17/11/2025
Ciekawostka na dziś 😉
Takie pytanie usłyszałem ostatnio od jednego z pacjentów.
Czy strzelanie palcami jest bezpieczne bo słyszał kiedyś od innego terapeuty że
„strzelanie stawami totalnie je niszczy i prowadzi do zwyrodnień”.
I teraz mam problem, bo… nauka mówi zupełnie co innego.
Zacznijmy od początku.
To, co większość ludzi nazywa „chrupnięciem”, to kawitacja.
Przez wiele lat sądzono, że dźwięk powstaje wtedy, gdy pęcherzyk gazu pęka w stawie.
Dopiero nowsze badania (m.in. Kawchuk 2015) pokazały, że jest odwrotnie:
👉 dźwięk pojawia się w momencie tworzenia się pęcherzyka,
a nie jego pęknięcia.
W dużym skrócie:
staw robi szybki ruch → robi się tam nagle trochę więcej przestrzeni → spada ciśnienie → pojawia się nowy bąbel gazu → i to właśnie „pyka”.
To nie jest tarcie.
To nie jest miażdżenie chrząstki.
To nie są kości obijające się o siebie.
Co ciekawe, badacz Donald Unger przez 60 lat pstrykał wyłącznie jednym kciukiem, a drugi zostawiał w spokoju.
Po sześciu dekadach porównał obie dłonie — zero różnic.
Za ten eksperyment dostał nawet Ig Nobla (tak, serio).
Ale zostawmy anegdoty — mamy też twarde dane.
Badania mówią jasno:
👉 osoby, które strzelają palcami, nie są bardziej narażone na zwyrodnienia
👉 sam dźwięk nie oznacza żadnego uszkodzenia
👉 kawitacja to zjawisko fizyczne, a nie degeneracja
I teraz ciekawostka dla fanów teorii symulacji:
Strzelanie stawami wspiera hipotezę, że żyjemy jak Simy.
Bo tak jak w grach, tu też obowiązuje cooldown.
Nie da się strzelić kilka razy pod rząd — trzeba poczekać, aż gaz znowu się rozpuści w płynie stawowym.
Brakuje tylko paska many i jesteśmy w EA Games.
Ale pojawia się inne pytanie, które słyszę równie często:
„A co jeśli pstryka mi za każdym ruchem?”
Wtedy to już nie jest kawitacja.
Powtarzalne „pstrykanie” przy każdym ruchu to najczęściej:
💜 przeskakujące ścięgno
💜 nadmierna ruchomość
💜 tarcie tkanek o wyniosłość kostną
💜 albo niestabilny tor ruchu
I najprostsza zasada świata:
✅ jeśli nie boli → zwykle normalne i nieszkodliwe
❌ jeśli boli → warto sprawdzić klinicznie (problemem jest struktura, nie dźwięk)
📚 Dla zainteresowanych źródłami:
Kawchuk GN et al., Real-time visualization of joint cavitation, PLoS One, 2015
Deweber K. et al., Knuckle cracking and hand osteoarthritis, J Am Board Fam Med, 2011
❓ A teraz jestem ciekaw:
Kto z Was strzela stawami?
I jakie historie, zakazy, mity albo „rady” słyszeliście na ten temat?
Dajcie znać w komentarzach — bo często to, co krąży w obiegu, ma niewiele wspólnego z fizjologią.
