęca do przeczytania całości artykułu, klikając poniżej:
👉 https://badanieswiata.pl/internalizacja-kiedy-slowa-innych-staja-sie-naszymi/

_____________________________________
Pracownia Terapii i Rozwoju Badanie Świata w Grodzisku Maz.
Psychoterapia, arteterapia, mindfulness | stacjonarnie i online
e-mail: dominika@badanieswiata.pl

21/03/2026

Nasz psycholog i terapeuta pisze tym razem o zawstydzaniu i o tym, jaki wpływ ma ono na młodego człowieka.

- Nastolatek, który doświadcza zawstydzania, często przestaje ufać sobie. Zamiast rozwijać swoją autentyczność, zaczyna dostosowywać się do oczekiwań innych albo przeciwnie – buntować się, by chronić resztki swojej autonomii - pisze Jacek, zachęcając do lektury całości.

- Jak mogłeś to zrobić? Wstydź się!
- Pochwal się teraz wszystkim, co zrobiłaś!
- Jak można być tak głupim?!
- Twój brat nigdy by czegoś takiego nie zrobił!
- Inni jakoś mogą być spokojni, tylko nie ty, prawda?!

Zawstydzanie to jedna z tych form przemocy, które nie zostawiają siniaków, ale potrafią na trwałe wpisać się w sposób, w jaki człowiek myśli o sobie. Często bywa bagatelizowane – uznawane za „wychowanie”, „żart”, „dyscyplinę” albo „motywację”. Tymczasem dla nastolatka zawstydzanie może być doświadczeniem głęboko raniącym, kształtującym jego tożsamość, poczucie własnej wartości i relacje z innymi ludźmi na długie lata.

Dzieje się tak między innymi dlatego, że dochodzi do tzw. internalizacji.
Internalizacja to proces, w którym człowiek przyjmuje i „wchłania” zewnętrzne normy, wartości, przekonania lub opinie innych osób, traktując je z czasem jako własne. Mówiąc prościej: coś, co na początku pochodziło z zewnątrz (np. od rodziców, nauczycieli, innych), zaczyna być odczuwane jako „moje”.

Zawstydzanie to komunikat (werbalny lub niewerbalny), który uderza nie w zachowanie, ale w osobę. Może przyjmować różne formy:
– wyśmiewanie („jak można być tak głupim?”)
– porównywanie („twoja siostra nigdy by tak nie zrobiła”)
– publiczne upokarzanie („powiedz wszystkim, co zrobiłeś”)
– etykietowanie („jesteś leniwy”, „jesteś problemowy”)
– zawstydzanie emocji („nie przesadzaj”, „nie rycz”, „inni mają gorzej”)
– ironia i „żarty”, które ranią, ale są maskowane jako niewinne.

Dla młodego człowieka, który dopiero buduje swoją tożsamość, poszukuje odpowiedzi na pytania:
kim jestem?,
czy jestem wystarczający?,
czy mogę być sobą?

słowa dorosłych mają ogromną moc.

Dlaczego zawstydzanie jest tak szkodliwe?
Wstyd jest emocją społeczną, która dotyczy naszego „ja”. O ile poczucie winy może skłaniać do refleksji nad zachowaniem („zrobiłem coś złego”), o tyle wstyd mówi:
jestem zły, jestem bezwartościowy, nie zasługuję.

Długotrwałe zawstydzanie obniża poczucie własnej wartości, prowadzi do wycofania społecznego, utrudnia budowanie zdrowych relacji, wzmacnia lęk przed oceną, uczy tłumienia emocji, a także zwiększa ryzyko depresji i stanów lękowych.

Nastolatek, który doświadcza zawstydzania, często przestaje ufać sobie. Zamiast rozwijać swoją autentyczność, zaczyna dostosowywać się do oczekiwań innych albo przeciwnie – buntować się, by chronić resztki swojej autonomii.

Co, jako rodzic, możesz robić inaczej?

