Narodowe Centrum Badań Jądrowych

02/01/2026

🌌 Ciemne sprawki neutrin – zespół z Polski na tropie kosmicznej zagadki

🤔 Czy Wszechświat jest „zbyt gładki”?

Pomiary soczewkowania grawitacyjnego sugerują, że materia w Kosmosie jest rozłożona bardziej równomiernie, niż przewiduje to standardowy model kosmologiczny. Międzynarodowy zespół naukowców opublikował właśnie w prestiżowym Nature Astronomy wyniki wskazujące, że rozwiązaniem tej zagadki mogą być neutrina oddziałujące z ciemną materią.

🇵🇱 Kluczowa analiza, która doprowadziła do tych wniosków, była kierowana przez badaczy z Narodowego Centrum Badań Jądrowych (NCBJ): dr Lei Zu (stypendystę programu NAWA Ulam) oraz dr. hab. Sebastiana Trojanowskiego.

Zespół połączył dane z wczesnego Wszechświata (promieniowanie tła) z najnowszymi pomiarami słabego soczewkowania grawitacyjnego. Wynik? Statystyczna preferencja, że neutrina rzeczywiście działają jak "hamulec" dla ciemnej materii, wygładzając strukturę Wszechświata, zwiększyła się względem poprzednich obserwacji (3 sigma). Przyszłe obserwatoria (LSST, CSST) oraz badania teoretyczne sprawdzą, czy ten trop jest właściwy.
👏 Gratulacje dla zespołu!

🔗 Więcej szczegółów w artykule: https://www.ncbj.gov.pl/aktualnosci/ciemne-sprawki-neutrin-nowa-analiza-w-nature-astronomy-z-wiodacym-udzialem-badaczy-z

30/12/2025

💻 Narodowe Centrum Badań Jądrowych bierze udział w tworzeniu Krajowego Magazynu Danych - KMD4EOSC. Projekt realizowany jest w ramach programu Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki.

🔹 Celem projektu jest utworzenie krajowego węzła EOSC (European Open Science Cloud), który będzie umożliwiał zamieszczenie danych otrzymanych z grantów naukowych i badawczo-rozwojowych realizowanych dzięki wsparciu finansowemu z Narodowe Centrum Nauki, Narodowe Centrum Badań i Rozwoju oraz Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

💾 Dzięki powstałej infrastrukturze możliwe będzie przechowywanie, zarządzanie oraz przetwarzanie danych badawczych.

🔗 Więcej informacji o projekcie:
https://kmd4eosc.pl/

26/12/2025

22/12/2025

19/12/2025

📆 Na początku grudnia przedstawiciele Centrum Doskonałości NOMATEN i Laboratorium Badań Materiałowych Narodowego Centrum Badań Jądrowych gościli w MIT Department of Nuclear Science and Engineering w Stanach Zjednoczonych.

⚛ Badacze z NCBJ wygłosili serię wykładów na temat stopów o wysokiej entropii przeznaczonych do zastosowania w reaktorach IV generacji.

🤝 Wizyta była okazją na zacieśnienie współpracy między obiema instytucjami.

🔗 Szczegóły w artykule: https://www.ncbj.gov.pl/aktualnosci/zespol-naukowcow-ncbj-z-wykladami-w-departamencie-inzynierii-jadrowej-mit

19/12/2025

⚛ Jednym z możliwych sposobów wykorzystania strumienia neutronów w reaktorze badawczym jest modyfikacja materiałów. Proces ten może być zastosowany m. in. na materiałach półprzewodnikowych, co zmienia ich właściwości elektryczne, głównie opór właściwy i typ przewodnictwa.

🔹 Do materiałów, które znajdują szersze zastosowanie, zalicza się domieszkowany krzem. Stosuje się go coraz częściej w układach scalonych typu IGBT (insulated-gate bipolar transistor), używanych do sterowania napięciem o wysokich mocach w farmach wiatrowych lub fotowoltaicznych.

🔬 W 2025 roku w reaktorze MARIA przeprowadzono pierwsze od niemal piętnastu lat domieszkowanie neutronowe monokrystalicznego krzemu. Było ono częścią testu pilotażowego, który ma na celu określić potencjał reaktora do domieszkowania krzemu w skali przemysłowej.

🔗 Więcej szczegółów: https://www.ncbj.gov.pl/aktualnosci/inzynierowie-z-reaktora-maria-testuja-instalacje-do-przemyslowego-domieszkowania-krzemu

18/12/2025

📆 16 grudnia odbyło się pierwsze posiedzenie Rady Naukowej NCBJ XII kadencji. Podczas spotkania omówiono kluczowe zagadnienia, którymi Rada będzie zajmować się w latach 2025–2029, a także dokonano wyboru Przewodniczącego, jego Zastępców oraz ustalono składy poszczególnych Komisji.

✅ Członkami Rady Naukowej NCBJ zostają naukowcy i pracownicy Instytutu, a także przedstawiciele uczelni, instytutów badawczych i instytucji rządowych.

