Spektrum autyzmu- diagnoza i terapia- Natalia Jezierska

29/11/2025

Z okazji Mikołajek mamy dla Was coś nowego...i fajnego! 🤶🐈🐕🧡

Startujemy z comiesięcznym cyklem spotkań online, stworzonym z myślą o pasjonatkach* zwierząt domowych, które chcą dzielić się swoją pasją w bezpiecznej i serdecznej przestrzeni.

Podczas spotkań można:
- podzielić się historią swojego psa, kota, adopciaka czy papużki… a może pytona? 😉
- poznać inne osoby z podobną pasją 🫶
- porozmawiać o codziennym życiu ze zwierzęciem, pielęgnacji i wspólnych przygodach 🐾🐾
- wymienić się doświadczeniami, jeśli interesujesz się np. zoopsychologią lub behawiorystyką

Spotkania to również przestrzeń dla osób przechodzących trudniejszy czas/ przejściowy kryzys, dla których kontakt ze zwierzęciem jest kojący, a opowiadanie o nim działa wzmacniająco.

Można połączyć się wraz ze swoim pupilem :) (Niechaj na ZOOM rozbrzmiewa wesołe hau, miau!)

*serdecznie zapraszamy kobiety, osoby niebinarne oraz osoby transpłciowe w spektrum autyzmu.🌈

Spotkanie odbędzie się online, na platformie Zoom, w piątek 05 grudnia w godz. 19-20.30. Zapisy prowadzimy wyłącznie na stronie:

🗓️ https://dziewczynywspektrum.nakiedy.pl/

Prowadzi: Kasia Borowiec-Mańkowska, od zawsze psiara ;) aktualnie psia mama Ari🐶

21/06/2025

07/04/2025

🧩 Diagnoza ASD u dorosłych — jeszcze precyzyjniejsza dzięki narzędziu ACIA

Diagnozowanie spektrum autyzmu u osób dorosłych bywa szczególnie wymagające.
Wiele osób przez lata rozwija strategie kompensacyjne, które mogą maskować trudności, a współwystępujące problemy (np. lęk, depresja czy ADHD) dodatkowo komplikują obraz kliniczny.

Dlatego z radością informuję, że ukończyłam szkolenie z narzędzia ACIA (Autism Clinical Interview for Adults) i uzyskałam kwalifikacje do jego wykorzystywania w praktyce klinicznej.

ACIA to ustrukturalizowany wywiad, który:
✔️ wspiera proces diagnozy autyzmu u osób dorosłych,
✔️ pozwala ocenić obecność współwystępujących zaburzeń psychicznych, takich jak zaburzenia lękowe, depresyjne czy ADHD,
✔️ uwzględnia specyfikę funkcjonowania osób w spektrum autyzmu, pomagając w trafniejszej analizie objawów,
✔️ pozwala na lepsze planowanie wsparcia i rekomendacji terapeutycznych.

Dzięki temu narzędziu mogę jeszcze dokładniej przyjrzeć się indywidualnej sytuacji każdej osoby zgłaszającej się na diagnozę, uwzględniając nie tylko kryteria diagnostyczne, ale także szerszy kontekst funkcjonowania.

Jeżeli chcesz dowiedzieć się, jak wygląda proces diagnostyczny u dorosłych i kiedy warto rozważyć konsultację, zapraszam do kontaktu!

02/04/2025

18/10/2024

Serdecznie zapraszamy do BEZPŁATNEJ grupy samopomocowej online 🔥

Kolejna edycja naszej grupy samopomocowej jest skierowana do autystycznych kobiet krótko po diagnozie (do roku) lub w trakcie diagnozy.

Zgłoszenia przyjmujemy do 25 października przez formularz: https://forms.gle/JksfpkGHBdyBRzjPA

Spotkania będą odbywać się raz w tygodniu, w środy w godz. 19.30-21. Planujemy 12 spotkań, pierwsze spotkanie odbędzie się 30 października. Grupa będzie liczyć max. 16 osób.