Każdy dorosły ma wpływ na to, czy powiela schemat zawstydzania, czy go zatrzymuje.
Zamiast zawstydzania:
– mów o zachowaniu, nie o osobie
– dawaj przestrzeń na emocje
– słuchaj bez oceniania
– ucz odpowiedzialności bez upokarzania
– pokazuj, że błędy są częścią nauki.

Zamiast więc mówić:
- Co z tobą jest nie tak?
Możesz stwierdzić:
- Widzę, że coś poszło nie tak – porozmawiajmy, co się wydarzyło.

Zamiast:
- Przestań się mazgaić.
Powiedz np.
- Widzę, że jest ci trudno – chcesz o tym opowiedzieć?

To tylko na pozór drobne zmiany. Mają one ogromne znaczenie.

A czy Wy, Drodzy Czytelnicy, macie swoje przykłady na zawstydzanie?

Niebawem o tym, jak zawstydzanie w dzieciństwie i w okresie dorastania, „pokazuje się” w życiu dorosłym, m.in. w relacjach.


Obraz: Vilius Kukanauskas z Pixabay
___________________________________
Jacek Wolszczak
psycholog, pedagog, terapeuta EMDR
pracujący z młodzieżą i dorosłymi w Badanie Świata w Grodzisku Maz. i online
e-mail: jacek@badanieswiata.pl

16/03/2026

Nasz terapeuta i psycholog, Jacek Wolszczak - terapia nastolatków wybiera się do Warki na ważną konferencję.

Bardzo cenimy takie inicjatywy i sereecznie zapraszamy do uczestnictwa.

W najbliższy wtorek, 17 marca 2026 roku, serdecznie zapraszam na konferencję “Między ciszą a działaniem”, która poświęcona jest wyzwaniom dotyczącym zdrowia psychicznego nastolatków. To spotkanie, w którym wezmą udział rodzice, nauczyciele i specjaliści pracujący z dziećmi i młodzieżą.

Prelegenci będą mówić m.in. o leczeniu psychiatrycznym dzieci i młodzieży, o tym, jak rozpoznawać i reagować na sygnały zachowań s*a*m*o*b*ó*j*c*z*y*c*h, o istocie terapii rodzinnej.

Będę miał przyjemność opowiedzieć o nastoletniej depresji w kontekście uzależnień behawioralnych. Będzie też o innych trudnościach.

Serdecznie zapraszam do Zespół Szkół im. I Pułku Lotnictwa Myśliwskiego "Warszawa". Początek o 8:30.
Moje wystąpienie o 12:30.


___________________________________
Jacek Wolszczak
psycholog, pedagog, terapeuta EMDR
pracujący z młodzieżą i dorosłymi w Badanie Świata | Grodzisk Maz. i online
e-mail: jacek@badanieswiata.pl

14/03/2026

Nasz psycholog i terapeuta zastanawia się, co najczęściej pada z Twoich ust, Drogi Rodzicu, do Twojego dziecka/ nastolatka... Odpowiesz?

Jakie pytania mu/jej zadajesz?
Co konkretnie mówisz do niego/ niej?

08/03/2026

Drogie Panie,
8 marca nie może zabraknąć życzeń.

Wszystkiego najlepszego!
Zespół Pracowni Terapii i Rozwoju Badanie Świata

Drogie Kobiety (w każdym wieku)!

Babcie, Mamy, Żony, Partnerki, Bezdzietne, Młode, Dojrzałe, Pracujące, Bezrobotne, Samotne, Wyczerpane, Nie Mające Siły, Chore, Zdrowe, W Kryzysie, Przestraszone, Dzielne, Odważne, Stawiające Czoła Przeciwnościom!

Z okazji Dnia Kobiet życzę Wam:
Byście czuły się potrzebne i wartościowe niezależnie od daty w kalendarzu.
Byście dawały sobie prawo do błędów.
Byście dawały sobie prawo do odpoczynku, niezależnie od tego, co myślą o tym inni.
Byście wiedziały, że jesteście tak samo ważne z Waszymi potrzebami, jak Wasze dzieci, wnuki, partnerzy, partnerki.

