Rafał Krakowiak Fizjoterapeuta

19/11/2025

🦷 Staw skroniowo-żuchwowy – nieoczywisty, a kluczowy!

Wiele osób nie zdaje sobie sprawy, że bóle głowy, szczękościsk czy trzaski w okolicy ucha mogą wynikać właśnie z dysfunkcji stawu skroniowo-żuchwowego (TMJ).
To niewielki, ale wyjątkowo złożony staw, a jego terapia to jedna z dziedzin, w której intensywnie się szkolę i pracuję na co dzień.

🔍 Najczęstsze dysfunkcje TMJ, z którymi zgłaszają się pacjenci:

✔️ Bóle w okolicy ucha, policzka, żuchwy

✔️ Trzaski / klikanie stawu przy otwieraniu ust

✔️ Ograniczenie lub ból przy szerokim otwieraniu ust (np. jedzenie, ziewanie)

✔️ Zgrzytanie zębami (bruksizm) i przeciążenie mięśni żucia

✔️ Bóle głowy niewyjaśnionego pochodzenia

✔️ Napięcie karku i szyi powiązane z ustawieniem żuchwy

✔️ Bóle i przeskakiwanie podczas przełykania lub mowy

✔️ Dysfunkcje po wizycie u dentysty lub po długim leczeniu ortodontycznymi.

🧠 Co mogę dla Ciebie zrobić jako fizjoterapeuta?

Pracuję kompleksowo — oceniam funkcję stawu, mięśni szyi, postawę oraz wzorce napięć. Terapia obejmuje m.in. pracę manualną, techniki wewnątrzustne, reedukację żucia, oddychania i ustawienia głowy.

📩 Masz objawy z okolicy stawu skroniowo-żuchwowego?

Zapraszam na konsultację – wspólnie znajdziemy przyczynę i dobierzemy skuteczną terapię.

Medicomplex

09/11/2025

Indywidualne podejście to podstawa, ale spostrzeżenia niejednokrotnie działają u moich pacjentów 👍👍👍

Ćwiczenia aerobowe 🚴‍♀️ jako opcja terapeutyczna w przewlekłym bólu korzeniowym odcinka lędźwiowego. Seria przypadków

Ból korzeniowy odcinka lędźwiowego (LRP), często określany jako rwa kulszowa, jest powszechnym schorzeniem układu mięśniowo-szkieletowego, którego częstość występowania w ciągu życia sięga nawet 43% (PubMed).
Pacjenci z LRP doświadczają zwykle silniejszego bólu i większej niepełnosprawności w porównaniu z osobami cierpiącymi na niespecyficzny ból dolnej części pleców (PubMed 1; PubMed 2).
Tradycyjne leczenie zachowawcze — obejmujące terapię manualną, trening kontroli motorycznej czy techniki neuromobilizacyjne — przynosi jedynie umiarkowane korzyści (PubMed).

🚴 Nowe badania przedkliniczne wykazały, że ćwiczenia aerobowe (AE) mogą mieć działanie neuroprotekcyjne i przeciwbólowe w modelach zwierzęcych z uszkodzeniem nerwu kulszowego — zmniejszając nadwrażliwość i neurozapalne reakcje (PubMed 1; PubMed 2).
Pomimo tych obiecujących wyników, istnieje znaczna luka translacyjna — AE były dotychczas bardzo rzadko badane w populacjach klinicznych z radikulopatią (PubMed).

📘 Esposto, Arca i Schmid (2025, JOSPT Cases) przeprowadzili serię przypadków w celu zbadania, czy AE mogą być bezpiecznie i skutecznie włączone do programu telerehabilitacji u pacjentów z przewlekłym bólem korzeniowym odcinka lędźwiowego, oraz czy mogą wpływać na poprawę bólu i funkcji.
Była to retrospektywna seria przypadków zgodna z wytycznymi CARE (PubMed) i obejmowała pięciu dorosłych pacjentów (w wieku 25–49 lat) z przewlekłym bólem korzeniowym lędźwiowym, z lub bez radikulopatii. Pacjenci byli leczeni między październikiem 2024 a kwietniem 2025 r. w prywatnym ośrodku telerehabilitacyjnym.

📋 Kryteria diagnostyczne LRP z lub bez radikulopatii opierały się na opublikowanych rekomendacjach klinicznych:

uczucie mrowienia lub drętwienia w zajętej kończynie dolnej,

ból nogi silniejszy niż ból pleców,

promieniowanie bólu poniżej kolana,

deficyty motoryczne, czuciowe lub odruchowe w badaniu neurologicznym,

dodatni test neurodynamiczny (np. test prostego uniesienia kończyny [SLR] lub test skrzyżowanego SLR).