Przesłanie formularza nie jest równoznaczne z zakwalifikowaniem do grupy. Do 28.10.2024 wyślemy na podany adres e-mail informację o udziale w grupie i link do pierwszego spotkania.

Spotkania grupy moderować będzie Katarzyna Borowiec-Mańkowska - psycholog, moderatorka grup samopomocowych, członkini Zarządu Fundacji Dziewczyny w Spektrum.

Nasze grupy ZAWSZE będą BEZPŁATNE! ☀

26/02/2024

W marcu uruchamiamy kolejną grupę samopomocową online dla dorosłych kobiet w spektrum autyzmu! 🔥 Tak jak we wszystkich poprzednich edycjach, udział jest bezpłatny, trzeba tylko wypełnić formularz zgłoszeniowy: https://forms.gle/y8BeE8P7qRiVqteHA

Celem grupy samopomocowej jest udzielanie sobie nawzajem wsparcia oraz dzielenie się własnymi doświadczeniami i wiedzą. Grupa samopomocowa nie stanowi formy psychoterapii grupowej. Prowadząca grupę występuje tu w roli osoby należącej do społeczności, która moderuje spotkania oraz tworzy przestrzeń do rozmowy i wymiany doświadczeń.

Grupę poprowadzi Kasia Borowiec - Mańkowska - psycholog, moderatorka grup samopomocowych, członkini Zarządu naszej Fundacji.

Zgłoszenia przyjmujemy do 5 marca. Przesłanie formularza nie jest równoznaczne z zakwalifikowaniem do grupy. Do 8 marca wyślemy na podany w formularzu adres e-mail informację o udziale w grupie i link do pierwszego spotkania. Spotkania będą odbywać się w poniedziałki o godz. 19, pierwsze odbędzie się 11 marca 🍀

Sfinansowano ze środków Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Komitet do spraw Pożytku Publicznego

11/01/2024

DORASTANIE DZIEWCZYN W SPEKTRUM AUTYZMU: RELACJE SPOŁECZNE

Trigger warning (ostrzeżenie przed treściami trudnymi, mogącymi wywołać dyskomfort): wykluczenie społeczne, izolacja, odrzucenie, przemoc rówieśnicza i seksualna

Relacje społeczne komplikują się w okresie dojrzewania. Dlatego dziewczyny w spektrum, które wcześniej nie odstawały od rówieśników (lub odstawały, ale nie było to zauważane), podczas adolescencji mogą zacząć doświadczać trudności w relacjach.
Sarah Hendrickx pisze w swojej książce „Kobiety i dziewczyny ze spektrum autyzmu”: „W miarę dorastania większość dziewcząt z ASD zaczyna się postrzegać jako „inne” […], zapewne w wyniku bezpośredniego porównywania się z profilami społecznymi swoich rówieśnic. U wielu kobiet uczestniczących w moich badaniach autyzm zdiagnozowano dopiero po wielu latach od wejścia w dorosłość, mimo to wciąż pamiętają to poczucie własnej odmienności”.