Byście pozwalały sobie na to, by nie być doskonałymi.
Byście brały dla siebie wszystko, co dla Was w danej chwili najbardziej wartościowe.
Byście otaczały się ludźmi wspierającymi, którzy szczerze cieszą się z Waszych sukcesów i płaczą razem z Wami w trudniejszych momentach.
Byście były pewne, że nie musicie być wszechmocne.

Byście podążały za swoimi wartościami, niezależnie od tego, co o nich mówią inni.
Byście miały poczucie, że nie musicie spełniać cudzych standardów.
Byście dały sobie prawo do wolności wszelkich wyborów, tych dotyczących macierzyństwa również.

Byście miały pewność, że to, co wybieracie jest wartościowe, bo jest Wasze.
Byście chciały sobie zaufać.
Byście były same dla siebie przyjacielem.
Byście testowały różne rozwiązania bez oglądania się na innych.
Byście realizowały swoje plany, marzenia i pasje.
Byście chciały żyć na swoich warunkach.

Byście wierzyły w miłość, przyjaźń, szczerość, uczciwość, choć rzeczywistość nie rozpieszcza pod tym względem.

Byście miały poczucie, że dla siebie jesteście wystarczająco dobre.
Byście wiedziały, że nie jesteście odpowiedzialne za spełnianie oczekiwań innych.


Zdjęcie: Khusen Rustamov from Pixabay
___________________________________
Jacek Wolszczak
psycholog, pedagog, terapeuta EMDR
pracujący z młodzieżą i dorosłymi w Badanie Świata | Grodzisk Maz. i online
e-mail: jacek@badanieswiata.pl

01/03/2026

Nasz psycholog i terapeuta tym razem pisze o bardzo trudnym temacie, jakim są s*a*m*o*o*k*a*l*e*c*z*e*n*i*a*.

To równocześnie zachęta do lektury bardzo rozbudowanego artykułu ze strony depresjanastolatkow.pl, w którym Jacek podpowiada, w jaki sposób rodzice powinni reagować, w sytuacji, gdy ich syn lub córka krzywdzi się...

1 marca przypada Światowy Dzień Świadomości Autoagresji (Dzień Wiedzy o Samookaleczeniach).

Choć zachowanie to jest destrukcyjne i niebezpieczne, dla osoby doświadczającej silnych emocji może pełnić określone funkcje psychologiczne.

Bywa sposobem na rozładowanie intensywnego napięcia, złości, lęku czy poczucia pustki. Fizyczny ból może chwilowo „zagłuszyć” ból psychiczny.

W sytuacji chaosu, bezradności lub kryzysu młody człowiek może mieć poczucie, że jest to jedyny obszar, nad którym ma kontrolę.

Czasem to niewerbalny sygnał: „Nie radzę sobie”, „Zobacz moje cierpienie”, „Potrzebuję pomocy”. Nie zawsze towarzyszy temu umiejętność poproszenia o wsparcie wprost.

Drogi Rodzicu,
Jeśli podejrzewasz, że Twoje dziecko może doświadczać autoagresji, zwróć uwagę na:

a) noszenie długich rękawów nawet w ciepłe dni,
b) ślady po skaleczeniach, oparzeniach, zadrapaniach (często na przedramionach, udach),
c) unikanie przebierania się przy innych, niechęć do WF,
d) wyraźne wahania nastroju, wycofanie, izolację,
e) wzrost drażliwości lub impulsywności,
f) tajemniczość, zamykanie się w pokoju na długi czas,
g) obecność ostrych przedmiotów w nietypowych miejscach.

