dr Magdalena Grycman

26/02/2026

23/02/2026

Dziś na mojej stronie pojawia się coś wyjątkowego.
List otwarty studentek 16. edycji logopedii klinicznej na Uniwersytet Medyczny im. Piastów Śląskich to głos, który powinien wybrzmieć szeroko – nie tylko w środowisku AAC, ale wszędzie tam, gdzie mowa o prawie do komunikacji, o godności i o człowieczeństwie.
Ten list jest efektem naszej wspólnej pracy — zajęć, rozmów i refleksji, które miałam zaszczyt prowadzić z tym niezwykłym gronem studentek. To ich wrażliwość, zaangażowanie i świadomość sprawiły, że powstał tak mocny, poruszający tekst.
Jestem głęboko dumna i zaszczycona, że moja strona może stać się miejscem, w którym ten głos zostaje opublikowany.
To głos młodych specjalistek – pełen pasji, odwagi i przekonania, że komunikacja to nie przywilej, lecz prawo.
Niech ten list będzie inspiracją, impulsem do refleksji i początkiem rozmowy, którą naprawdę warto prowadzić.

LIST OTWARTY

Do logopedów, rodziców, lekarzy, nauczycieli, psychologów, pracowników socjalnych, personelu medycznego i innych środowisk pracujących z osobami o złożonych potrzebach komunikacyjnych
Szanowni Państwo,

Zwracamy się do Państwa jako przyszli specjaliści i praktycy, dla których prawo do porozumiewania się jest fundamentem ludzkiej godności. Chcemy podzielić się wspólnym głosem na temat AAC (Augmentative and Alternative Communication),
czyli komunikacji wspomagającej i alternatywnej, która dla wielu naszych pacjentów i uczniów nie jest jedynie "metodą wsparcia", ale jedyną drogą do pełnowartościowego życia.

1. Komunikacja to Prawo, a nie Wybór

Dla większości z nas mowa jest tak naturalna, jak oddychanie. Korzystamy z niej bez wysiłku, by wyrażać siebie. Musimy jednak pamiętać, że prawdziwa komunikacja nie zaczyna się w krtani, lecz w potrzebie bycia w relacji i wyrażania swojego „ja”.
Dlatego możliwość porozumiewania się to podstawowe prawo każdego człowieka, a nie opcjonalny dodatek. Brak mowy nie oznacza braku potrzeb czy kompetencji.
Jako specjaliści musimy zmienić nasze podejście: przestać myśleć, że pacjent „nie mówi”, a zacząć dostrzegać, że KOMUNIKUJE SIĘ inaczej. AAC jest narzędziem, które tę komunikację umożliwia, dając człowiekowi sprawczość i realny wpływ na własne życie. AAC to narzędzie budowania sprawczości, podmiotowości i poczucia wpływu na własne życie.

2. Obalamy mity – fakty o AAC

Jako środowisko specjalistów musimy wspólnie położyć kres szkodliwym mitom, które blokują rozwój osób o złożonych potrzebach komunikacyjnych:
– AAC nie hamuje rozwoju mowy – wręcz przeciwnie, stymuluje rozwój językowy i często staje się pomostem do mowy dźwiękowej
– Nie ma „kryteriów gotowości”. Dziecko nie musi posiadać konkretnych umiejętności poznawczych, by zacząć korzystać z AAC. Czekanie na „odpowiedni moment” to odbieranie mu cennego czasu na rozwój
– Opóźnianie wprowadzenia AAC skutkuje frustracją, wycofaniem społecznym i wtórną niepełnosprawnością intelektualną

3. Nowe Spojrzenie na Terapię i Edukację

Współczesna terapia to nie próba dopasowania osoby do sztywnych norm, ale dostosowanie narzędzi tak, by mogła ona osiągnąć swój indywidualny cel.
Patrzmy szerzej niż artykulacja. Najważniejsze są komunikacja funkcjonalna i jakość życia.
Każdy terapeuta i lekarz powinien znać ścieżkę pacjenta: wiedzieć, gdzie pokierować osobę potrzebującą wsparcia, by mogła uzyskać dostęp do odpowiednich narzędzi i technologii.
Współpraca interdyscyplinarna nie jest opcją, lecz koniecznością. Tylko spójne działania logopedy, rodzica, lekarza i nauczyciela dają szansę na sukces.
4. Rodzina jako fundament procesu