Z badania Sedgewick i innych (2016) wynika, że jakość przyjaźni zawiązywanych przez autystyczne dziewczyny jest porównywalna do jakości przyjaźni dziewczyn neurotypowych (pod względem towarzystwa, bliskości, pomocy i bezpieczeństwa). Uczestniczki były w stanie podać imię szkolnej najlepszej przyjaciółki, a większość z nich spotykała się z przyjaciółmi także poza szkołą. Zarówno autystyczne, jak i neurotypowe dziewczyny wspominały również o zachowaniach „stosunkowo agresywnych”: plotkowaniu, wykluczaniu, zdradzie zaufania. W badaniu Cridland i innych (2014) matki autystycznych dziewczyn podkreślały, że czują, że społeczne trudności ich córek są większe niż te, których doświadczają autystyczni chłopcy w tym samym wieku.
Choć z zewnątrz może się wydawać, że autystyczne kobiety są bardziej „społecznie przystosowane” w porównaniu z autystycznymi mężczyznami, badanie Dean i innych (2017) wykazało, że ten społeczny sukces może być pozorny – dziewczyny stosują strategie kompensacyjne, takie jak utrzymywanie bliskości z rówieśnikami, co maskuje ich wyzwania społeczne.
Zgodnie z przeglądem literatury Tomlison i in. (2019), wiele autystycznych dziewczyn odczuwa potrzebę nawiązywania przyjaźni, jednak często brakuje im koniecznych do tego umiejętności. Nie wiedzą np., czego oczekuje od nich druga strona, jak powinny się prezentować w otoczeniu społecznym, ani jak odczytywać mowę ciała innych osób.
Dlatego duża część dziewczyn w spektrum maskuje się (ukrywa swoje autystyczne cechy). Poprzez obserwację koleżanek, które dysponują lepszymi umiejętnościami społecznymi, zdobywają wiedzę o „pożądanych” w relacjach cechach. Autystyczne dziewczyny mogą się tego uczyć także poprzez oglądanie filmów i seriali lub czytanie książek i zapamiętywanie, jak zachowywali się ich bohaterowie.
W badaniach Cook, Ogden i Winstone (2018), oraz Sedgewick i innych (2016) odkryto, że dziewczyny w spektrum często nawiązywały relacje z innymi dziewczynami ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi lub z takimi, które w jakiś sposób się wyróżniały. Zarówno w placówkach specjalistycznych, jak i ogólnodostępnych stwierdzono, że autystyczne dziewczyny skłaniały się ku innym autystycznym dziewczynom, być może ze względu na podobne zainteresowania.
U niektórych nastolatek w spektrum rozwija się fascynacja inną, lepiej rozumiejącą zasady świata społecznego osobą w grupie, co może wynikać z chęci przyswojenia tych zasad. Ze względu na to, że osoby autystyczne nie posiadają wrodzonej intuicji społecznej, może być im trudno wyczuć, że ta druga osoba chciałaby czasem pobyć sama. Dlatego warto komunikować swoje potrzeby wprost.

Często u osób (szczególnie kobiet) w spektrum autyzmu i z ADHD występuje dysforia emocjonalna (rejection sensitivity dysphoria, RSD), czyli nadwrażliwość na odrzucenie. RSD objawia się interpretowaniem sytuacji społecznych w taki sposób, że inni na pewno nas krytykują, wyśmiewają lub lekceważą, co prowadzi do silnej reakcji emocjonalnej. Osoby cierpiące na to zaburzenie mogą także unikać wydarzeń i działań, które ich zdaniem mogą doprowadzić do odrzucenia.
Innym zachowaniem typowym dla osób w spektrum jest oversharing, czyli nadmierne dzielenie się własnymi odczuciami, emocjami czy przemyśleniami z innymi ludźmi. Może wynikać to ze wspomnianych już problemów w nawigowaniu relacji społecznych – osobie może być trudno wyczuć, kiedy oczekuje się od niej, że powinna przestać mówić na swój temat (co to znaczy mówić o sobie „za dużo”? Jak rozpoznać tę granicę?). Powodem jest także brak umiejętności selekcjonowania informacji na ważne i mniej ważne.
Oversharing może się wiązać z szeregiem trudności. Dominika Musiałowska w swojej książce „Mam ADHD, autyzm i całe spektrum możliwości” podaje: „Czasami kończy się to nadmiernym rozpowszechnieniem jakiejś informacji, którą jednak wolałybyśmy zachować dla siebie. Bywa też, że przez oversharing pakujemy się w sytuacje co najmniej niekomfortowe, a w najgorszym wypadku niebezpieczne”.

