26/11/2025
Warto się zapoznać👍
Badanie, które powinno zmienić Twoje myślenie o MRI kręgosłupa:
"Kiedy 5 osób bez bólu pleców zrobiło MRI, u wszystkich znaleziono zmiany zwyrodnieniowe."
Nie u 60%.
Nie u 80%.
U 100%.
(Brinjikji et al., 2015, American Journal of Neuroradiology – systematyczny przegląd 33 badań, 3110 osób)
Właśnie przeczytałeś jeden z najbardziej przełomowych wniosków w historii medycyny bólu.
A teraz pytanie, które powinno Cię zatrzymać:
Jeśli zmiany w kręgosłupie ma niemal każdy — to dlaczego boli tylko niektórych?
I drugie, jeszcze ważniejsze:
Co jeśli pokazanie Ci tych zmian na obrazie… pogarsza Twój ból?
Bo to, co za chwilę przeczytasz, może kompletnie zmienić Twoje podejście do diagnostyki i leczenia.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
NAJWIĘKSZE NIEPOROZUMIENIE XXI WIEKU: MRI JAKO „DOWÓD" TWOJEGO BÓLU
Przychodzisz do lekarza.
Bolą plecy.
Lekarz każe zrobić MRI.
Dostajesz wynik.
Czytasz:
– "zmiany zwyrodnieniowe"
– "dyskopatia L4-L5"
– "uwypuklenie dysku"
– "zwężenie kanału kręgowego"
I w tym momencie… wszystko się zmienia.
Bo ta kartka przestaje być opisem.
Staje się wyrokiem.
A to duże nieporozumienie:
"Jeśli coś widać na obrazie — to na pewno to boli."
Nic bardziej mylnego.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
BADANIE, KTÓRE OBALIŁO MIT: ZMIANY W KRĘGOSŁUPIE ≠ BÓL
Brinjikji et al., 2015 — przeanalizowali 33 badania obrazowe osób BEZ BÓLU PLECÓW:
WYNIKI U OSÓB ZDROWYCH (bez objawów):
W WIEKU 20 LAT:
– 37% ma zmiany zwyrodnieniowe w dyskach
– 30% ma uwypuklenia dysków
W WIEKU 40 LAT:
– 52% ma zmiany zwyrodnieniowe
– 40% ma zwężenie kanału
– 27% ma wypadnięcie dysku
W WIEKU 50 LAT:
– 80% ma zmiany zwyrodnieniowe
– 60% ma zmiany w stawach międzykręgowych
– 36% ma wypadnięcie dysku
W WIEKU 60 LAT:
– 88% ma zmiany zwyrodnieniowe
– 43% ma wypadnięcie dysku
Rozumiesz?
Ludzie bez żadnego bólu mają dokładnie takie same zmiany jak Ty.
Czytają swoje opisy MRI i myślą: „jestem skończony".
A tymczasem połowa ich kolegów z siłowni ma identyczne zmiany.
I nic ich nie boli.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
NEUROBIOLOGIA PRZEKONAŃ: JAK OPIS MRI WZMACNIA BÓL
To nie jest magia.
To neurobiologia.
Kiedy lekarz pokazuje Ci zmiany na MRI i mówi:
"Ma Pan zwyrodnienia"
"To dyskopatia"
"Kręgosłup się ściera"
Twój mózg słyszy:
"Jestem uszkodzony."
"To nieodwracalne."
"Muszę uważać."
I w tym momencie uruchamia się mechanizm NOCEBO — odwrotność placebo:
CO DZIEJE SIĘ W TWOIM MÓZGU:
Rośnie aktywność ciała migdałowatego (centrum lęku)
Wzrasta czujność na sygnały z kręgosłupa — mózg zaczyna interpretować każdy ruch jako zagrożenie
Ograniczasz ruch — "żeby nie pogorszyć"
Mięśnie napinają się bardziej — jako ochrona
Ból się nasila — nie dlatego, że dyskopatia się pogorszyła, ale dlatego, że Twój układ nerwowy jest w trybie alarmowym
(Carragee et al., 2008; Webster & Cifuentes, 2010)
To się nazywa katastrofizacja.