Droga do skutecznej komunikacji prowadzi przez dom, dlatego musimy otoczyć szczególną opieką cały system rodzinny. Rodzic ma prawo być zmęczony, mieć wątpliwości i pytania. Naszą rolą nie jest narzucanie kolejnych obowiązków, lecz bycie realnym wsparciem.
Zamiast skupiać się na deficytach, musimy wspólnie z rodzicami odkrywać realne możliwości dziecka. Naszym zadaniem jest ułatwianie dostępu do wiedzy i sprzętu AAC, a także budowanie poczucia wspólnoty: grupy wsparcia i dzielenie się
historiami sukcesu innych rodzin pozwalają zdjąć z rodziców poczucie osamotnienia. Niezwykle ważnym narzędziem jest tu dokumentacja wideo: zobaczenie na ekranie nawet najmniejszego postępu to dla rodziny najsilniejszy impuls, który wzmacnia motywację i przywraca nadzieję.

5. Potrzeba Rozwiązań Systemowych

Apelujemy o włączenie wiedzy o AAC do programów kształcenia na wszystkich szczeblach: medycznym, pedagogicznym i społecznym. Polska potrzebuje:
– inicjatyw informacyjnych skierowanych do całego społeczeństwa,

– systemowych rozwiązań finansowych, w tym refundacji sprzętu do AAC nie tylko dla dzieci, ale i dla osób dorosłych,
– wykazu jednostek chorobowych uprawniających do bezpłatnej opieki w zakresie komunikacji wspomagającej,
– zaangażowania Ministerstwa Zdrowia i samorządów w kampanie promujące prawo do komunikacji.
Możliwość komunikowania się to różnica między uczestniczeniem w życiu a jedynie egzystowaniem. To szansa na to, by każde dziecko mogło wyrazić swoje potrzeby, emocje i co lubi i to, czego nie lubi. To prawo każdej osoby, niezależnie od stopnia sprawności, do tego, by budować relacje, kochać i być słyszaną.
AAC otwiera drzwi, które do tej pory były zamknięte. Prosimy Państwa: bądźcie tymi, którzy pomagają je otworzyć.

Studentki 16. edycji logopedii klinicznej na Uniwersytecie Medycznym im. Piastów Śląskich we Wrocławiu

20/02/2026

"W tym systemie nie jestem podmiotem. Jestem zasobem - tanim, dyspozycyjnym, niewidzialnym".

W ramach akcji udostępniamy kolejny boleśnie prawdziwy list matki-opiekunki. Anna Lipiak, dziękujemy!💚


Ministerstwo Zdrowia
Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
Pełnomocnik Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych

Szanowni Państwo,

piszę ten list jako matka osoby z niepełnosprawnością i jako obywatelka, której życie zostało podporządkowane systemowi, który od lat opiera się na moim wyczerpaniu. Piszę nie dlatego, że wierzę w Państwa wrażliwość, lecz dlatego, że odmowa mówienia stała się jednym z mechanizmów podtrzymujących tę przemoc.

Od lat wykonuję pracę całodobową, bez umowy, bez wynagrodzenia, bez prawa do choroby, urlopu i odpoczynku. Pracę, która nigdy się nie kończy i od której nie można odejść. Państwo tę pracę przyjmuje bez sprzeciwu, przelicza ją na oszczędności w budżecie i jednocześnie konsekwentnie odmawia jej nazwania, uznania i zabezpieczenia. W tym systemie nie jestem pracownicą, nie jestem osobą aktywną zawodowo, nie jestem podmiotem praw. Jestem zasobem - tanim, dyspozycyjnym, niewidzialnym.

Moje życie zawodowe zostało zniszczone decyzjami systemowymi, za które nikt nie ponosi odpowiedzialności. Moje zdrowie jest stopniowo zużywane, bo opieka nie jest zadaniem, lecz permanentnym stanem napięcia i odpowiedzialności za drugiego człowieka. Moja przyszłość emerytalna została odebrana po cichu, bez aktu, bez podpisu, bez autora - bo Państwo uznało, że matka osoby z niepełnosprawnością nie potrzebuje bezpieczeństwa, tylko ma “dawać radę”.