Istnieją dane (choć skupiające się głównie na chłopcach) wskazujące na to, że autystyczne dzieci przyjaźnią się rzadziej i otrzymują mniej wsparcia społecznego od swoich rówieśników, w porównaniu z dziećmi bez specjalnych potrzeb edukacyjnych lub z dziećmi z innymi specjalnymi potrzebami edukacyjnymi. Warto jednak zauważyć, że choć przyjaźnie autystycznych dzieci mogą wyglądać nietypowo, to często są one zadowolone ze swoich interakcji.
Doświadczanie izolacji społecznej, samotności i przemocy rówieśniczej jest częstsze wśród uczniów w spektrum autyzmu niż wśród ich rówieśników. W badaniu Cooka i in. (2018) osoby badane wspominały o byciu wybieranymi jako ostatnie do drużyn na WF-ie i niebyciu zapraszanymi na przyjęcia. Przemoc rówieśnicza była częściej postrzegana jako intencjonalna w placówkach ogólnodostępnych (w porównaniu do placówek specjalistycznych). To również tam konsekwencje przemocy były bardziej dotkliwe – np. opuszczanie szkoły.
Kilka prac sugerowało, że autystyczne dziewczyny są odrzucane przez środowisko rówieśnicze, ponieważ na dorastających osobach ciąży presja dopasowania się do grupy.
W badaniu Bargieli i in. (2016) wzięło udział 14 autystycznych kobiet. Aż 9 uczestniczek zgłosiło, że padły ofiarą wykorzystania seksualnego. Kobiety podawały powody, dla których – ich zdaniem – brały udział w sytuacjach zagrażających ich bezpieczeństwu. Pierwszy z nich dotyczył naśladowania zachowań społecznych: „Jest szansa, że kopiujesz zalotne zachowanie faceta, nie zdając sobie sprawy, że to robisz”. Poza tym wiele uczestniczek zgłosiło trudności z „czytaniem” intencji innych osób; w związku z tym nie potrafiły określić, czy mężczyzna po prostu był przyjazny, czy może oczekiwał od nich stosunku seksualnego. Autystki podały także, że jako nastolatki czuły się odizolowane, przez co brakowało im punktu odniesienia, z którego mogłyby rozwijać strategie zachowania bezpieczeństwa. Ponadto niektóre badane stwierdziły, że doświadczenie bycia porzuconymi przez rówieśników przełożyło się na desperację, aby zostać za wszelką cenę zaakceptowanymi, a to z kolei uczyniło je bardziej podatnymi na przemoc.

Należy wyciągnąć następujący wniosek: dorastające dziewczyny w spektrum autyzmu powinny otrzymywać wiele wsparcia i akceptacji od swoich rodziców i najbliższych opiekunów. Powinny być edukowane na temat stawiania i egzekwowania swoich granic, a także na temat skutecznej komunikacji. Oczywiście nie tylko autystyczne dziewczyny muszą być wspierane przez system rodzinny (wymagają tego wszystkie dorastające osoby), ale można przypuszczać, że one wymagają tego szczególnie, ze względu na bycie bardziej narażonymi na odrzucenie oraz przemoc rówieśniczą i seksualną. Warto dodać, że maskowanie się w szkole czy wśród znajomych (a także przebodźcowanie sensoryczne) może być dla wielu nastolatek w spektrum wykańczające, dlatego w domu należy im dać możliwość odpoczynku i bycia sobą. Nie warto zmuszać ich do uczestnictwa w zajęciach szkolnych za wszelką cenę – czasem lepiej pozwolić swojemu dziecku zostać w domu.

Zapraszamy do przeczytania naszego posta na temat sensoryki dorastających dziewczyn w spektrum: https://www.facebook.com/FundacjaDziewczynywSpektrum/posts/868843251917169



Źródła:
Hendrickx, S. (2015). Kobiety i dziewczyny ze spektrum autyzmu. Od wczesnego dzieciństwa do późnej starości. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Tomlison, C., Bond, C., Hebron, J. (2019). The School Experiences of Autistic Girls and Adolescents: A Systematic Review. https://doi.org/10.1080/08856257.2019.1643154.
Musiałowska, D. (2023). Mam ADHD, autyzm i całe spektrum możliwości. Psychoporadnik dla kobiet neuroatypowych. Wydawnictwo Feeria
Bargiela, S., Steward, R., Mandy, W. (2016). The Experiences of Late-diagnosed Women with Autism Spectrum Conditions: An Investigation of the Female Autism Phenotype. Journal of Autism and Developmental Disorders Volume, 46, 3281–3294, https://doi.org/10.1007/s10803-016-2872-8.

