21/04/2026
Współczesne podejście do zespołu przekrwienia miednicy (Pelvic Congestion Syndrome) coraz częściej osadza go w szerszym kontekście zaburzeń żylnych miednicy (Pelvic Venous Disorders). Ma to istotne znaczenie kliniczne – ponieważ źródło objawów żylnych kończyn dolnych może znajdować się proksymalnie, w układzie żylnym miednicy.
Mechanizmy patofizjologiczne
Refluks w żyłach jajnikowych i/lub biodrowych wewnętrznych prowadzi do przeciążenia splotów żylnych miednicy.
Poprzez tzw. punkty ucieczki (pelvic escape points) dochodzi do transmisji refluksu do układu powierzchownego kończyn dolnych.
Kluczowe drogi szerzenia:
żyły sromowe → układ odpiszczelowy
żyły pośladkowe dolne → tylno-boczna część uda
żyły zasłonowe → przyśrodkowa część uda
Efekt: rozwój żylaków atypowych oraz potencjalne nasilenie objawów przewlekłej choroby żylnej (Chronic Venous Disease).
PCS a żylaki kończyn dolnych
Publikacje wskazują, że:
u pacjentek z PeVD często obserwuje się żylaki o nietypowej lokalizacji (pośladki, tylna część uda, pachwina, srom),
PCS może nasilać objawy CVD, w tym ból, uczucie ciężkości i progresję zmian,
leczenie wyłącznie obwodowe (np. skleroterapia) bez uwzględnienia źródła miednicznego zwiększa ryzyko nawrotów.
Obrzęki – gdzie wpisuje się PCS?
Obrzęk kończyn dolnych:
- nie jest objawem swoistym PCS,
- ale może współistnieć w przebiegu: -zaawansowanej niewydolności żylnej, - utrudnionego odpływu w układzie biodrowym (np. komponenta obturacyjna), przewlekłego przeciążenia układu żylnego.
W praktyce oznacza to konieczność różnicowania:
komponent refluksowy vs. obturacyjny,
układ powierzchowny vs. źródło centralne (miednica),
komponent żylny vs. limfatyczny.
„Red flags” sugerujące komponent miedniczny
Rozważ diagnostykę PeVD, gdy występują:
żylaki:
nawrotowe po leczeniu,
jednostronne, nietypowe (tylne udo, pośladek),
w okolicy sromu/krocza,
współistniejący:
przewlekły ból miednicy,
uczucie ciężkości nasilające się w pozycji stojącej,
objawy nasilające się w cyklu menstruacyjnym.
Znaczenie dla fizjoterapii
Dla fizjoterapeutów (szczególnie uroginekologicznych):
objawy kończyn dolnych mogą mieć źródło trzewno-naczyniowe,
terapia powinna uwzględniać:
pracę z ciśnieniem śródbrzusznym,
funkcję przepony i dna miednicy,
drenaż żylny i limfatyczny,
edukację posturalną i odciążeniową.
Jednocześnie należy pamiętać: fizjoterapia nie eliminuje refluksu żylnego, ale może istotnie redukować objawy i wspierać leczenie interwencyjne.
Wnioski kliniczne
PCS/PeVD to istotny, często niedodiagnozowany element patogenezy żylaków kończyn dolnych.
Nietypowa lokalizacja lub nawrotowość żylaków powinna kierować diagnostykę „wyżej” – do miednicy.
Obrzęk kończyn dolnych może być częścią obrazu, ale wymaga szerokiego różnicowania.
Skuteczne leczenie wymaga podejścia zintegrowanego: flebologicznego, radiologicznego i fizjoterapeutycznego.
Pozdrawiamy
Marta Topolska i Zespół Polskiego Stowarzyszenia Ginekologii i Uroginekologii.
Źródła naukowe
Khilnani NM et al. Research Priorities in Pelvic Venous Disorders in Women. J Vasc Interv Radiol, 2019.
Gavrilov SG, Moskalenko YP. Does pelvic congestion syndrome influence symptoms of chronic venous disease of the lower extremities? Int Angiol, 2019.
Khilnani NM et al. Clinical Presentation and Evaluation of Pelvic Venous Disorders. Tech Vasc Interv Radiol, 2021.
Clark MR et al. Pelvic Venous Disorders: Update in Terminology, Diagnosis and Management. 2023.
Jaworucka-Kaczorowska A, Simka M. Extra-pelvic varicose veins of pelvic origin – anatomy and clinical relevance. 2025.