Włączenie do badania wymagało uzyskania minimum 6 punktów na 10 w skali diagnostycznej, co odpowiada 93% prawdopodobieństwu rwy kulszowej wg Stynesa i wsp. (PMC).

---

🚴 Interwencja

Pacjenci uczestniczyli w wieloskładnikowym programie telerehabilitacji, obejmującym:

💬 Edukację pacjenta – dotyczącą mechanizmów bólu i aktywnego powrotu do sprawności.
Celem było zrozumienie różnicy między bólem ostrym a przewlekłym, specyfiki bólu neuropatycznego oraz roli aktywności (AE) w procesie zdrowienia.

💪 Trening siłowy stopniowany – dostosowany do indywidualnych deficytów siły; w miarę wzrostu tolerancji i pewności siebie pacjentów włączano bardziej złożone ruchy i aktywności ukierunkowane na ich cele funkcjonalne.

💁‍♂️ Ćwiczenia neurodynamiczne – np. ślizgi nerwowe (ang. nerve sliders), wykonywane codziennie w bezbólowym zakresie ruchu.

🚴 Ćwiczenia aerobowe (AE) wykonywano 3–5 razy w tygodniu (jazda na rowerze, marsz lub bieganie interwałowe), przez 20–30 minut na sesję.
Intensywność ustalano na poziomie 60–70% HRmax, obliczanego według wzoru Foxa (HRmax = 220 – wiek, PMC).
Intensywność i czas trwania dostosowywano stopniowo w zależności od tolerancji.
Rodzaj aktywności dobierano według preferencji i reakcji pacjenta — rower stacjonarny, marsz lub kombinacja marszu i biegu.
W przypadku biegania stosowano stopniowaną progresję interwałową, np. 1 minuta biegu / 3 minuty marszu.

---

📊 Pomiar wyników

Główne punkty oceny:

▶️ Nasilenie bólu – Numeric Pain Rating Scale (NPRS)
▶️ Funkcja – Patient-Specific Functional Scale (PSFS)

Oceny dokonywano co miesiąc przez 3–6 miesięcy.
Rejestrowano również przestrzeganie zaleceń i wystąpienie działań niepożądanych.

---

📈 Wyniki

Wszyscy pacjenci odnotowali znaczną, klinicznie istotną poprawę w zakresie bólu i funkcji:

✅ Średni ból w nodze zmniejszył się o 4–8 punktów (NPRS).
✅ Wyniki funkcjonalne (PSFS) poprawiły się o 3–6 punktów, przekraczając minimalnie istotną różnicę kliniczną (PubMed).
✅ Średnia frekwencja: 87,6% dla całego programu i 86,2% dla AE.
✅ Nie wystąpiły żadne poważne działania niepożądane; odnotowano 4 niewielkie i 2 umiarkowane zaostrzenia, które ustąpiły samoistnie.
✅ Czterech pacjentów zgłosiło natychmiastowe obniżenie bólu po wysiłku — zjawisko zgodne z tzw. exercise-induced hypoalgesia (EIH) opisanym w literaturze (PubMed 1; PubMed 2).

---

💡 Dyskusja

Ćwiczenia aerobowe mogą stanowić bezpieczne, wykonalne i potencjalnie skuteczne uzupełnienie terapii u pacjentów z przewlekłym bólem korzeniowym lędźwiowym.
Wyniki te stanowią wstępne kliniczne potwierdzenie obserwacji przedklinicznych dotyczących wpływu AE na modulację neurozapalną i wspomaganie regeneracji nerwowej (PubMed 1; PubMed 2).

Choć projekt badania (multimodalny) nie pozwala na przypisanie efektu wyłącznie AE, spójna poprawa u wszystkich pacjentów wzmacnia hipotezę o istotnym wkładzie AE w redukcję objawów i poprawę funkcji.
Dodatkowo, zastosowanie telerehabilitacji okazało się wysoce wykonalne i sprzyjało utrzymaniu wysokiej adherencji.

