INTRO - Prywatny Gabinet Psychologiczny Marta Lemańska Chylińska

24/12/2025

09/12/2025

Pierwsze w Polsce szkolenie z Psychoterapii Sensomotorycznej i mam wrażenie, że moje ciało dopiero zaczyna układać to, czego doświadczam. Tracy Jarvis prowadzi nas z niezwykłą klarownością, spokojem i lekkością – taką, która od razu porządkuje system nerwowy i otwiera na ciekawość. Czuję, że to jest właśnie ten rodzaj uczenia, który zostaje w ciele, a nie tylko w głowie.

Droga do uleczenia traumy zaczyna się od uważności zasobów , na zauważaniu tego, co regulujące, podtrzymujące, wzmacniające. Uczymy się odnajdywać w ciele mikroimpulsy ruchu, przestrzenie komfortu, momenty miękkości. Uczymy się dostrajać do tego, co już działa, zamiast od razu schodzić w to, co obciążające. I to ma ogromny sens. Na razie budujemy fundament, który jest potrzebny, żeby móc wejść dalej z szacunkiem i bezpieczeństwem.

To, co stworzyła Pat Ogden, a co Tracy przekazuje z taką precyzją i łagodnością, pokazuje, że ciało naprawdę ma swoją mądrość.

A grupa… moc, ciepło, humor, autentyczność i taniec. Tyle uważności i wsparcia, że każdy proces staje się lżejszy.

Wracam po tych dniach pełna energii, wdzięczności i poczucia, że to początek naprawdę pięknej drogi.

04/12/2025

Słyszycie czasem, że "teraz każdy ma ADHD"? 🤨

[Wersja audio w komentarzu]

Najnowszy artykuł z Nature przygląda się temu, czy mamy do czynienia z naddiagnozowaniem tego zaburzenia, czy wręcz odwrotnie – wciąż ADHD jest niedodiagnozowane. Co ważne, w tekście omawiane są argumenty po obu stronach tej debaty. I co z tego wynika? Według ekspertów cytowanych w artykule większym problemem jest wciąż niedodiagnozowanie — szczególnie u kobiet i dziewcząt, których objawy były przez lata pomijane, oraz w krajach o niższych dochodach, gdzie dostęp do specjalistów jest ograniczony. Nawet jeśli kraje takie jak Stany Zjednoczone czy Wielka Brytania rzeczywiście zmagają się z naddiagnozowaniem (co wcale nie jest takie przesądzone), to w większości świata problemem jest niedodiagnozowanie i stygmatyzacja.

Ale po kolei. :) W USA w poprzednim roku aż 11% dzieci otrzymało diagnozę (wzrost z 8% w 2003 roku).

[EDYCJA: w powyższym fragmencie i na grafice jest błąd, nie chodzi o liczbę diagnoz, tylko odpowiedzi rodziców w ankietach na pytanie, czy ich dziecko ma ADHD, dziękujemy dr. T. Gondkowi za zwrócenie uwagi]

W Wielkiej Brytanii liczba diagnoz podwoiła się u chłopców i czterokrotnie wzrosła u dziewczynek (2000–2018). Co odpowiada za ten wzrost? Autorzy identyfikują cztery czynniki. 🔍

➡️Pierwszym z nich jest lepsza wykrywalność, szczególnie u kobiet i dziewczynek. Kiedyś skupiano się na nadpobudliwych chłopcach. Dziś lepiej rozumie się tzw. objawy "nieuważne" (inattentive), które kobiety często maskowały. Dziewczynki z ADHD – uogólniając – w mniejszym stopniu cechuje nadaktywność, a więcej chaosu jest jakby w głowie. Uczymy się "maskować" i kompensować, bo takie są społeczne wymagania od kobiet. Nasze trudności były często nazywane "roztrzepaniem" lub "lenistwem".

➡️ Następnym z nich są zmiany kryteriów diagnostycznych. Piąta edycja DSM (Diagnostic and statistical manual of mental disorders, podręcznik z klasyfikacją zaburzeń psychicznych autorstwa Amerykańskiego Towarzystwa Psychiatrycznego) z 2013 roku złagodziła nieco kryteria diagnostyczne w przypadku ADHD. Według niej objawy muszą być obecne przed 12. rokiem życia (wcześniej przed 7.), a dorośli muszą spełniać minimum 5 objawów (zamiast wcześniejszych 6). Można to interpretować zarówno jako lepsze rozumienie zaburzenia i przybliżenie kryteriów do rzeczywistości lub jako nadmierne rozluźnienie kryteriów (raczej to pierwsze).