07/12/2023

BŁĘDNE DIAGNOZY STAWIANE DZIEWCZYNOM I KOBIETOM W SPEKTRUM AUTYZMU
Trigger warning: autoagresja, myśli samobójcze, depresja, przemoc seksualna, prześladowanie.

Tak jak wspominałyśmy w jednym z ostatnich postów, dziewczyny i kobiety często prezentują objawy autyzmu inaczej niż chłopcy i mężczyźni (m. in. częściej stosują maskowanie, a ich specjalne zainteresowania częściej dotyczą ludzi, zwierząt czy literatury). Poza tym nadal pokutuje stereotyp, że tylko mężczyźni mogą być autystyczni. Diagnozowanie spektrum autyzmu jest ponadto procesem bardzo trudnym i czasochłonnym; objawy innych zaburzeń mogą przypominać objawy autyzmu lub je „zaciemniać”. Prawdopodobnie wspomniane czynniki prowadzą do stawiania kobietom w spektrum błędnych lub niewystarczających diagnoz. Skutki mogą być opłakane.
Autystyczne osoby bez niepełnosprawności intelektualnej zwykle są początkowo kierowane do ogólnych poradni zdrowia psychicznego; u niektórych z nich błędnie diagnozuje się zaburzenia osobowości. Takie poradnie mogą być pierwszymi placówkami związanymi ze zdrowiem psychicznym, z jakimi stykają się młode osoby w spektrum, które jeszcze nie otrzymały odpowiedniej diagnozy i cierpią na współwystępujące trudności, takie jak depresja czy samookaleczenia bez intencji samobójczej (Iversen, Kildahl, 2022).
Jedną z błędnych diagnoz otrzymywanych przez autystyczne kobiety są zaburzenia osobowości typu borderline, ze względu na to, że obie te kondycje charakteryzują: trudności w regulowaniu emocji, zwiększone ryzyko samookaleczeń i/lub myśli samobójczych, zmieniona reaktywność i reakcje na bodźce, wybuchy gniewu (Dell’Osso, Carpita, 2022).
Oczywiście dana osoba może być autystyczna i jednocześnie mieć zaburzenie osobowości typu borderline. To się nie wyklucza.
Opierając się na pracach Kopp i Gillberga (1992) oraz Simone (2010), Sarah Hendrickx (2015) pisze: „Klinicyści mogą dać się zwieść przejawom innych zaburzeń psychicznych, współwystępujących z autyzmem u nastolatków i dorosłych, takich jak anoreksja czy zaburzenia lękowe, które mogą stanowić część profilu autystycznego, choć wcale nie muszą automatycznie skłaniać do rozważenia autyzmu jako czynnika sprawczego”.
Nichols i in. (2009) na podstawie wywiadów z autystycznymi dziewczętami i kobietami oraz ich rodzinami doszli do wniosku, że ich zawiła droga do diagnozy autyzmu często wywołuje trudne uczucia, takie jak: dezorientacja, zakłopotanie, frustracja, zniechęcenie i rozczarowanie systemem, który w założeniu miał pomóc lepiej zrozumieć córkę lub samą siebie. W związku z tym Nichols i in. wymienili czynniki, które mogą charakteryzować drogę dziewcząt i kobiet do ostatecznej diagnozy autyzmu: poprzednia diagnoza (lub diagnozy) innych zaburzeń, np. zaburzeń koncentracji (ADD)/zespołu nadpobudliwości psychoruchowej (ADHD), zaburzeń lękowych, depresji lub chwiejności nastroju, zaburzeń obsesyjno-kompulsyjnych (OCD), zaburzeń językowych, lub też zaburzeń odżywiania; diagnoza fobii społecznej (lub ogólne zaniepokojenie trudnościami społecznymi i poczucie zagubienia w sytuacjach społecznych). Co więcej, kobiety, które otrzymały diagnozę autyzmu w późnym wieku, często zgłaszają, że wcześniej były zdiagnozowane pod kątem schizofrenii czy zaburzeń psychotycznych. Nichols i in. zaznaczają również, że liczba błędnych diagnoz u autystycznych dziewcząt rośnie wraz z wiekiem.
