Gabinet Psychoterapii Święty Spokój

26/12/2025

21/12/2025

Prognozowanie afektywne (affective forecasting) to zdolność przewidywania, jak będziemy się czuć w przyszłości w związku z określonymi wydarzeniami lub decyzjami. Na co dzień próbujemy ocenić, czy dana sytuacja przyniesie nam radość, ulgę, rozczarowanie lub stres, jednak badania pokazują, że często przeceniamy intensywność i trwałość przyszłych emocji.

W praktyce oznacza to, że spodziewamy się, iż sukces, porażka lub ważna zmiana życiowa będzie miała na nas silniejszy i dłuższy wpływ emocjonalny, niż dzieje się to w rzeczywistości. Wynika to m.in. z pomijania naszej zdolności adaptacji oraz faktu, że psychika ma tendencję do powrotu do względnej równowagi emocjonalnej.

Zrozumienie mechanizmu prognozowania afektywnego pomaga podejmować bardziej realistyczne decyzje, zmniejszać lęk przed przyszłością i lepiej oceniać, co faktycznie wpływa na nasze samopoczucie.

17/12/2025

Behavioral spillover to zjawisko polegające na tym, że jedno zachowanie wpływa na pojawienie się kolejnych zachowań, często w innej sferze życia. Oznacza to, że decyzje podjęte w jednym obszarze mogą „przenosić się” na inne działania, wzmacniając je lub osłabiając.

Efekt ten może mieć charakter pozytywny, gdy jedno prozdrowotne lub prospołeczne działanie zwiększa skłonność do kolejnych, lub negatywny, gdy poczucie „zrobienia czegoś dobrego” prowadzi do mniejszej kontroli w innych obszarach. Mechanizm ten pokazuje, że ludzkie zachowanie nie jest zbiorem odrębnych decyzji, lecz spójnym systemem powiązanych wyborów.

Zrozumienie behavioral spillover pomaga projektować skuteczniejsze interwencje psychologiczne, kampanie społeczne i strategie zmiany nawyków, uwzględniające długofalowe konsekwencje pojedynczych działań.

09/12/2025

Autoteliczne doświadczenie to stan, w którym aktywność sama w sobie jest źródłem satysfakcji, a nie środkiem do osiągnięcia zewnętrznych korzyści, takich jak nagroda, uznanie czy wynik.

Zjawisko to opisywał Mihály Csíkszentmihályi, twórca koncepcji „przepływu” (flow). Podkreślał, że autoteliczne doświadczenia często wiążą się z pełnym skupieniem, utratą poczucia czasu, poczuciem swobody oraz głębokim zaangażowaniem. Są one szczególnie widoczne w twórczości, sporcie, grach, pasjach i codziennych czynnościach wykonywanych z autentyczną motywacją wewnętrzną.

Rozwijanie zdolności do przeżywania autotelicznych doświadczeń sprzyja dobrostanowi psychicznemu, zwiększa motywację i pozwala odnajdować radość w procesie, a nie tylko w rezultatach. Dzięki temu działanie staje się bardziej naturalne, kreatywne i zgodne z naszym wewnętrznym poczuciem sensu.

01/12/2025

Love bombing (zalewanie miłością) to strategia manipulacyjna polegająca na zalewaniu drugiej osoby intensywną uwagą, czułością i deklaracjami uczuć w bardzo krótkim czasie. Na początku wygląda to jak wyjątkowe zaangażowanie: ciągłe wiadomości, prezenty, komplementy, plany na przyszłość. Jednak celem nie jest budowanie zdrowej relacji, lecz szybkie zdobycie kontroli i uzależnienie emocjonalne partnera.

Z czasem początkowa euforia ustępuje miejsca destabilizacji. Osoba stosująca love bombing może zacząć wycofywać uwagę, wprowadzać krytykę lub stawiać coraz większe wymagania, przez co druga strona próbuje odzyskać wcześniejszą „idealną” bliskość. Mechanizm ten często pojawia się w relacjach o cechach narcystycznych lub przemocowych, maskując toksyczne zachowania pozorną intensywnością uczuć. Rozpoznanie love bombingu na wczesnym etapie pomaga chronić granice i nie mylić manipulacji z autentyczną troską.

23/11/2025

Gaslighting to forma psychologicznej manipulacji, której celem jest podważenie u kogoś poczucia własnej rzeczywistości. Osoba stosująca tę technikę stopniowo sprawia, że ofiara zaczyna wątpić w swoje wspomnienia, ocenę sytuacji, a nawet zdrowy rozsądek. Może to przybierać subtelne formy, bagatelizowanie doświadczeń, zaprzeczanie oczywistym faktom, sugerowanie nadwrażliwości lub bardziej otwarte działania mające na celu przejęcie kontroli.

Przykładowo partner może regularnie twierdzić: „Przecież nigdy tego nie powiedziałem, wymyślasz sobie”, mimo że rozmowa faktycznie miała miejsce. Z czasem osoba manipulowana zaczyna zastanawiać się, czy rzeczywiście coś źle zapamiętała i czy można jej ufać we własne oceny.

Efekt gaslightingu narasta powoli. Ofiara coraz częściej przeprasza, konsultuje każdy krok, unika konfliktu, a jej pewność siebie stopniowo się rozpada. Ten mechanizm może pojawiać się w relacjach partnerskich, rodzinnych, zawodowych czy w przestrzeni publicznej. Zrozumienie, czym jest gaslighting, pozwala szybciej rozpoznawać jego sygnały i skuteczniej chronić własne granice.

17/11/2025

Efekt Diderota to zjawisko polegające na tym, że zakup jednej nowej rzeczy uruchamia potrzebę nabywania kolejnych, aby wszystko do siebie „pasowało”. W praktyce wygląda to tak: pojawia się jedna zmiana, a za nią cała lawina- remont pokoju po kupnie nowej kanapy, wymiana garderoby po zakupie jednego elementu, czy zakup nowych akcesoriów, bo „stare już nie współgrają”.

Mechanizm ten wynika z potrzeby spójności i harmonii w otoczeniu, a także z tego, jak bardzo przedmioty wiążemy z własną tożsamością. Choć efekt Diderota może być przyjemny, bo daje poczucie świeżości i kontroli, potrafi też prowadzić do nadmiernej konsumpcji i nieplanowanych wydatków.

Świadomość tego mechanizmu pomaga zatrzymać się w odpowiednim momencie i zapytać siebie: czy naprawdę tego potrzebuję, czy to tylko reakcja na jedną zmianę?