15/11/2025
Nieustanne analizowanie tych samych scenariuszy, poczucie utknięcia, zmęczenie, napięcie w ciele, trudność z wyciszeniem się.
Nadmierne myślenie - overthinking to utrwalony mechanizm reagowania szczególnie w sytuacjach stresujących, kryzysowych.
Ruminujące myśli, które pojawiają się i nie dają spokoju porównuję do zdań, które nie mają na końcu kropki lecz same przecinki.
Po co to sobie robimy, czemu ma służyć te nadmierne, niekończące sie myślenie?
Naszym przekonaniom, że jeśli coś dokładnie przeanalizuję, to zapobiegnę katastrofie.
Z perspektywy neuropsychologii nadmierne myślenie to efekt aktywacji systemu wykrywania zagrożeń, gdzie mózg próbuje przewidzieć, co może pójść źle, nawet jeśli zagrożenia nie istnieją.
W mojej praktyce klinicznej, szczególnie w prehabilitacji czyli pracy z pacjentkami przygotowywanymi do zabiegów operacyjnych, obserwuję, jak w momentach niepewności umysł intensyfikuje analizowanie.
To sposób na odzyskanie kontroli w sytuacji, w której ta kontrola jest ograniczona.
Niestety, skutkiem jest wzrost lęku, a nie jego zmniejszenie. A lęk, kiedy przejmuje kontrolę, nie służy nam, nie pomaga też w zdrowieniu.
Co pomaga, zgodnie z badaniami i doświadczeniem klinicznym?
▫️Świadome zatrzymanie spirali myśli,
a pierwszym krokiem jest zauważenie chwili, w której mózg uruchamia ruminacje, i delikatne przeniesienie uwagi na teraźniejszość.
▫️Przejście od analizy do działania. Bo
overthinking to analiza bez wykonania kroku naprzód. Pomocne bywa pytanie: Co realnie mogę zrobić w tej sytuacji?
Nawet najmniejsze działanie obniża lęk, ponieważ wzmacnia poczucie wpływu.
▫️Praca z ciałem jako narzędzie regulacji. Kiedy pytam pacjentek, gdzie znajduje się ich lęk wskazują na głowę i okolice klatki piersiowej. Często mówią, iż w chwili lęku ich ciało ogranicza sie tylko do tych partii. Pracujemy wtedy nad powrotem do ciała: uspokojeniem oddechu, metodą skanowania, to pozwala wyhamować aktywność mózgu odpowiedzialną za generowanie natrętnych myśli.
▫️Oddzielanie myśli od faktów.
Zniekształcenia poznawcze, takie jak katastrofizacja czy zakładanie negatywnych intencji, są częstym paliwem dla overthinkingu.
Nadmierne myślenie często pojawia się u osób odpowiedzialnych, obciążonych stresem, przyzwyczajonych do kontrolowania sytuacji lub mających doświadczenia, które nauczyły je sporej czujności.
Jest powszechne, zarówno u pacjentów w gabinecie, jak i w sytuacjach klinicznych i możliwe do skutecznego przepracowania.
Trzeba je tylko zauważyć - to pierwszy krok do zmiany.
Katowickie Centrum Onkologii
Centrum Wsparcia Dobrostan