---

⭕ Ograniczenia badania

☑️ Mała próba (n=5) i brak grupy kontrolnej
☑️ Retrospektywny charakter i brak długoterminowej obserwacji
☑️ Możliwy błąd w szacowaniu intensywności AE opartej na wzorze HRmax
☑️ Duża zmienność indywidualnych schematów treningowych

Just pubished 🔥

𝗔𝗲𝗿𝗼𝗯𝗶𝗰 𝗘𝘅𝗲𝗿𝗰𝗶𝘀𝗲 🚴‍♀️ 𝗮𝘀 𝗮 𝗧𝗵𝗲𝗿𝗮𝗽𝗲𝘂𝘁𝗶𝗰 𝗢𝗽𝘁𝗶𝗼𝗻 𝗳𝗼𝗿 𝗖𝗵𝗿𝗼𝗻𝗶𝗰 𝗟𝘂𝗺𝗯𝗮𝗿 𝗥𝗮𝗱𝗶𝗰𝘂𝗹𝗮𝗿 𝗣𝗮𝗶𝗻. 𝗔 𝗖𝗮𝘀𝗲 𝗦𝗲𝗿𝗶𝗲𝘀

Lumbar radicular pain (LRP), often termed sciatica, is a prevalent musculoskeletal condition with a lifetime incidence of up to 43% (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18923325/). Patients with LRP typically experience more severe pain and disability compared to those with nonspecific low back pain (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21358478/; https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/23328336/). Conventional conservative management—including manual therapy, motor control training, or neurodynamic techniques—offers only modest benefits (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36580149/).

🚴 Emerging preclinical evidence has highlighted the potential neuroprotective and analgesic benefits of aerobic exercise (AE) in animal models of sciatic nerve injury, showing reductions in hypersensitivity and neuroinflammation (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36690283/; https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38137395/). Despite these promising findings, there is a substantial translational gap, as AE has been scarcely examined in clinical populations with radiculopathy (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33490836/).

📘 In a brand-new study, Esposto, Arca, and Schmid (2025,👉 https://www.jospt.org/doi/10.2519/josptcases.2025.0171) conducted a case series to investigate whether aerobic exercise could be safely and feasibly integrated into a tele-rehabilitation program for patients with chronic lumbar radicular pain, and whether it may improve pain and functional outcomes.

✏️ This retrospective case series followed CARE guidelines (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/28529185/) and included five adult patients (aged 25–49 years) presenting with chronic lumbar radicular pain with or without radiculopathy treated in a telemedicine rehabilitation setting.

📋 The criteria for diagnosing lumbar radicular pain with or without radiculopathy followed published clinical recommendations: pins and needles or numbness in the involved lower limb; leg pain more severe than back pain; leg pain spreading below the knee; motor, sensory, or reflex deficits upon neurological examination; positive neurodynamic test (eg, straight-leg raise [SLR] or crossed SLR). The presence of a minimum sum score of 6 out of 10, representing 93% probability of sciatica according to Stynes et al. (https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5886387/), was required for inclusion.

🚴 Intervention

Participants underwent a multicomponent tele-rehabilitation program combining:

💬 Patient education about pain mechanisms and active recovery. The aim was to help patients understand the difference between acute and persistent pain, the specifics of nerve pain, and the role of active recovery strategies such as AE.

💪 Graded strengthening to address strength deficits identified during the initial examination As patients’ tolerance and confidence improved, the program progressed to include more complex movements as well as specific activities that patients wanted to be able to perform again) and

💁‍♂️ neurodynamic exercises (eg, nerve sliders, performed daily within a pain-free range of motion).

🚴 Aerobic exercise (AE) was performed 3–5 times per week (cycling, walking, or interval running) with a duration of 20 to 30 minutes per session. AE was prescribed at 60–70% of maximum heart rate (HRmax), estimated by Fox’s formula (HRmax = 220 – age, https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC7523886/). Exercise intensity and duration were progressively adjusted based on tolerance. The specific modality was chosen based on the patient’s preference and symptoms tolerance, utilizing either a stationary bike, walking, or a combination of walking and running. For patients who chose running, a graded interval-based approach was used, starting with short running intervals (eg, 1 minute) alternating with longer walking periods (eg, 3 minutes).

📊 Outcome Measures

Primary outcomes were:

▶️ Pain intensity, measured by the Numeric Pain Rating Scale (NPRS)
▶️ Function, assessed by the Patient-Specific Functional Scale (PSFS)

Outcomes were measured monthly for 3–6 months. Adherence and adverse events were recorded at each session.

📊 Results

All five patients showed large, clinically meaningful improvements in both pain and disability:

✅ Mean leg pain decreased by 4–8 points on the NPRS.

✅ Functional scores on the PSFS improved by 3–6 points, surpassing minimal clinically important differences (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24828475/).

✅ Average adherence was 87.6% for the full program and 86.2% for AE specifically.

✅ No major adverse events occurred; there were four minor and two moderate self-limiting flare-ups.