O tym, jak reagować, gdy Wasz syn, Wasza córka dokonuje s*a*m*o*o*k*a*l*e*c*z*e*ń dowiecie się, czytając poniższy artykuł:
https://depresjanastolatkow.pl/co-robic-gdy-nastolatek-dokonuje-samookaleczen/



Zdjęcie: Reynaldo Amadeu Dal Lin Junior Juba z Pixabay
___________________________________
Jacek Wolszczak
psycholog, pedagog, terapeuta EMDR
pracujący z młodzieżą i dorosłymi w Badanie Świata | Grodzisk Maz. i online
e-mail: jacek@badanieswiata.pl

28/02/2026

Witamy nowych obserwatorów na stronie Badania Świata! Aleksandra Brysacz-Kintopp, Sylwia Werner, Anna Wielowiejska-Tołoczko - fajnie, że jesteście! Rozgośćcie się!

23/02/2026

23 lutego.
Dzień Walki z Depresją.

To dobry moment na przeczytanie pewnego listu, który napisał do nastolatków nasz psycholog i terapeuta Jacek Wolszczak.

23 lutego obchodzony jest Ogólnopolski Dzień Walki z Depresją. Celem dnia jest zwiększenie świadomości społecznej na temat depresji, przełamywanie tabu z nią związanego oraz zachęcanie osób chorych do szukania profesjonalnej pomocy. I ja chcę do tego zachęcić...

Jeśli znacie młode osoby chorujące na depresję, bądź widzicie u kogoś od dłuższego czasu wyłącznie smutek, przygnębienie, rozpacz - dajcie im to do przeczytania. To tak niewiele, a może dużo zmienić...
************

Hej!

Zdaję sobie sprawę, że możesz się bardzo źle czuć.
Zdaję sobie sprawę, że dzisiaj nie jest wcale lepsze od tego, co było wczoraj.
Zdaję sobie sprawę, że możesz nawet nie pamiętać czasu, gdy było Ci lepiej.
Zdaję sobie sprawę, że zdarza się, że nachodzą Ciebie myśli, które nie napawają optymizmem, radością, uśmiechem, ba, myśli nie są nawet neutralne.
Zdaję sobie sprawę, że możesz – zwłaszcza, gdy jesteś sam/sama – być przekonany/a, że to już nie ma sensu, a jedynym możliwym wyjściem jest to, o którym nie chcesz z nikim mówić.

Bo się boisz, że trafisz do szpitala.
Bo się boisz, że i tak nikt tego nie zrozumie.
Bo się boisz, że i tak nikt nie jest w stanie Ci pomóc.

Bo czujesz też inne uczucia (np. złość, smutek, żal), które „patrzą” sobie na Ciebie podszeptując, że niczego nie osiągnąłeś/osiągnęłaś, nie jesteś dobrym/dobrą osobą, zmarnowałeś/zmarnowałaś po drodze tyle szans, że tak naprawdę nie wiesz, dlaczego tak się dzieje, że tak się czujesz.

Dowalasz sobie do tego, że inni mają gorzej, a są w lepszej formie.
Dowalasz sobie, że powinieneś/powinnaś być silny/silna.
Dowalasz sobie, że nic dobrego Ciebie nie czeka.
Dowalasz sobie, że to już naprawdę jest tak straszne, że…

Wiem, że możesz być tym wszystkim zmęczony/zmęczona, wyczerpany/wyczerpana.
Wiem, że możesz myśleć o sobie, że jesteś… [tu możesz wpisać jakiekolwiek obraźliwe słowa, które czasem kierujesz do siebie]/
Wiem, że możesz nie wierzyć, że wszystko się ułoży.
Wiem, że możesz nie chcieć zawieść rodziców, znajomych, przyjaciół.
Wiem, że możesz mieć ich również w nosie.
Wiem, że możesz być przekonany/przekonana, że dalej nie dasz rady.
Wiem, że możesz widzieć, że leki nie działają, a jak nie działają to jesteś pewny, że nie da się Tobie pomóc.