To nie jest luka w systemie. To nie jest przeoczenie. To jest świadomie zaprojektowany mechanizm przemocy, w którym odpowiedzialność państwa zostaje przerzucona na prywatne życie kobiet, a koszty politycznych decyzji są ukrywane w ich ciałach, zdrowiu i starości.

Państwo zmusza mnie do pracy, której samo nie chce wykonywać, i jednocześnie odmawia mi prawa do godnego życia. Zmusza mnie do całkowitej dyspozycyjności, a następnie karze za brak aktywności zawodowej. Zmusza mnie do poświęcenia zdrowia i przyszłości, po czym planuje pozostawić mnie starą, schorowaną i bez środków do życia. Jednocześnie odpowiedzialność za bezpieczeństwo dorosłej osoby z niepełnosprawnością zostaje zrzucona niemal wyłącznie na mnie, jakby było oczywiste, że matka ma być systemem aż do biologicznego końca swoich sił.

Nie pytam, czy Państwo rozumie trud opieki. Zapytam inaczej. Dlaczego Państwo uznaje za dopuszczalne organizowanie porządku społecznego w oparciu o cudze wyczerpanie? Pytam, dlaczego akceptuje się fakt, że opiekunki płacą własnym zdrowiem i przyszłością za brak rozwiązań systemowych. Pytam wreszcie, kto poniesie odpowiedzialność za to, co stanie się z osobami z niepełnosprawnościami, gdy my - ich matki - nie będziemy już w stanie dalej pełnić roli państwa zastępczego.

Jeśli umrę albo ciężko zachoruję, zanim Państwo stworzy realny system wsparcia, nie będzie to tragedia losowa ani prywatny dramat, lecz przewidywalny i policzalny skutek Państwa decyzji oraz zaniechań.

Ten list nie jest apelem ani prośbą. Jest zapisem odpowiedzialności, od której nie da się uciec: za krzywdę opiekunek i za bezpieczeństwo osób z niepełnosprawnościami Państwo odpowiada bezpośrednio - politycznie, prawnie i moralnie.

Z poważaniem

Anna Lipiak

matka i opiekunka osoby z niepełnosprawnością




Kampania społeczna Póki MY żyjemy Nasz Rzecznik

18/02/2026

Superwizje z Panią Magdaleną Grycman to już stały element naszych dążeń do skutecznej komunikacji.💬 🗣️

Dziś, tak jak w poprzednim spotkaniu z dr Magdalena Grycman, brała udział mama naszego ucznia. Podczas superwizji mogliśmy zaobserwować, jak istotne jest wprowadzanie alternatywnych i wspomagających metod komunikowania się oraz ich systematyczne stosowanie — zarówno w szkole, jak i w domu.
Dzięki współpracy i wspólnym wysiłkom u naszego ucznia pojawiły się nowe elementy mowy czynnej. ♥️👏
Obalamy tym samym wciąż funkcjonujący mit, że komunikacja wspomagająca ogranicza rozwój mowy. Praktyka kliniczna pokazuje jasno — AAC wspiera rozwój języka i otwiera drogę do mówienia. 🫶🤝

12/02/2026

🌟 Naucz się wspierać komunikację dzieci o złożonych potrzebach w komunikowaniu się! 🌟

📌 Szkolenia w 2026 roku:
1️⃣ Model wykorzystywania AAC w praktyce edukacyjnej szkół oraz rodzin dzieci o złożonych potrzebach w komunikowaniu się – BLOK I, II, III
2️⃣ Szkolenie warsztatowo-superwizyjne AAC

📍 Miasta: Gdańsk, Radom, Katowice

📅 Szczegółowy harmonogram znajdziesz w załączonym zdjęciu – zapisz się już dziś!

💰 Koszt szkolenia: kontakt z organizatorem

12/02/2026

W lutym w Czasopismo Terapia Specjalna ukaże się artykuł:
„Wspomaganie rozwoju kompetencji komunikacyjnych w Modelu Aktywnym u chłopca z trisomią 21. chromosomu”.

Aby przybliżyć Wam kontekst i proces pracy w Modelu Aktywnym, zapraszam do obejrzenia serii filmów dokumentujących rozwój kompetencji komunikacyjnych Stasia.