✅Notably, four patients reported immediate post-exercise hypoalgesia, consistent with the phenomenon of exercise-induced hypoalgesia described in pain research (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30904519/; https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33062901/).

💡 Discussion

Aerobic exercise might be a feasible, safe, and potentially effective adjunct for patients with chronic lumbar radicular pain. These results provide preliminary clinical support for preclinical findings showing AE’s role in modulating neuroinflammation and promoting neural recovery (https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/36690283/; https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38137395/).

While the multimodal design precludes causal attribution to AE alone, consistent improvement across all cases strengthens the hypothesis that AE contributes meaningfully to symptom relief and functional recovery. Moreover, the tele-rehabilitation approach demonstrated strong feasibility and adherence.

⭕ Key limitations include:

☑️ Small sample size (n=5) and lack of a control group
☑️ Retrospective design and absence of long-term follow-up
☑️ Possible inaccuracy in AE intensity estimation via HRmax formula

Illustration of SLR: https://www.magonlinelibrary.com/doi/abs/10.12968/pnur.2023.34.11.400?journalCode=pnur

03/11/2025

Przed wizytą u fizjoterapeuty czy innego specjalisty warto zasięgnąć opinii bliskich czy znajomych. Stąd moja prośba jeżeli jesteście zadowoleni z tego co robię i jak pracuję nad Waszym zdrowiem, wystawcie opinię na @"Znany Lekarz" https://www.znanylekarz.pl/rafal-krakowiak/fizjoterapeuta/mosina?fbclid=IwY2xjawN1iMZleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBjUlBMTVJ0aXZ0ZVNCZlQyAR6swVz7kaOUgx2jtvhlWNkQpdMLg-n7GD1FbOgyDd9Kc3E-yY2V7fGZeHGpsQ_aem_vigJVE3YxwzyVtepDIouZA -reviews lub Facebook by ułatwić dostęp albo przekonać tych którzy ciągle się wahają, by skorzystać z fachowej pomocy.
Serdecznie dziękuję 😀

20/10/2025

Dziś trafił się dzień w gabinecie z biegaczami, dlatego zapraszam na przemyślenia

🦴 ZŁAMANIA ZMĘCZENIOWE — kiedy ciało mówi „dość”, problem sportowców i nie tylko.

Złamania zmęczeniowe (ang. stress fractures) to temat, który często umyka w dyskusjach o urazach, a powinien być w centrum uwagi — zarówno fizjoterapeutów, jak i osób aktywnych fizycznie.
To nie „nieszczęśliwy wypadek”, lecz sygnał przeciążenia organizmu, które przekroczyło możliwości regeneracyjne kości.
Z perspektywy praktyki fizjoterapeutycznej — kluczowy problem do zrozumienia, diagnozy i skutecznej terapii.
---
📚 Co to właściwie jest złamanie zmęczeniowe?
To mikrozłamanie powstające w zdrowej, niezmienionej chorobowo kości w wyniku powtarzalnych obciążeń przekraczających zdolność jej adaptacji i remodelingu.
Kość nie nadąża z naprawą mikrouszkodzeń → mikropęknięcia się kumulują → w końcu dochodzi do pełnego pęknięcia struktury.

Wyróżniamy:
Złamania zmęczeniowe (fatigue fractures) – u osób zdrowych, ale nadmiernie obciążonych.
Złamania niedoborowe (insufficiency fractures) – w kości osłabionej (osteopenia, osteoporoza, zaburzenia metaboliczne).

Mechanizm jest zawsze ten sam: przeciążenie > zdolność regeneracji.
---
📊 Częstość i grupy ryzyka
Złamania zmęczeniowe to nawet 10–20% wszystkich urazów sportowych.
Najczęściej dotyczą:
- biegaczy długodystansowych, tancerzy, triathlonistów, wojskowych,
- kobiet (z uwagi na czynniki hormonalne i tzw. female athlete triad),
- osób po nagłej zmianie objętości lub intensywności treningu,
- pacjentów z niedoborami witaminy D, wapnia lub niską masą mięśniową.

Najczęstsze lokalizacje złamań zmęczeniowych:

1. Piszczel (tibia) — najczęstsze miejsce w wielu populacjach sportowych (szczególnie biegacze). W publikacjach poda ooje się szerokie zakresy częstości; w analizach populacji biegaczy tibia odpowiada za istotny udział wszystkich BSI.

2. Kości śródstopia (metatarsalne) — szczególnie II i IIl; stanowią znaczący odsetek wszystkich złamań zmęczeniowych u biegaczy i tancerzy. Przybliżone zakresy zgłaszane w literaturze: ~10–24% wszystkich BSI w badaniach biegaczy.