Wiem, że możesz już nie mieć siły na płacz.
Wiem, że możesz mieć poczucie, że nie czujesz nic.
Wiem, że gdy jest Ci gorzej, możesz chcieć siebie skrzywdzić – Ty już znasz swoje sposoby.

Być może, gdy jesteś sam/sama w pokoju jesteś rozluźniony/rozluźniona, bo już postanowiłeś/ postanowiłaś, co zrobisz, by już dłużej nie cierpieć, by się wyrwać z tego wszystkiego, co boli i przytłacza.

Być może w szkole jest nawet OK, ale gdy wracasz do domu napiera na Ciebie niewidzialna fala wyczerpania udawaniem, że jest OK.

Być może gadałeś/gadałaś już z kilkoma terapeutami i nic to nie zmieniło, więc postanowiłeś/postanowiłaś, że musisz sobie z tym wszystkim poradzić sobie sam/ sama.

Być może w tym wszystkim czujesz, że nie usłyszałeś od ludzi, których kochasz tego, co chciałbyś, by zostało wyrażone.

Być doznałeś/doznałaś porażki, popełniłeś/popełniłaś błąd lub wiele błędów.

Być może ktoś się z Tobą rozstał.

Być może ktoś powiedział, że zawodzisz.

Być może ktoś Ciebie skrzywdził i nikomu o tym nie powiedziałeś/ powiedziałaś.

Być może ktoś podkreślał Twoje błędy i zaniedbania, a nie widział Ciebie jako całości, jako człowieka, któremu – niezależnie od tego, ile masz teraz lat – warto podarować swoją uwagę, cierpliwość, ciepło i zaufanie.

Być może, ktoś sprzedał Ci po drodze bajkę o tym, że nie ma dla Ciebie szansy, że nie dasz rady, że niczego dobrego się po Tobie nie można spodziewać.

A ja Ci powiem, że to nieprawda.
Że to bajka, w którą sam też kiedyś uwierzyłem, gdy byłem w Twoim wieku.

Spróbuj wyobrazić sobie, że zapominasz o tych wszystkich „złych” określeniach, które słyszałeś/ słyszałaś pod swoim adresem. Spróbuj! Choćby przez 5 minut.

Bo zasługujesz. NA WSZYSTKO!
Przez sam fakt, że się urodziłeś/urodziłaś.
Przez sam fakt, że tu jesteś.

Bo zasługujesz.
Na miłość, oddanie, przyjaźń, dobro, dobre wspomnienia, ciepło od ludzi, którzy są z Tobą blisko.
Na to, by było Ci dobrze i wygodnie. Na to, byś nie musiał o wszystko walczyć. Na to, byś nie musiał zawsze ustępować.

Na to, by żyć w spokoju.
Bez przemocy, złych ludzi, ciągłego przepraszania, odmawiania, załatwiania za kogoś.

Bo zasługujesz.
Bez żadnej pracy. Bez jakiegokolwiek wysiłku.

Ja też! A obstawiam, że między nami jest jakaś różnica wieku, nawet całkiem spora.

Widzisz? Czas nie ma tu nic do rzeczy.

Ani wykształcenie: pokończone szkoły, uniwersytety, szkolenia.
Ani inteligencja, potencjał czy cokolwiek innego.

To „złe” podpowiada Ci depresja. I robi to w sposób przebiegły i niesamowicie skuteczny. Ach, gdyby wszyscy psychologowie i terapeuci byli tak skuteczni, jak ona…

Ale…

Dużo zależy od Ciebie.

Czy będziesz się pogrążał/pogrążała w tym, co od tak wielu dni, miesięcy (być może lat) otula Cię szczelną, ołowianą kurtyną od innych.

Czy zrobisz coś, co ma szansę (nie dam Ci gwarancji!) dać Ci ZMIANĘ. Choćby kroczek, choćby milimetr.

Bo depresja to nie jest cała historia Twojego życia.
Bo depresja to tylko jeden z rozdziałów książki o Tobie.

