29/01/2026
Ważne słowotwórstwo.
"Słyszałem jak na początku lat 70. Jacques Lacan, na jednym ze swoich seminariów, powiedział: "Le trauma c'est ce qui fait trou, c'est le troumatisme" [Trauma to coś, co robi dziurę; to nie tyle 'uraz', co raczej 'dziuraz" ('troumatisme' to nieprzetłumaczalne złożenie słów przyp. tłum.)] Ta gra słów 'dziura' (trou) i 'trauma' (traumatisme) podkreślała myśl, że działające tu mechanizmy nie mają nic wspólnego z wyparciem. Tam, gdzie było coś, teraz jest dziura. Nastąpiło stłumienie i paradoksalnie ten brak, ta dziura, jest pamięcią.
(...)
Nikt nie opisał lepiej, jak to jest przekazywane i jaki może mieć wpływ na umysł, niż Georges Perec.
Jego książka La Disparition [„Zniknięcie"] została wydana w 1969 roku. Polega na pozornie formalnym wyczynie: w całej powieści nie ma ani jednego słowa zawierającego najczęstszą samogłoskę w języku francuskim: „e". Czytelnik, który nie wie o tym przyjętym przez pisarza samoograniczeniu, prawdopodobnie nie zauważy, że ani jedno słowo w książce nie zawiera litery „e". Jest jednak bardzo prawdopodobne, że ten brak głęboko wpłynie na niego nieświadomie i czytelnik doświadczy w formie dziwacznych odczuć, wrażeń czy skłonności do odgrywania czegoś - efektu stłumienia czegoś, co normalnie powinno być, ale tego nie ma.
(...)
Na pierwszych stronach La Disparition Perec pisze tak: „Czegoś brakowało. Było jakieś zapomnienie, puste miejsce, dziura, której nikt nie widział, nie wiedział, jak zobaczyć, nie potrafił i nie chciał zobaczyć. Czegoś nie było. Coś zniknęło."
Patrick Miller,Pamięć bez pamięci: trauma, zaprzeczenie i żałoba, tlum. W. Turopolski, XVII Konferencja PTPP, Kraków 2019