3. Kość łódkowata / kości stępu (w tym kość skokowa) to lokalizacja o „wysokim ryzyku” (gorsze rokowanie i dłuższy czas gojenia). Ogólnie stęp jest często wymieniany w przeglądach dotyczących sportowców skokowych i sprinterów.

4. Strzałka — występuje z mniejszą częstością niż piszczel i metatarsalne, ale jest rozpoznawana wśród kończyn dolnych, zwłaszcza u biegaczy.

5. Szyjka kości udowej (femoral neck) — choć rzadsza, ma duże znaczenie kliniczne ze względu na ryzyko powikłań (przemieszczenie, martwica). Złamania w tej lokalizacji traktowane są jako „high-risk” i wymagają szybszej diagnostyki/zarządzania.

6. Kość udowa, okolica przynasadowa i trzonów kości długich — rzadziej niż piszczel/metatarsalne, ale obserwowane w sportowcach wykonujących dużą siłę osiową.

7. Miednica (w tym spojenie łonowe, gałęzie kulszowe) i kość krzyżowa — obserwowane zwłaszcza u sportowców o dużych obciążeniach (np. biegacze długodystansowi) i u wojskowych; zwykle klasyfikowane jako lokalizacje o zmiennym ryzyku.

8. Żebra (u wybranych sportów, np. wioślarzy) oraz kości przedramienia/kciuka (u sportów rzucających/udarowych) — lokalizacje mniej typowe, ale opisywane w literaturze poza kończynami dolnymi.

🧠 Diagnostyka — klucz do skutecznego leczenia

Wczesna diagnoza decyduje o rokowaniu.
W praktyce klinicznej bazujemy na trzech filarach:
1️⃣ Wywiad i objawy kliniczne
– ból nasilający się przy obciążeniu, zanikający w spoczynku, często z punktem maksymalnej bolesności.
2️⃣ Obrazowanie
USG — w mojej pracy to często pierwszy krok diagnostyczny.
W badaniu ultrasonograficznym możemy zobaczyć:
• obrzęk okostnej,
• lokalny wzrost unaczynienia,
• zgrubienie okostnej lub drobne przerwanie jej ciągłości,
• reakcję zapalną w otaczających tkankach miękkich.
USG jest nieinwazyjne, szybkie, pozwala monitorować proces gojenia i dobór obciążenia w rehabilitacji.
MRI — złoty standard diagnostyczny w potwierdzeniu złamania zmęczeniowego (pokazuje obrzęk szpiku, mikropęknięcia).
RTG — często ujemny w pierwszych tygodniach, ale użyteczny kontrolnie.

W Centrum Medicomplex, gdzie pracuję, łączymy ocenę kliniczną, badanie USG oraz ścisłą współpracę z lekarzami ortopedami, by zapewnić pełny proces diagnostyczno-terapeutyczny.

---
🧭 Rola fizjoterapii i treningu uzupełniającego
Leczenie złamania zmęczeniowego to proces zarządzania obciążeniem i przebudową ruchu, nie tylko „odpoczynek”. To ścisłą współpraca na linii pacjent-fizjotetapeuta-ortopeda

Fizjoterapia ma trzy główne cele:
1. Zmniejszyć przeciążenie i dać czas na regenerację kości.
2. Poprawić biomechanikę i amortyzację – wzmocnić mięśnie stabilizujące, poprawić kontrolę kończyny dolnej.
3. Odbudować zdolność przenoszenia sił – progresywny trening siłowy i biegowy.

➡️ W praktyce:
-Trening zastępczy (rower, pływanie, ergometr).
Ćwiczenia siłowe (zwłaszcza ekscentryczne).
-Propriocepcja i stabilizacja.
-Stopniowy powrót do biegania wg monitoringu bólu i adaptacji.
-Edukacja pacjenta: zasada 10%, regeneracja, odżywianie, nawodnienie, sen.