I jest najsilniejszym predyktorem przewlekłego bólu.
Silniejszym niż sam obraz MRI.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
KIEDY MRI NAPRAWDĘ JEST POTRZEBNE?
🔴 CZERWONE FLAGI — SYGNAŁY ALARMOWE
Zanim wpadniesz w panikę:
MRI czasem jest konieczne.
Ale tylko wtedy, gdy występują CZERWONE FLAGI — objawy, które mogą wskazywać na poważne schorzenie.
CZERWONE FLAGI TO M.IN.:
❌ Ból, który budzi Cię w nocy (i nie jest lepszy po zmianie pozycji)
❌ Gorączka + ból pleców
❌ Nietrzymanie moczu lub stolca (nagle)
❌ Drętwienie w okolicy krocza (tzw. objaw siodełkowy)
❌ Progresywne osłabienie nóg (coraz trudniej chodzić)
❌ Przebyta choroba nowotworowa
❌ Długotrwałe stosowanie steroidów
❌ Uraz (np. wypadek samochodowy, upadek z wysokości)
❌ Wiek >50 lat + po raz pierwszy w życiu taki silny ból
❌ Utrata masy ciała bez przyczyny
(NICE Guidelines 2020; American College of Physicians 2017)
JAK CZĘSTO WYSTĘPUJĄ CZERWONE FLAGI?
Mniej niż u 1% pacjentów z bólem pleców.
(Henschke et al., 2009)
Tak — mniej niż 1 na 100.
A większość z nas myśli, że "coś poważnego" dzieje się u nas.
Bo ból jest silny.
Bo ogranicza życie.
Ale silny ból ≠ poważne uszkodzenie.
To podstawowa zasada neurobiologii bólu.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
🟡 ŻÓŁTE FLAGI DIAGNOSTYCZNE — KIEDY MRI POGARSZA SYTUACJĘ
A teraz najważniejsze:
Są sytuacje, w których robienie MRI może zaszkodzić.
To nie prowokacja.
To wnioski z międzynarodowych wytycznych.
ŻÓŁTE FLAGI DIAGNOSTYCZNE TO:
🟡 Katastrofizacja — przekonanie, że "coś złego dzieje się w moim ciele"
🟡 Strach przed ruchem (kinezofobia) — unikanie aktywności z obawy przed bólem
🟡 Poszukiwanie "anatomicznej przyczyny" — przekonanie, że "musi być coś do naprawienia"
🟡 Bierne oczekiwanie na leczenie — "niech ktoś mnie wyleczy"
🟡 Historia licznych badań i wizyt bez poprawy
🟡 Obniżony nastrój, lęk, stres przewlekły
(Main et al., 2010; Kendall et al., 2009)
DLACZEGO W TAKIM PRZYPADKU MRI SZKODZI?
Bo:
– Wzmacnia katastrofizację — "Widzisz? Wiedziałem, że coś jest nie tak!"
– Daje fałszywe poczucie pewności — "Teraz wiem, co mnie boli" (ale nie wiesz, bo zmiany są u wszystkich)
– Kieruje uwagę na strukturę, a nie na funkcję — zamiast pracować nad ruchem, czekasz na "naprawę"
– Prowadzi do niepotrzebnych interwencji — operacji, iniekcji, które często nie pomagają
(Jarvik et al., 2003; Webster & Cifuentes, 2010)
W JEDNYM Z BADAŃ WYKAZANO:
Pacjenci, którzy dostali wynik MRI na wczesnym etapie bólu pleców:
– częściej robili kolejne badania,
– częściej brali silniejsze leki,
– wolniej wracali do pracy,
– mieli wyższe koszty leczenia,
…ale NIE ODCZULI WIĘKSZEJ POPRAWY niż ci, którzy MRI nie robili.
(Jarvik et al., 2003)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
DYSKOPATIA — NAJCZĘSTSZE PYTANIA, KTÓRE PARALIŻUJĄ PACJENTÓW
"CZY DYSKOPATIA TO WYROK?"