🔹 Przewodniczącym Rady Naukowej XII kadencji został:
Prof. dr hab. inż. Jarosław Mizera, Wydział Inżynierii Materiałowej, Politechnika Warszawska

🔹 Zastępcy Przewodniczącego Rady Naukowej:
Prof. dr hab. inż. Krzysztof Kurek, Narodowe Centrum Badań Jądrowych
Dr hab. Łukasz Kurpaska, Narodowe Centrum Badań Jądrowych
Prof. dr hab. Tomasz Matulewicz, Insty­tut Fizyki Doświad­czal­nej Uniwersytet Warszawski
Prof. dr hab. Paweł Olko, Instytut Fizyki Jądrowej PAN

17/12/2025

🎉 Nie możemy się doczekać i już świętujemy 51. urodziny reaktora MARIA.

⚛️ W nocy z 17. na 18. grudnia 1974 roku reaktor osiągnął stan krytyczny, uzyskując pełną zdolność operacyjną.

16/12/2025

⚛️ Kiedy będziemy mieli energię jądrową? Na jakim etapie realizacji Polskiego Programu Jądrowego znajdujemy się dzisiaj? Jak można wykorzystać energetykę jądrową?

Na te pytania i nie tylko odpowiada prof. dr hab. inż. Jakub Kupecki, Dyrektor Narodowe Centrum Badań Jądrowych, w porannym programie Poranek na OficjalneZero

🔗

Audycja przeznaczona dla osób powyżej 16. roku życia!Tomasz Wolny i Wuwunio zapraszają na wtorkowy poranek!Goście:prof. Jakub Kupecki - dyrektor Narodowego C...

15/12/2025

Dziś w Narodowe Centrum Badań Jądrowych odbywają się pierwsze Warsztaty Sektora Jądrowego.

To nowy format spotkań, którego celem jest wymiana wiedzy oraz stworzenie platformy do dyskusji i networkingu dla całego środowiska. Wydarzenie, organizowane we współpracy z Ministerstwo Energii, gromadzi przedstawicieli uczelni, instytutów badawczych, instytutów Polska Akademia Nauk oraz Zakład Unieszkodliwiania Odpadów Promieniotwórczych, tworząc przestrzeń do wymiany wiedzy, doświadczeń oraz przygotowania oferty odpowiadającej na potrzeby polskiego sektora jądrowego. To ważny krok w budowaniu współpracy między nauką a sektorem jądrowym.

Na zaproszenie dyrekcji NCBJ odpowiedziały wszystkie 21 zaproszonych organizacji.

15/12/2025

🤔 Czy możliwe jest przewidzenie zachowania nowoczesnych materiałów już na etapie projektowania?

Narodowe Centrum Badań Jądrowych planuje otworzyć nowe laboratorium ukierunkowane na współpracę z przemysłem, gdzie dzięki wykorzystaniu superkomputerów i modeli numerycznych będzie możliwe projektowanie materiałów o wyjątkowych właściwościach.

📰Zapraszamy do lektury Polityka https://www.pressreader.com/poland/polityka/20251203/281651081417369

Dzięki wyko­rzy­sta­niu super­kom­pu­te­rów i modeli nume­rycz­nych naukowcy prze­wi­dzą zacho­wa­nie nowo­cze­snych mate­ria­łów już na eta­pie pro­jek­to­wa­nia – na pozio­mie ato­mo­wym. Naro­dowe Cen­trum Badań Jądro­wych (NCBJ) wkrótce otwo­rzy...

14/12/2025

✨ 16 listopada 2025 r. delegacja Narodowego Centrum Badań Jądrowych złożona z prof. Agnieszki Pollo – dyrektora NCBJ ds. naukowych i jednocześnie kierownika projektu POLAR-2 po stronie polskiej, mgr. inż. Dominika Rybki, koordynatora projektu oraz inż. Grzegorza Łubiana, odwiedziła Centrum Technologii i Inżynierii na Rzecz Wykorzystania Przestrzeni Kosmicznej (CSU) Chińskiej Akademii Nauk.

🛰 Gospodarze zaprezentowali infrastrukturę do testowania instrumentów przeznaczonych do zainstalowania na Chińskiej Stacji Kosmicznej, w tym Naziemny System Analogowy (Ground Analog System of CSS). Goście zapoznali się również z funkcjonowaniem Payload Operation and Application Center, odpowiedzialnego za komunikację ze stacją i nadzór nad jej działaniem.

🔹 Zastępca Dyrektora CSU prof. Congmin Lyu oraz dyrektor Centrum Współpracy Międzynarodowej CSU Mengyun Chen przedstawili profil badawczy CSU i kluczowe projekty realizowane w ramach współpracy międzynarodowej.

🔹 Prof. dr hab. Agnieszka Pollo przedstawiła kompetencje NCBJ w obszarach związanych z badaniami kosmosu, w tym astrofizyki, budowy detektorów promieniowania wysokoenergetycznego i fizyki wysokich energii.

🚀 Rozmowy dotyczyły potencjalnych przyszłych wspólnych inicjatyw, od misji na niską orbitę po ambitne przedsięwzięcia związane z eksploracją Księżyca. Podkreślono znaczenie regularnej wymiany wiedzy oraz potencjał rozszerzenia współpracy o nowe obszary badawcze.