Serdeczne podziękowania kieruję do Kati Kat Kasi Rogozińskiej za niezwykle wartościowe świadectwo pracy terapeutycznej oraz do mamy Stasia za zgodę na publikację wizerunku syna.



Filmik 3
Półtora roku działań w zakresie komunikacji wspomagającej i alternatywnej (AAC)

Cele terapeutyczne:
- budowanie wypowiedzi pięcioelementowych,
nauka mówienia o sobie w 1. osobie liczby pojedynczej („Ja – Staś”),
- przygotowanie do korzystania z pomocy komunikacyjnej opartej na technologii wysokiej (odczytywanie wypowiedzi, sprzątanie p***a zdaniowego),
praca z planem,
- stymulowanie mowy głośnej (nauka werbalizacji sylab otwartych zawierających głoski prymarne),
- nauka komentowania podczas ulubionych aktywności oraz codziennych sytuacji,
- wprowadzenie większej liczby znaków związanych z interakcjami społecznymi.

Strategie komunikacyjne chłopca stanowią fundament jego porozumiewania się z różnymi partnerami komunikacyjnymi. Dzięki spójnym działaniom z zakresu AAC, prowadzonym zarówno w środowisku domowym, jak i przedszkolnym, kompetencje komunikacyjne i językowe Stasia systematycznie się rozwijają.

11/02/2026

Ostatnie dni zostawiły we mnie ogrom emocji. I- nie ukrywam- także złości.
W krótkim czasie usłyszałam kilka zdań, które w 2026 roku nie powinny już padać. A jednak padają. Głośno. Publicznie. Bez refleksji.
„Rozumiem, iż ktoś zdecydował, że dziecko mówić nie będzie.”- o chłopcu, który komunikuje się tabletem.
Logopeda nawołujący wprost w poście:
„Nie wprowadzajcie AAC, bo dzieci przestają mówić.”
Pod spodem komentarz rodzica:
„Dziękuję. Dzięki temu, że nie wprowadziła Pani AAC, moje dziecko wypowiada kilka słów.”
I klasyk:
„Na AAC jest jeszcze czas. Może zacznie mówić.”
Zatrzymajmy się na chwilę.
Nie istnieją badania, które pokazują, iż AAC opóźnia rozwój mowy.
Nie istnieją.
Istnieją natomiast dziesiątki badań pokazujących coś odwrotnego- iż dostęp do komunikacji wspomagającej sprzyja rozwojowi mowy, języka i kompetencji komunikacyjnych.
Ale zostawmy badania.
Podobno „badania nikogo nie przekonują”.
Weźmy logikę.
Piszemy codziennie: wiadomości, maile, komentarze, posty, SMS-y.
Czyli co robimy?
Komunikujemy się wspomagająco.
Bo pismo jest formą AAC!
Nie mówię ale porozumiewam się pozawerbalnie.
A jednak… nadal mówię.
Czy pisanie odebrało nam mowę?
Nie!
Czy korzystanie z komunikatorów sprawiło, iż przestaliśmy mówić?
Nie!
Czy używanie emoji zniszczyło kompetencje werbalne?
Też nie!
To idźmy dalej.
Jedziemy do kraju, którego języka nie znamy. Mamy sprawny aparat mowy.
Mamy kompetencje werbalne. I co robimy?
Milczymy.
Albo mówimy mniej.
Albo korzystamy z translatora, gestów, obrazów, aplikacji.
Czy translator odbiera nam mowę?
Nie!
On ją zastępuje tam, gdzie mowa chwilowo nie działa.
Dokładnie tym jest AAC.
Wsparciem.
Pomostem.
Dostępem do języka tam, gdzie mowa nie wystarcza lub nie jest dostępna.
Jeżeli ktoś ma mówić- będzie mówić!
AAC tego nie zatrzyma.
Bo mowa jest najszybszą formą komunikacji.
Najbardziej ekonomiczną biologicznie.
Najłatwiejszą w użyciu, gdy jest dostępna.
Żaden tablet, żadna tablica, żadna aplikacja nie jest w stanie konkurować z tempem mowy.
AAC nie jest „lepsze” od mowy.
Ale jest lepsze niż jej brak.
I tu jest sedno.
Dziecko bez AAC nie czeka na mowę.
Dziecko bez AAC jest w ciszy.
Czeka na możliwość powiedzenia: chcę, nie chcę, boli, jeszcze, koniec, mama.
Czeka na język.
Bo komunikacja to nie nagroda za rozwój.
To warunek rozwoju.
Najbardziej porusza mnie jedno.
Dzieci, które dostają AAC, często zaczynają mówić.
I mówią nie dlatego, iż zabrano im AAC.
Mówią dlatego, że w końcu dostały język.
Język buduje mózg.
Język buduje relacje.
Język buduje mowę.
Dlatego dziwi mnie, że w XXI wieku- przy nieograniczonym dostępie do wiedzy- nadal powtarzamy mity z epoki, w której wierzono, iż dzieci „wyrosną”.
Nie.
Dzieci nie wyrastają z braku komunikacji.
One w nim zostają.
AAC nie odbiera mowy.
AAC odbiera ciszę.
I może najwyższy czas przestać straszyć rodziców językiem-
a zacząć im go dawać.