To właśnie trening uzupełniający decyduje, czy uraz się nie powtórzy.
---
🔬 Wsparcie technologiczne – EXOGEN (LIPUS)
Nowoczesna fizjoterapia korzysta z technologii wspierających naturalne procesy gojenia kości.
Jednym z takich narzędzi jest EXOGEN™ – urządzenie wykorzystujące nisko-intensywne pulsacyjne ultradźwięki (LIPUS) do stymulacji osteogenezy.
Badania pokazują, że LIPUS może:
✅ przyspieszać zrost w złamaniach z opóźnionym gojeniem,
✅ poprawiać metabolizm komórek kostnych,
✅ zwiększać ekspresję czynników wzrostu.
Dowody naukowe są zróżnicowane – część przeglądów (m.in. Barry et al., 2015; FHI Report, 2018) wskazuje na skuteczność w wybranych przypadkach (np. non-union), zwłaszcza przy stosowaniu codziennym przez minimum 20 minut.
💡 Co ważne – można wypożyczyć w Centrum Medycznym Medicomplex , gdzie pracuję.
To opcja szczególnie wartościowa w leczeniu złamań o gorszym rokowaniu lub w przypadkach, gdy zależy nam na maksymalnym skróceniu czasu regeneracji i bezpiecznym powrocie do sportu.
---
🏁 Podsumowanie
Złamania zmęczeniowe to problem adaptacji, nie przypadku.
Fizjoterapia oparta na diagnostyce funkcjonalnej + USG + treningu uzupełniającym daje najlepsze wyniki.
EXOGEN i inne technologie (np. fala uderzeniowa) mogą wspierać gojenie w wybranych sytuacjach.
Klucz to kompleksowe podejście: od rozpoznania przyczyn po odbudowę biomechaniki.

📚 Bibliografia
1. Mattila, V. M., Niva, M., Kiuru, M., & Pihlajamäki, H. (2007). Risk factors for bone stress injuries: A follow-up study of 102,515 person-years. Medicine & Science in Sports & Exercise, 39(7), 1061–1066. https://doi.org/10.1249/mss.0b013e31805371d6
2. Warden, S. J., Davis, I. S., & Fredericson, M. (2014). Management and prevention of bone stress injuries in long-distance runners. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 44(10), 749–765. https://doi.org/10.2519/jospt.2014.5334
3. Bennell, K. L., & Brukner, P. D. (2005). Epidemiology and site specificity of stress fractures. Clinics in Sports Medicine, 24(1), 7–16. https://doi.org/10.1016/j.csm.2004.08.007
4. Patel, D. S., Roth, M., & Kapil, N. (2011). Stress fractures: Diagnosis, treatment, and prevention. American Family Physician, 83(1), 39–46.
5. Banal, F., et al. (2009). Ultrasonographic diagnosis of stress fractures in athletes: A prospective study. European Journal of Radiology, 69(3), 511–518. https://doi.org/10.1016/j.ejrad.2007.10.025
6. Gaeta, M., et al. (2005). Bone stress injuries: MRI findings. Radiology, 235(3), 1036–1043. https://doi.org/10.1148/radiol.2353031761
7. Rue, J. P., et al. (2004). Low-intensity pulsed ultrasound (EXOGEN) for bone healing: A review of the literature. Sports Medicine, 34(5), 317–327. https://doi.org/10.2165/00007256-200434050-00004
8. Nolte, P. A., et al. (2001). Low-intensity pulsed ultrasound in the treatment of nonunions. Journal of Trauma, 51(4), 693–702. https://doi.org/10.1097/00005373-200110000-00012
9. Busse, J. W., et al. (2009). The effect of low-intensity pulsed ultrasound therapy on time to fracture healing: A meta-analysis. CMAJ, 180(8), 851–857. https://doi.org/10.1503/cmaj.080682
10. Warden, S. J., et al. (2021). Stress fractures: Pathophysiology, epidemiology, and risk factors. Current Osteoporosis Reports, 19(2), 102–113. https://doi.org/10.1007/s11914-021-00663-4
11.Bennell, K. L., & Brukner, P. D. (1997). Epidemiology and site specificity of stress fractures. Clinics in Sports Medicine.
Behrens, S. B., et al. (2013). Stress fractures of the pelvis and legs in athletes: a review. (PMC article).
12.Vasiliadis, A. V. (2017). Common stress fractures in runners: an analysis (zestawienia procentów lokalizacji).
StatPearls / NCBI: Stress Fractures (przegląd lokalizacji i klasyfikacji high/low risk).
13.Warden, S. J., Davis, I. S., & Fredericson, M. (2014). Management and prevention of bone stress injuries in long-distance runners. J Orthop Sports Phys Ther.

29/09/2025

Jestem zdeklarowanym kawoszem i mówię to z dumą dziś moje święto!

Międzynarodowy Dzień Kawy!
Z tej okazji zapraszam Was w podróż przez fascynującą historię kawy, obalimy kilka mitów, które narosły wokół niej niczym mleczna pianka na cappuccino, a także przypomnimy o jej niezwykłych właściwościach, popartych solidnymi dowodami naukowymi.