Jak wynika z badań Watson (2014), rodzice autystycznych dziewczynek zauważali, że klinicyści wyrażali niechęć do postawienia diagnozy autyzmu, zamiast tego proponując inne rozpoznania. Navot i in. (2017) również zbadali ten obszar. Rodzice, którzy wzięli udział w tym badaniu, mieli bardzo podobne obserwacje. Jeden z lekarzy stwierdził, że córka po prostu „późno rozkwita”. Pewna badana stwierdziła: „Ciągle prosiłam o ocenienie jej, ale ponieważ była dziewczynką, było jeszcze mniej prawdopodobne, że pediatrka da nam skierowanie. Pamiętam, jak mówiła, że to zazwyczaj męska sprawa, a ona [córka] jest po prostu trochę inna”.
Cridland i in. (2014) wymieniają trudności w otrzymaniu diagnozy, na jakie napotykają autystyczne dziewczynki i ich rodzice. Są to m. in.: prezentacja objawów, naśladowanie zachowań społecznych, niechęć ze strony pracowników służby zdrowia (pediatrów, psychologów, psychiatrów).
4 z 5 matek uznało, że proces diagnostyczny jest trudniejszy dla dziewcząt, porównując własne doświadczenia z doświadczeniami koleżanek będących matkami autystycznych chłopców. Badane zaznaczały, że jeśli córka nie prezentowała wyraźnych trudności behawioralnych (nie miała lęków ani deficytów w żadnym innym obszarze poza interakcjami społecznymi, utrzymywała przyjaźnie), specjaliści nie byli skłonni zdiagnozować autyzmu.
Jak zauważają Ormond i in. (2018), późniejsza diagnoza autyzmu u kobiet lub postawienie błędnej diagnozy innego zaburzenia łączy się z problemami edukacyjnymi, psychologicznymi i fizycznymi w okresie dojrzewania oraz dorosłości. Badacze wymieniają następujące trudności wiążące się z błędną lub późną diagnozą: wyczerpanie, dystres, niestabilność emocjonalna, bycie ofiarą dokuczania lub bullyingu, bezbronność w związkach seksualnych okresu dojrzewania oraz niezauważanie sygnałów prowadzących do niechcianej fizycznej przemocy lub wykorzystywania.
Z badań Zener (2019) wynika, że w porównaniu do autystycznych mężczyzn, kobiety z niedawną diagnozą autyzmu są dużo bardziej narażone na ryzyko depresji i samobójstwa; błędna diagnoza lub diagnoza autyzmu w późnym wieku może mieć tragiczne skutki. Jedną z głównych przyczyn jest „okradanie kobiet z możliwości pełnego poznania siebie i skutecznej adaptacji w świecie, który nie został zaprojektowany z myślą o ich potrzebach”.

📣 Kompetentny klinicysta nie powinien opierać się wyłącznie na kryteriach diagnostycznych! Konieczne jest także poznawanie najnowszej wiedzy naukowej poprzez czytanie badań uwzględniających perspektywę autystycznych kobiet, a także czytanie autobiograficznych relacji kobiet w spektrum autyzmu (zawartych w książkach, na social mediach itp.).
Dobrym pomysłem może być również branie udziału w rzetelnych szkoleniach na temat autyzmu.