Nie.
Dyskopatia to naturalna zmiana w kręgosłupie, która występuje u większości ludzi po 40. roku życia.
To jak zmarszczki na skórze.
Masz je.
Ale nie one decydują o tym, jak się czujesz.
"CZY DYSKOPATIA POTRAFI SIĘ SAMA WYLECZYĆ?"
Tak.
I to częściej, niż myślisz.
Badania pokazują, że 66–100% pacjentów z wypadnięciem dysku odczuwa poprawę bez operacji w ciągu 6–12 miesięcy.
(Benson et al., 2010; Gugliotta et al., 2009)
Dlaczego?
Bo ciało potrafi:
– wchłonąć materiał dyskowy (makrofagi "zjadają" nadmiar)
– zmniejszyć stan zapalny
– przywrócić stabilność przez mięśnie
Ale musisz mu na to pozwolić.
Czyli:
– ruszać się (stopniowo, bezpiecznie)
– nie katastrofizować
– pracować nad siłą i kontrolą ruchową
"CZY DO DIAGNOZY DYSKOPATII POTRZEBA MRI?"
Nie.
Dyskopatię diagnozuje się klinicznie — na podstawie wywiadu i badania fizykalnego.
MRI jest potrzebne tylko wtedy, gdy:
– podejrzewamy kompresję nerwu wymagającą interwencji,
– są czerwone flagi,
– leczenie nie działa mimo 6–12 tygodni pracy.
(American College of Physicians, 2017)
W większości przypadków:
MRI nic nie zmienia w planie leczenia.
Bo leczenie dyskopatii to ruch, edukacja i kontrola neuronalna — nie operacja.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TWOJE CIAŁO NIE JEST ZEPSUTE. TWÓJ KRĘGOSŁUP NIE JEST KRUCHY.
To jest fundamentalne przekonanie, które chcę, żebyś dziś zabrał ze sobą:
BÓL NIE JEST RÓWNY USZKODZENIU.
Twój mózg ocenia zagrożenie — nie stan tkanek.
Dlatego:
– Możesz mieć dyskopatię i nie boleć.
– Możesz boleć i nie mieć dyskopatii.
Ból to alarm.
Nie wyrok.
A MRI to jeden z wielu elementów układanki — nie ostateczna prawda o Tobie.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CO ZROBIĆ, JEŚLI MASZ JUŻ WYNIK MRI?
Jeśli już masz opis:
Nie czytaj go sam — opisy są pisane dla lekarzy, nie dla pacjentów
Porozmawiaj z fizjoterapeutą pracującym w modelu biopsychospołecznym
Zapytaj: "Czy te zmiany wyjaśniają moje objawy?" (często nie wyjaśniają)
Nie szukaj potwierdzenia w Google — znajdziesz tylko katastroficzne opisy
Zacznij ruch — stopniowo, z głową, pod okiem specjalisty
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
PODSUMOWANIE: KIEDY ROBIĆ MRI, A KIEDY NIE?
✅ RÓB MRI, JEŚLI:
– Występują czerwone flagi
– Ból jest nietypowy i bardzo silny
– Objawy narastają mimo leczenia
– Lekarz podejrzewa poważne schorzenie
❌ NIE RÓB MRI, JEŚLI:
– Ból trwa krócej niż 6 tygodni
– Nie ma czerwonych flag
– Masz tendencję do katastrofizacji
– Szukasz "dowodu na swój ból"
– Myślisz, że wynik zmieni wszystko
(NICE 2020, ACP 2017)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TWÓJ BÓL JEST REALNY. ALE NIE JEST WYROKIEM.
Nie musisz się naprawiać.
Musisz się wzmocnić.
Nie musisz wiedzieć, "co widać na zdjęciu".
Musisz wiedzieć, co możesz zrobić już dziś.
Bo Twoje ciało nie czeka na diagnozę.
Ono czeka na ruch, na pewność, na Twoją decyzję.
I właśnie w tym momencie zaczyna się prawdziwe leczenie.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Daniel Kawka – Fizjoterapeuta
