03/12/2021
Obrzęk limfatyczny to długotrwały stan, który powstaje w procesie nagromadzenia się wysokobiałkowego płynu (limfy) w tkankach, oraz przestrzeniach międzytkankowych w wyniku zaburzenia pracy układu limfatycznego.
Zaleganie znacznej ilości limfy w tkance podskórnej oraz skórze powoduje łatwo zauważalne powiększenie części ciała objętej obrzękiem. Niejednokrotnie obrzęk może dotyczyć głowy, narządów płciowych lub klatki piersiowej. Dodatkowo pacjenci dotknięci obrzękiem często wskazują na:
✅ uczucie ciężkości
✅ ból z nadmiernie rozciągniętej skóry
✅ ograniczenie zakresów ruchu
Wyróżniamy dwa główne typy obrzęków limfatycznych ze wzglądu na przyczynę ich powstawania:
🔶 Pierwotny obrzęk limfatyczny – spowodowany nieprawidłowym wykształceniem się układu limfatycznego w procesie rozwoju osobniczego.
Może on przybierać postać:
🔹 Niedorozwoju (hipoplazja) – polega na zbyt małym przekroju naczyń limfatycznych.
🔹 Rozrost (hiperplazja) – cechuję się zbyt dużym przekrojem naczyń limfatycznych (często połączony z niewydolnością zastawek).
🔹 Wrodzony brak (aplazja) – miejscowe zaniki naczyń limfatycznych.
🔹 Zabliźnienie węzłów chłonnych – przejawia się niedrożnością spowodowaną ich zwłóknieniem.
🔶 Wtórny (nabyty) obrzęk limfatyczny – spowodowany uszkodzeniem pierwotnie prawidłowo funkcjonującego układu limfatycznego. Wśród czynników decydujących wyróżnia się:
🔹 Zapalenia – wystąpienie on po przebytym stanie zapalnym tkanki podskórnej, skóry, węzłów oraz naczyń chłonnych.
🔹 Operacje – układ chłonny zostaje uszkodzony po zabiegu chirurgicznym. Najczęściej podczas terapii nowotworowej poprzez uszkodzenie lub całkowite wycięcie węzłów chłonnych objętych lub zagrożonych zmianami nowotworowymi.
🔹 Zmiany nowotworowe – nowotwory węzłów chłonnych.
🔹 Urazy – uszkodzenie naczyń limfatycznych np. po złamaniu.
🔹 Radioterapia – promieniowanie jonizujące uszkadza układ chłonny.
🔹 Pasożyty – Kolonizują one naczynia chłonne powodując zapchania mechaniczne.
Współczesna fizjoterapia dysponuje wieloma metodami leczenia obrzęku limfatycznego. Jednakże duża złożoność problemu wymusza konieczność postępowania w pełni kompleksowego. Aby terapia była skuteczna należy uwzględnić w niej wszystkie działania umożliwiające pacjentowi osiągnięcie jak najlepszej sprawności.
Manualny drenaż limfatyczny – jest jedną z metod leczenia fizjoterapeutycznego. Wykorzystuje się specjalne chwyty (rękoczyny) mające na celu usprawnienie przepływu limfy. Przeciwdziała to występowaniu chorób spowodowanych jej zastojem, jak również niwelowanie obrzęków zapalnych, zastoinowych oraz chłonnych. Działanie drenażu polega na przepychaniu limfy oraz udrażnianiu węzłów chłonnych. Drenaż może być wykonywany codziennie z zachowaniem odpowiedniego kierunku ruchów, oraz wykorzystaniem pozycji drenażowej kończyny objętej obrzękiem.