22/12/2025
INTROJEKCJA
Czy zastanawiałaś/-eś się skąd pojawiły się w Twojej głowie różne przekonania na temat otaczającego Cię świata, innych ludzi czy podejmowanych wyborów życiowych?
Introjekcja w terapii Gestalt to jeden z klasycznych stylów kontaktu, opisanych przez Fritza Perlsa. Odnosi się do sposobu, w jaki człowiek przyjmuje cudze normy, przekonania i „powinności” bez ich sprawdzania i integrowania z własnym doświadczeniem.
Introjekcja polega na „połykaniu w całości” (bez „przeżucia”) tego, co pochodzi z zewnątrz czyli zasad („tak trzeba”), ocen („to jest dobre/złe”), przekonań („nie wypada”, „powinieneś”), ról i oczekiwań (np. rodzinnych, kulturowych). Osoba introjekcyjna nie pyta siebie, czy dane przekonanie jest z nią zgodne, tylko traktuje je jak własne. Klasyczna metafora Gestalt opisuje to jako połykanie bez gryzienia lub wlanie do głowy treści przyjętych bezrefleksyjnie pod wpływem zewnętrznych autorytetów zwłaszcza w najbardziej neuroplastycznym czasie czyli naszym dzieciństwie.
Rozpoznanie introjekcji w warstwie werbalnej odbywa się poprzez zauważenie w wypowiedziach klienta takich słów jak:
„muszę”, „powinienem”, „tak się robi”, a także stosowanie przez niego kwantyfikatorów-„zawsze”, „nigdy”, „bez wyjątku”, „wszyscy ludzie” itp.
Często wyraźnym sygnałem może być także silne poczucie winy lub wstydu bez rozpoznania jasnego źródła oraz trudności w rozpoznaniu swoich własnych potrzeb. Objawem introjekcji jest życie według cudzych oczekiwań, co z kolei łączy się z wewnętrznym, surowym „głosem autorytetu” (rodzica, szkoły, religii, społeczeństwa).
Przykładem może tu być np. osoba pracująca w zawodzie, którego nie lubi, bo „rodzice mówili, że to pewny fach”-nigdy nie sprawdzając, czego sama chce.
Mój Tata w dzieciństwie powtarzał-„skończ szkołę muzyczną, będziesz dorabiał grając na weselach”. Na szczęście dość szybko, bo już w czasach licealnych, sam uporałem się z tym introjektem, stawiając na osobistą samorealizację zgodną z własnymi wartościami.
Oczywiście introjekcja jest rozwojowo jak najbardziej naturalna w dzieciństwie ponieważ dziecko musi przyjąć normy, aby przetrwać. Przecież zasady, przepisy, regulacje-to introjekty na bazie których budujemy świat przetrwania i przystosowania do społecznych reguł. Problem pojawia się, gdy introjekcje nie zostają później zweryfikowane, „przeżute” i zintegrowane w dorosłości. Należy więc przyjrzeć się im w procesie terapii, zauważyć ich ograniczenia w podejmowaniu życiowych decyzji lub osiąganiu celów. Taki „wrzód myślowy” może bardzo skutecznie zakłócać przepływ energii życiowej, paraliżować, zatrzymywać w martwym punkcie lub odbierać własną moc.
Celem terapii nie jest całkowite odrzucenie introjektów lecz uświadomienie klientowi które są wspierające, a które go ograniczają. Poprzez uświadomienie i sprawdzenie w sobie-klient buduje w trakcie procesu terapeutycznego gotowość do twierdzenia co mu służy, a co nie, i co w związku z tym może wreszcie wybrać.
Gestalt promuje tzw. samoregulację organizmiczną. Idzie za tym świadome wybieranie wartości, życie w zgodzie z własnym doświadczeniem oraz branie odpowiedzialności za swoje decyzje. W czasie terapii niektóre introjekty po „przeżuciu” zostają z klientem, a inne są świadomie odrzucane.
W konsekwencji chodzi nam o zyskanie wewnętrznej spójności, osobistej mądrości oraz wiary w zasoby klienta.
Potrafisz rozpoznać u siebie jakie introjekty ograniczają Twoją zdolność samostanowienia?
Podzielisz się?