➡️ Kolejnym czynnikiem jest wzrost świadomości społecznej i rola mediów społecznościowych (efekt TikToka, ale też innych platform). Ludzie rozpoznają swoje wieloletnie trudności dzięki treściom online, poszukują pomocy i otrzymują diagnozę. Jednocześnie też wiele treści w mediach społecznościowych wprowadza dezinformację. Staramy się na to bardzo uważać i dlatego jesteśmy wdzięczni, gdy zgłaszacie nam jakieś błędy lub niefortunne sformułowania. A było tak kilka razy. Jedno z badań pokazuje, że aż ponad połowa filmików na TikToku o ADHD wprowadza w błąd. TikTok odegrał pozytywną rolę w szerzeniu świadomości, a jest jednocześnie źródłem uproszczeń i błędnych przekonań. Ludzie sami diagnozują się na podstawie 30-sekundowych filmików, a to często wprowadza w błąd. To trywializuje problem i utrudnia dostęp tym, którzy naprawdę potrzebują pomocy.

➡️ Wreszcie czwarty czynnik to środowiskowy. Nie oznacza to jednak, że środowisko powoduje ADHD, tylko sprawia, że cechy, które i tak byśmy miały, o wiele bardziej komplikują nam codzienność. Możesz mieć wszystkie cechy ADHD, ale jeśli one nie utrudniają ci znacząco życia, w pracy, w relacjach, w codziennym funkcjonowaniu, to formalnie to nie jest zaburzenie. A dzisiejszy świat pracy wymaga ciągłego bycia na bieżąco, przełączania się między zadaniami i robienia wielu rzeczy naraz. Takie środowisko jest wrogie dla mózgu ADHD. Więcej osób przekracza "próg nadwyrężenia/wydolności" (the threshold of impairment), co ujawnia objawy. To nie dzieci są gorsze, to oczekiwania i presja społeczna wzrosły. Te same cechy 20 lat temu byłyby uznane za roztargnienie albo bycie żywym srebrem, dziś w kontekście wymagań szkoły są postrzegane jako problem, który wymaga interwencji. Kluczem jest kontekst – w odpowiednim otoczeniu osoby z ADHD mogą rozkwitać. 🌻

Wniosek? To nie jest prosta historia o modzie na ADHD, lecz raczej opowieść o zmianie naszego rozumienia tego, jak działa ludzki umysł i jak zmagamy się z otoczeniem. 🧠

Innym ciekawym wątkiem w artykule jest zestawienie dwóch modeli podejścia do ADHD - medycznego i odwołującego się do neuroróżnorodności.

- Model medyczny: ADHD to zaburzenie wymagające leczenia (leki, terapia), bo utrudnia życie.
- Odwołujący się do neuroróżnorodności: ADHD to inny sposób funkcjonowania mózgu. Problemem nie jest osoba, lecz niedostosowany system (szkoła, praca).

Na koniec: co z tego wynika dla NAS, kobiet z ADHD?

💜 Diagnoza w dorosłości to nie "moda" — to naprawianie wieloletnich zaniedbań. Wasze doświadczenia są prawdziwe. Wasze trudności są prawdziwe. I zasługujecie na wsparcie — niezależnie od tego, kiedy otrzymałyście diagnozę.
💜 Leki MOGĄ pomagać (badania to potwierdzają), ale równie ważne jest dostosowanie otoczenia.

💜 Powinniśmy zarówno pracować nad sobą, jak i nad tym, żeby świat był bardziej przyjazny dla osób neuroróżnorodnych.
💜 Uważajcie na TikToka (ponad połowa filmików o ADHD zawiera błędne informacje) i ogólnie media społecznościowe (wiemy, wiemy, gdzie to czytacie, ale staramy się😅).

Źródło: H. Pearson, ADHD diagnoses are growing. What’s going on?, Nature 647, 836-840 (2025). Link do badania w komentarzu ⬇️

03/12/2025

Za mną kolejny zjazd Somatic Experiencing® – czas, który płynął w rytmie odpuszczania.
Mój układ nerwowy, zwykle gotowy do biegu albo walki, mógł znów odnaleźć miękkość, oddech i spokój.