Zaczęło się od… tańczących kóz! Historia w pigułce
Nasza kawowa podróż rozpoczyna się w IX wieku w Etiopii od pasterza Kaldiego i jego energicznych kóz. To on, według legendy, odkrył pobudzające właściwości czerwonych owoców kawowca. Mnisi, początkowo uznając je za dzieło zła, wrzucili je do ognia, co doprowadziło do rewolucyjnego odkrycia – palenia ziaren i uwolnienia ich niezwykłego aromatu. Z Etiopii, przez Jemen, kawa w XVII wieku podbiła Europę, stając się paliwem dla rewolucji intelektualnych w pierwszych kawiarniach.

Ile kofeiny jest w Twojej kawie?
Moc kawy zależy od sposobu parzenia, rodzaju ziaren i wielkości porcji. Oto przybliżone wartości:

☕Espresso (ok. 30 ml): ok. 60-75 mg. Intensywne, skoncentrowane, ale o małej objętości.

☕Kawa z ekspresu automatycznego (jako "kawa czarna", ok. 120-150 ml): ok. 70-150 mg. Zwykle jest to espresso przedłużone większą ilością wody (lungo) lub podwójne espresso.

☕Americano (ok. 150-180 ml): ok. 60-150 mg. Moc zależy od tego, czy bazą jest jedno, czy dwa espresso.

☕Kawa z ekspresu przelewowego (kubek ok. 200-250 ml): ok. 90-140 mg. Długi kontakt wody z kawą ekstrahuje dużo kofeiny, co czyni ją jedną z najmocniejszych!

☕French Press (kubek ok. 200 ml): ok. 80-135 mg. Pełne zanurzenie ziaren w wodzie daje mocny i aromatyczny napar.

☕Aeropress (kubek ok. 200 ml): ok. 80-120 mg. Wszechstronna metoda, której moc można łatwo regulować.

☕Cold Brew (kubek ok. 200 ml): ok. 100-200 mg. Długie parzenie na zimno (12-24h) pozwala uzyskać bardzo wysokie stężenie kofeiny.

☕Kawa "po turecku" (filiżanka ok. 150 ml): ok. 50-80 mg.

☕Kawa rozpuszczalna (kubek ok. 200 ml): ok. 60-90 mg.

✍️Kawowe mity pod lupą – czas na fakty oparte na dowodach (EBM)!
MIT 1: Kawa odwadnia.
FAKT: Umiarkowane spożycie nie prowadzi do odwodnienia. Płyn z kawy wlicza się do dziennego bilansu.

Źródło: Maughan, R. J., & Griffin, J. (2003). Journal of Human Nutrition and Dietetics.

MIT 2: Kawa wypłukuje magnez i osłabia kości.
FAKT: Efekt jest minimalny, a sama kawa dostarcza magnezu. Przy diecie bogatej w wapń nie ma powodów do obaw o osteoporozę.

Źródło: Heaney, R. P. (2002). Food and Chemical Toxicology.

MIT 3: Kawa jest silnie uzależniająca.
FAKT: Może prowadzić do łagodnego uzależnienia fizycznego, ale mechanizm i skutki są nieporównywalne z silnymi używkami.

MIT 4: Kawa powoduje choroby serca.
FAKT: Badania pokazują, że umiarkowane picie (2-4 filiżanki dziennie) jest związane z niższym ryzykiem chorób sercowo-naczyniowych.

Źródło: Poole, R., et al. (2017). BMJ (British Medical Journal).

Przedawkowanie kofeiny – granice i objawy
Chociaż kawa jest zdrowa, jak ze wszystkim, można z nią przesadzić.

☕Bezpieczna dzienna dawka: Dla większości zdrowych osób dorosłych to do 400 mg.

☕Przedawkowanie (zatrucie kofeiną): Ostre objawy mogą pojawić się po spożyciu powyżej 500-600 mg w krótkim czasie. Poważne zatrucie, wymagające interwencji medycznej, występuje przy dawkach przekraczających 1000 mg (1 gram). Dawki śmiertelne są ekstremalnie wysokie (5-10 gramów) i praktycznie niemożliwe do osiągnięcia przez picie samej kawy.

Skutki i objawy przedawkowania:

☕Łagodne: Niepokój, drażliwość, bezsenność, ból głowy, przyspieszone bicie serca, problemy żołądkowe.

☕Ostre (przy wysokich dawkach): Silne kołatanie serca i arytmie, nudności i wymioty, dezorientacja, drgawki, a w skrajnych przypadkach może prowadzić do poważnych komplikacji sercowych.