_________________________________________________
Źródła:
Iversen, S., Kildahl, A. N. (2022). Case Report: Mechanisms in Misdiagnosis of Autism as Borderline Personality Disorder. Frontiers in Psychology, 13, https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.735205.
Dell’Osso, L., Carpita, B. (2022). What misdiagnoses do women with autism spectrum disorder receive in the DSM-5? Cambridge University Press, 269-270, https://doi.org/10.1017/S1092852922000037.
Kopp, S., Gillberg, C. (1992). Girls with social deficits and learning problems: Autism, atypical Asperger syndrome or a variant of these conditions. European Child & Adolescent Psychiatry, 1, 89–99, https://doi.org/10.1007/BF02091791.
Simone, R. (2010). Aspergirls. Siła kobiet z zespołem Aspergera. Wydawnictwo Harmonia.
Hendrickx, S. (2015). Kobiety i dziewczyny ze spektrum autyzmu. Od wczesnego dzieciństwa do późnej starości. Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Nichols S., Moravcik G. M., Tetenbaum S. P. (2009). Girls Growing up on the Autism Spectrum. What Parents and Professionals Should Know About the Pre-Teen and Teenage Years. Jessica Kingsley Publishers.
Watson, L. E. (2014). “Living life in the moment”: Chronic stress and coping among families of high-functioning adolescent girls with autism spectrum disorder. Boston College ProQuest Dissertations Publishing, https://www.proquest.com/openview/7a22f862dae382199ec001050d3edbc8/1?pq-origsite=gscholar&cbl=18750.
Navot, N., Jorgenson, A. G., & Webb, S. J. (2017). Maternal experience raising girls with autism spectrum disorder: a qualitative study. Child: Care, Health and Development.
Cridland, E. K., Jones, S. C., Caputi, P., & Magee, C. A. (2014). Being a Girl in a Boys’ World: Investigating the Experiences of Girls with Autism Spectrum Disorders During Adolescence. Journal of Autism and Developmental Disorders, 44, 1261–1274. https://doi.org/https://doi.org/10.1007/s10803-013-1985-6.
Zener, D. (2019). Journey to diagnosis for women with autism. Advances in Autism, 5(1), 2–13, https://doi.org/10.1108/AIA-10-2018-0041.

22/08/2023

I leci kolejne zaproszenie 😎

Od września raz w tygodniu (w poniedziałki w godz. 19.30-21.30) będzie spotykać się online grupa samopomocowa dla dorosłych kobiet w spektrum autyzmu. Udział jest bezpłatny, ale trzeba wypełnić formularz zgłoszeniowy: https://forms.gle/Mb4YxxDvKwLLTXqNA

Celem grupy samopomocowej jest udzielanie sobie nawzajem wsparcia oraz dzielenie się własnymi doświadczeniami i wiedzą. Grupa samopomocowa nie stanowi formy psychoterapii grupowej. Prowadząca grupę występuje tu w roli osoby należącej do społeczności, która moderuje spotkania oraz tworzy przestrzeń do rozmowy i wymiany doświadczeń.

Grupę poprowadzi Katarzyna Borowiec-Mańkowska - psycholog, moderatorka grup samopomocowych, członkini Zarządu naszej Fundacji.

Zgłoszenia przyjmujemy do 28 sierpnia. Przesłanie formularza nie jest równoznaczne z zakwalifikowaniem do grupy. Do 1 września wyślemy na podany adres e-mail informację o udziale w grupie i link do pierwszego spotkania.

Sfinansowano ze środków Narodowy Instytut Wolności - Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Komitet do spraw Pożytku Publicznego

25/03/2023

Emocje w życiu człowieka w spektrum są mocno powiązane z jego indywidualną sensoryką. Czasami odczytywanie sygnałów z ciała, może wymagać więcej wysiłku. W takich sytuacjach pomaga rozważenie ich w oparciu o kontekst sytuacyjny.