W grupie odkryłam siłę, która niesie. W ludziach – czułość i mądrość, dzięki którym uczę się pomieścić coraz więcej.

Dziękuję Ci Sonia Gomes, za Twoje światło, autentyczność i dar bycia tak prawdziwie obecnie.
Dziękuję Efu Nyaki i Russellowi Jonesowi za naukę, która porusza ciało i serce.

Wdzięczność kieruję także do organizatorów i asystentów – tworzycie przestrzeń, w której może wydarzać się zmiana.

22/11/2025

Lubicie wracać do podstaw, sięgać do książek, wywiadów, rozmów i odświeżać to co już czytane, znane?
Dziś PETER A. LEVINE twórca metody Somatic Experiencing ® O TRAUMIE:

🌀 „Trauma jest najbardziej lekceważoną, pomijaną, negowaną, opacznie rozumianą nieleczoną przyczyną ludzkiego cierpienia. Gdy używam słowa , wtedy mówię o negatywnych objawach, na które wielu ludzi cierpi w następstwie doświadczeń, które postrzegają jako zagrażające życiu lub przytłaczające. W ostatnich czasach trauma stała się modnym słowem określającym zwykły stres, jak na przykład w zdaniu „miałem dziś traumatyczny dzień w pracy”. Jednak takie użycie jest całkowicie mylące. Wprawdzie wszystkie zdarzenia traumatyczne są stresujące, to jednak nie wszystkie zdarzenia stresujące są traumatyczne.”
(…)
🌀 „Ludzie często pytają mnie o definicję traumy. Po trzydziestu latach zajmowania się traumą jest to dla mnie nadal wielkie wyzwanie. Na pewno wiem, że zostajemy straumatyzowani, gdy nasza zdolność reakcji na postrzegane zagrożenie zostaje jakoś zaburzona. Skutki niezdolności do adekwatnej reakcji mogą być oczywiste lub mnie dostrzegalne. Przez lata możemy być nieświadomi wpływu traumy. (…) wielu z nas, jeśli nie większość, zostało przygniecionych przez serię mniej dramatycznych wydarzeń i nasze reakcje nie są tak oczywiste.”

🌀 „Trauma, mówiąc najkrócej, dotyczy utraty więzi - z samym sobą, z własnym ciałem, z rodziną, innymi i całym otaczającym światem. Ta utrata więzi jest czasami trudna do rozpoznania, ponieważ nie następuje od razu. Może postępować powoli, przez dłuższy czas, a my przyzwyczajamy się do tych subtelnych zmian, czasami nawet ich nie zauważając. Są to ukryte skutki traumy i większość z nas zachowuje je dla siebie. Możemy tylko uzmysławiać sobie, że nie czujemy się za dobrze, jednak nie rozumiemy, co się właściwie stało; stopniowo podważa to naszą samoocenę, zaufanie do siebie, zdolność do odczuwania szczęścia oraz więzi z życiem.
Nasze wybory zawężają się, gdy unikamy pewnych uczuć, ludzi, sytuacji i miejsc. W rezultacie stopniowego ograniczania wolności tracimy witalność oraz potencjał do spełniania naszych snów i marzeń.”

Cytaty wybrane z książki:
„Uleczyć traumę. 12-stopniowy program wychodzenia z traumy.”
Wydana przez CZARNA OWCA

Dobrego dnia 🙂. Oby to był dzień, w którym nasze ciała i układy nerwowe częściej będą w trybie regeneracji niż walki i reagowania na zagrożenia 🤗, Beata Muszyńska-Dębska psychoterapia,

17/11/2025

14 listopada 2025 roku miałam przyjemność prowadzić oraz wziąć udział jako jedna z ekspertek w forum eksperckim „Niewidzialne dzieci – o relacjach, komunikacji i przemocy”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez Grudziądzkie Towarzystwo Pomocy Dziecku i Rodzinie HOMINI w ramach akcji „Dzieciństwo bez przemocy”.

Forum rozpoczął poruszający wykład Moniki Wirżajtys , a następnie odbyła się pogłębiona, uważna rozmowa panelowa.