Kawa a zdrowie – kiedy zachować szczególną ostrożność?
W pewnych sytuacjach należy skonsultować się z lekarzem lub ograniczyć spożycie kawy:

☕Nadciśnienie tętnicze: Kofeina może krótkotrwale podnosić ciśnienie.

☕Choroby serca i arytmie: Pacjenci z poważnymi schorzeniami powinni ustalić bezpieczną dawkę z kardiologiem.

☕Refluks żołądkowo-przełykowy (GERD): U niektórych kawa może nasilać zgagę.

☕Zaburzenia lękowe: Jako stymulant, kofeina może nasilać objawy niepokoju.

☕Ciąża i karmienie piersią: Zaleca się ograniczenie kofeiny do 200 mg dziennie.

Źródło: Wytyczne m.in. European Food Safety Authority (EFSA) oraz NHS.

Drodzy miłośnicy kawy, cieszmy się dziś jej niezwykłym smakiem i aromatem, mając świadomość, że umiarkowane picie tego napoju to nie tylko przyjemność, ale i korzyść poparta nauką! Wszystkiego najlepszego z okazji Dnia Kawy 😃

29/09/2025

Zapraszamy na badania osteoporozy 16.10 w Medicomplex!
Świetna inicjatywa, na którą zapraszam swoich pacjentów i nie tylko 👍

Medicomplex Gabinety Lekarskie - ul. Konopnickiej 33, 62-050 Mosina
Medicomplex Przychodnia Lekarza

29/09/2025

📸 Znaczenie badań obrazowych w fizjoterapii i terapii manualnej – podejście oparte na dowodach

Współczesna fizjoterapia opiera się na integracji wywiadu, badania klinicznego i obrazowania medycznego. Badanie obrazowe (RTG, MR, TK) powinno być zlecane i interpretowane w kontekście konkretnego pytania klinicznego, a nie jako rutynowy element diagnostyki (Bussières et al., 2007; Fritz & Wainner, 2015).

🔎 Znaczenie badań obrazowych w praktyce fizjoterapeutycznej i terapii manualnej:

Identyfikacja czerwonych flag – badania pozwalają wykluczyć stany wymagające pilnej diagnostyki lekarskiej i wykluczenie przeciwwskazań do terapii manualnej (np. złamania, infekcje, zmiany nowotworowe).

Bezpieczeństwo technik manualnych i programowania obciążenia– znajomość zmian zwyrodnieniowych, wrodzonych deformacji czy przebytego urazu umożliwia modyfikację lub eliminację technik/obciążeń stwarzających ryzyko powikłań.

Precyzja interwencji – obrazowanie może wskazać segment lub strukturę, w której należy dostosować siłę, kierunek i rodzaj techniki (np. mobilizacja vs manipulacja).

Korelacja kliniczno-obrazowa – zmiany widoczne w RTG/MR często występują także u osób bezobjawowych (Brinjikji et al., 2015), dlatego interpretacja musi być zawsze podporządkowana obrazowi klinicznemu, a nie odwrotnie.

📌 Przykład praktyczny:
Na przedstawionym RTG odcinka szyjnego widać zarówno sztywność w dolnych segmentach, jak i nadruchomość wyżej. Jeśli techniki manualne zostaną zastosowane bez uwzględnienia tego obrazu, istnieje ryzyko dalszego przeciążania segmentów nadruchomych i pogłębiania problemu. Właściwe podejście wymaga pracy nad segmentami sztywnymi oraz stabilizacji nadruchomych, zgodnie z zasadą przywracania równowagi w całym łańcuchu ruchowym.

📌 Kluczowe zasady:

Wywiad i badanie kliniczne są pierwszym etapem diagnostyki – badanie obrazowe ma je uzupełniać, nie zastępować.

Badanie powinno odpowiadać na konkretne pytanie kliniczne – np. „Czy ból wynika ze złamania zmęczeniowego?” zamiast „Zróbmy RTG, żeby zobaczyć co się dzieje”.

Ostrożność przy czerwonych flagach – obecność objawów takich jak: ból nocny, postępujący deficyt neurologiczny, nietrzymanie moczu/stolca, gorączka czy uraz wysokiej energii, powinna kierować pacjenta na pilną konsultację lekarską i dalej na diagnostykę obrazową.

✅ Wniosek: skuteczna i bezpieczna fizjoterapia wymaga równowagi – badanie kliniczne jako podstawa, obrazowanie jako narzędzie wspierające decyzję, a całość osadzona w kontekście klinicznym i zgodna z zasadami evidence-based practice.

Takie moje małe rozważania przy kawie z okazji DNIA KAWY 🥰☕