21/01/2014
Wolne rodniki - jak to z nimi jest?
Wolne rodniki są "ceną" jaką płacimy za proces oddychania oraz działalność mechanizmów odpornościowych. Otóż komórki odpornościowe (monocyty, granulocyty i makrofagi), gdy są pobudzone, pochłaniają znacznie więcej tlenu, z którego to wytwarzają m.in niszczycielski anionorodnik ponadtlenkowy (O2•-), a następnie nadtlenek wodoru (H2O2). Obliczono, że pobudzony granulocyt obojętnochłonny (neutrofil) potrafi w ciągu sekundy wyprodukować 3,2 mln anionorodników ponadtlenkowych i około 3,6 mln cząsteczek nadtlenku wodoru (H2O2).
Dodatkowo, wolny rodnik jest molekułą - złodziejem. Ponieważ posiada on niesparowane elektrony na swojej powłoce, dlatego tez udaje się w podróż po naszym organizmie w celu poszukiwań cząsteczki od której mógłby uzupełnić swoje braki. Nie było by w tym nic złego gdyby nie fakt, iż zabierając elektron czyni tę cząsteczkę również wysoce reaktywnym rodnikiem.
Wolne rodniki mogą atakować nasze komórki i całkowicie niszczyć ich błony ochronne. Wykazują zdolność niszczenia organelli m.in jądra oraz zapisu DNA co prowadzi do komórkowych mutacji i apoptozy czyli śmierci komórki.
Wzrost ilości wolnych rodników może doprowadzić nie tylko do zniszczenia pojedynczych komórek, ale również narządów jak i całych układów. Uważa się, że są one przyczyną około 60 chorób zwyrodnieniowych takich jak: miażdżyca, artretyzm, cukrzyca, alergie, hemoroidy, żylaki, zaćma, choroby układu pokarmowego oraz rozrodczego.
Nie jesteśmy w stanie wyeliminować wolnych rodników z naszego życia, ale możemy ograniczyć ich ilość poprzez eliminację dymu papierosowego, ochronę przed promieniowaniem UV oraz ograniczenie stresu w codziennym życiu.
Dodatkowo szczególną bronią antyrodnikową są niektóre substancje produkowane w naszych komórkach lub dostarczane z zewnątrz tzw. ANTYOKSYDANTY. Do pierwszej grupy należą m.in. koenzym Q10, glukonolakton, białka enzymatyczne oraz niektóre metabolity reakcji biochemicznych, a do drugiej głównie witaminy (A, C, E), karotenoidy oraz mikro- i makroelementy.
Antyoksydanty krążą po organizmie i dobrowolnie oddają wolnym rodnikom jeden elektron. W wyniku tego rodniki zostają zneutralizowane i nie potrzebują już szukać brakującego elektronu oraz niszczyć wszystkiego wokół siebie. Po oddaniu elektronu antyoksydanty zamieniają się w neutralne cząsteczki, które są wydalane z organizmu. Dzięki temu, że antyoksydant nie staje się wolnym rodnikiem, nie następuje reakcja łańcuchowa. By skutecznie działały, potrzebne jest im dodatkowe wsparcie w postaci minerałów takich jak selen, cynk, żelazo, mangan i miedź.