A nie jedyna słuszna opowieść o tym, co Ci nie wyszło, z czym nie dałeś/dałaś sobie rady.
A każdy rozdział kiedyś się kończy.
A gdy się kończy, to zaczyna się kolejny. I kolejny. I kolejny. I kolejny…

Spróbuj! Co Ci szkodzi? Jeśli jest Ci tak koszmarnie źle, to może być już tylko… lepiej? Inaczej?

Na co dzień pracuję z młodymi ludźmi, którzy podobnie do Ciebie widzą siebie, otaczający świat. I wiesz co?

Widziałem w gabinecie zbyt dużo „cudów”, by nie wierzyć, że zmiana jest możliwa.
Widziałem w gabinecie zbyt dużo „nowego” w beznadziei, by nie wierzyć, że zmiana jest możliwa.
Widziałem młodych ludzi, którzy tak jak Ty mieli wszystkiego dość.
Widziałem młodych ludzi, którzy podobnie do Ciebie patrzyli na to, co ich spotyka.

Widziałem też takich, którzy byli na skraju przepaści i którzy dali sobie szansę. I – mówią mi to w gabinecie! – nie żałują. A z perspektywy czasu (ach, znów ten czas!) patrzą teraz zupełnie inaczej.

Na siebie.
Na innych.
Na swoje życie.

Dasz sobie szansę?

Może warto zrobić coś najprostszego?
Może warto zadzwonić? Nawet, jeśli się wstydzisz. Nawet, jeśli nie chcesz? Nawet, jeśli wiesz, że zrobiłeś/zrobiłaś naprawdę dużo?

Tylko Ty możesz podjąć decyzję o tym, żeby sobie pomóc.
Zobacz! To tylko Ty możesz o tym zdecydować!

Z czym Ci się to kojarzy? Bo mi… hm… z wolnością!

Bądź więc wolny/a i spróbuj!
Bądź więc wolny/a i działaj!

Dla SIEBIE.

BO JESTEŚ WAŻNY.
BO JESTEŚ WAŻNA.

A ŚWIAT I LUDZIE WOKÓŁ MAJĄ ZASZCZYT, ŻE JESTEŚ RAZEM Z NIMI.
A ŚWIAT I LUDZIE WOKÓŁ MOGĄ SOBIE TEGO WYŁĄCZNIE ZAZDROŚCIĆ.

BO JEST CZEGO.
BO JEST KOGO!

Pod spodem znajdziesz numery telefonów do osób, którzy tak, jak ja wiedzą, że jesteś wyjątkowy/wyjątkowa. I cieszą się, że jesteś. I czekają na sygnał od Ciebie. Daj sobie i im szansę. To naprawdę wyjątkowa chwila!

Śmiało!

Telefon Zaufania dla Dzieci i Młodzieży
- 116 111
Telefon zaufania dla osób dorosłych w kryzysie emocjonalnym
- 116 123
Itaka - centrum wsparcia dla osób w stanie kryzysu psychicznego
- 800 70 2222
Bezpłatna linia wsparcia dla osób po stracie bliskich
- 800 108 108
Całodobowa bezpłatna infolinia dla dzieci, młodzieży, rodziców i nauczycieli
- 800 080 222
Ogólnopolski Telefon Dla Ofiar Przemocy w Rodzinie „Niebieska linia"
- 800 120 002
Całodobowy telefon dla kobiet doświadczających przemocy
- 600 070 717
Telefon zaufania Centrum Praw Kobiet
- 22 62 13 537
Telefon zaufania dla osób dotkniętych przemocą seksualną w Kościele
- 800 280 900



Image by qiaominxu 橋茗旭 from Pixabay
___________________________________
Jacek Wolszczak
psycholog, pedagog, terapeuta EMDR
pracujący z młodzieżą i dorosłymi w Badanie Świata
e-mail: jacek@badanieswiata.pl