11/02/2026

W lutym w Czasopismo Terapia Specjalna ukaże się artykuł:
„Wspomaganie rozwoju kompetencji komunikacyjnych w Modelu Aktywnym u chłopca z trisomią 21. chromosomu”.

Aby przybliżyć Wam kontekst i proces pracy w Modelu Aktywnym, zapraszam do obejrzenia serii filmów dokumentujących rozwój kompetencji komunikacyjnych Stasia.

Serdeczne podziękowania kieruję do Katarzyny Rogozińskiej Kati Kat za niezwykle wartościowe świadectwo pracy terapeutycznej oraz do mamy Stasia Lewandowska za zgodę na publikację wizerunku syna.



Filmik 2
Działania po roku terapii
Cele terapeutyczne:
- wybieranie jednej z pięciu aktywności z tablicy wyboru,
- przyczepienie/ zapisywanie znaków graficznych na pasku zdaniowym,
- budowanie wypowiedzi trzyelementowych,
- nauka samodzielnego odczytywania wypowiedzi.

Wszystkie znaki wykorzystywane w pomocy do porozumiewania się odnoszą się do preferencji chłopca oraz jego codziennych doświadczeń i sytuacji.
W warunkach gabinetowych opracowano i wdrożono strategie komunikacyjne w modelu aktywnym. W środowisku codziennym przygotowani partnerzy komunikacyjni stosują te same strategie w zorganizowanej przestrzeni oraz konsekwentnie wykorzystują modelowanie z użyciem znaków graficznych. Znaki te pełnią różne funkcje wypowiedzi i są używane w naturalnych sytuacjach dnia codziennego.

10/02/2026

W lutym w Czasopismo Terapia Specjalna ukaże się artykuł: „Wspomaganie rozwoju kompetencji komunikacyjnych w Modelu Aktywnym u chłopca z trisomią 21. chromosomu”.

Aby przybliżyć Wam kontekst i proces pracy w Modelu Aktywnym, zapraszam do obejrzenia serii filmów dokumentujących rozwój kompetencji komunikacyjnych Stasia.

Serdeczne podziękowania kieruję do Kati Kat Katarzyna Rogozińska za niezwykle wartościowe świadectwo pracy terapeutycznej oraz do mamy Stasia Lewandowska za zgodę na publikację wizerunku syna.



Filmik nr 1
Początki oddziaływań, grudzień 2023 r.
Cele:
- budowanie relacji terapeutycznej poprzez uczestnictwo w atrakcyjnych dla chłopca aktywnościach,
- wprowadzanie do przestrzeni terapeutycznej pierwszych znaków graficznych,
- budowanie modelu naprzemiennego tj: moja kolej – twoja kolej,
- nauka czekania na swoją kolej,
- doskonalenie umiejętności dokonywania wyboru.

Pomoce: preferowane zabawki, np. posiadające ruchome elementy (w tym części spadające, takie jak samochody, duże kulki), piosenki dziecięce, książki sensoryczne, zabawki grające, bańki mydlane.

10/02/2026

Za nami dwie superwizje z dr Magdaleną Grycman dotyczące rozwoju komunikacji AAC u uczniów naszej szkoły. 💬
To był bardzo wartościowy czas – dużo wiedzy, praktycznych wskazówek i inspiracji do dalszej pracy z naszymi uczniami/ przedszkolakami.
Dziękujemy za spotkania i ogrom wsparcia! ✨