Szeroko pochyliliśmy się nad problemem „niewidzialności dzieci” — nad tym, jak często dziecko pozostaje niezauważone tam, gdzie najpierw powinno zostać zobaczone.
• Niewidzialność w domu – kiedy potrzeby dziecka giną pod ciężarem dorosłych konfliktów, obowiązków, kryzysów czy oczekiwań.
• Niewidzialność w instytucji – gdy struktura, procedury czy nadmiar obowiązków odbierają przestrzeń na uważny kontakt, a sygnały cierpienia mieszczą się „pomiędzy” systemowymi rubrykami.
• Niewidzialność w przepisach prawa – tam, gdzie dobro dziecka deklarowane jest jako nadrzędna wartość, a jednocześnie realne wsparcie, ochrona i reprezentacja jego praw wciąż bywają niewystarczające.

Ta szeroka perspektywa pokazała, jak wiele poziomów składa się na realną obecność dziecka w naszym systemie — i jak ważne jest, byśmy potrafili dostrzec jego głos, emocje, sygnały i potrzeby, zanim staną się krzykiem.

To było spotkanie pełne uważności, bliskości perspektyw i prawdziwej troski o dobrostan tych, którzy najłatwiej pozostają „niewidzialni”.

Dziękuję wszystkim uczestnikom za obecność, wrażliwość i poruszające pytania. Wracam z poczuciem wdzięczności oraz z jeszcze większą motywacją do pracy, która zaczyna się od uważnego kontaktu z drugim człowiekiem — i z samym sobą.

28/10/2025

Październik jest Miesiącem Świadomości ADHD. To czas, by mówić o ADHD z wiedzą i szacunkiem – nie jako o „problemie do naprawienia”, lecz jako o innym sposobie funkcjonowania układu nerwowego i doświadczania świata.

Dzieci i nastolatki z ADHD codziennie mierzą się z wyzwaniami, których często nie widać:

➡ starają się sprostać wymaganiom szkolnym mimo trudności z utrzymaniem uwagi,
➡ zmagają się z frustracją, gdy emocje wymykają się spod kontroli,
➡ doświadczają przeciążenia bodźcami i mają trudność z odpoczynkiem,
➡ noszą w sobie napięcie i niepokój, że popełnią błąd lub zapomną o czymś ważnym,
➡ czują się niezrozumiane, gdy słyszą, że „mogłyby, gdyby tylko chciały”.

Dlatego tak ważne jest, by najpierw rozumieć i wspierać, a nie krytykować czy porównywać do innych. Każde dziecko ma prawo być sobą i rozwijać się w atmosferze zrozumienia, cierpliwości i akceptacji, oraz do pomocy dostosowanej do jego możliwości.

➡ Zamiast „poprawiać” dzieci z ADHD – uczmy się je wspierać.
➡ Zamiast wymagać bezwzględnego dopasowania – twórzmy warunki, w których dzieci mogą rozkwitać 🫶

Bo dobro dziecka zawsze zaczyna się od empatii i wiedzy.

27/10/2025

Dziś miałam przyjemność współprowadzić konferencję „Siła relacji – jak słuchać, by usłyszeć” – spotkanie, które połączyło specjalistów, nauczycieli, rodziców i młodzież wokół jednego, bardzo ważnego tematu: relacji i bezpieczeństwa.

Rozmawialiśmy o słuchaniu, które nie zaczyna się w głowie, ale w ciele.
O obecności, która reguluje.
O tym, że – jak powiedział Stephen Porges – „Bezpieczeństwo nie jest stanem, to relacja.”

Dziękuję za ten dzień pełen refleksji, wymiany i autentycznych spotkań.
Za otwartość, wzruszenie i wspólne poczucie, że zmiana zaczyna się w relacji – w małych gestach uważności, zaufania i troski.

To ogromna radość być częścią wydarzenia, które tak pięknie łączy naukę, serce i społeczny wymiar troski o człowieka. 💚

21/10/2025

05/06/2025

https://droga-do-rownowagi.pl/nie-gra-lecz-opowiesc-o-stracie-traumie-i-powolnym-odzyskiwaniu-nadziei

„Expedition 33”* – nie gra, lecz opowieść o stracie, traumie i powolnym odzyskiwaniu nadziei.Czasami pojawiają się gry, które nie są jedynie rozrywką czy wyzwaniem intelektualnym. Gry, które poruszają coś głębszego – coś, co rezonuje z naszymi najtrudniejszymi doświadczeniami.....