Anteacta - genealogia, tłumaczenia, poszukiwania archiwalne

05/05/2026

Dzisiaj w Archiwum Państwowe w Poznaniu skopiowałem do Skanoteka:

-akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Panienka (pow. jarociński) (3440), sygn. 18-33 (chrzty, śluby i zgony 1833-1850)

-akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Cerekwica (powiat jarociński) (3256), sygn. 81-100 (chrzty, śluby i zgony 1865-1874)

-Akta stanu cywilnego Parafii Rzymskokatolickiej Nowe Miasto n. Wartą (pow. Jarociński) (3417), sygn. 6, 22 (śluby 1829 oraz 1829)

-USC Biedrusko (1827), sygn. 50 (śluby 1890)

-USC Dolsk (1849), sygn. 35 (śluby 1885)

-Akta miasta Poznania (474), sygn. I/220-I/222 (regesty i indeksy spraw i transakcji z lat 1615-1772, te księgi były już na Skanotece, ale otrzymałem prośbę o wykonanie kopii lepszej jakości, stąd zdublowanie tej pracy)

-Akta miasta Poznania (474), sygn. 12817-12818 (księgi meldunkowe Półwiejska/Halbdorfstrasse 20-22), 13006-13010 (księgi meldunkowe Spadzista/Kronprinzenstrasse)

-Urząd Katastralny w Nowym Tomyślu (436), sygn. 408 (Chmielinko, wykazy zmian własności)

02/05/2026

Przykro czytać takie wpisy, ale jednak warto sprawy nagłaśniać. Sam jestem bardzo przeciwko wyburzeniu historycznych obiektów. Niestety gminy zaskakująco chętnie zezwalają na takie działania. Mimo wpisania budynków na własne gminne ewidencje zabytków... W Niechorzu też parę takich budynków skasowano... Coraz mniej zostaje śladów przeszłości, coraz więcej powstaje zabudowy bez wyrazu i wartości 😕

01/05/2026

Dzisiaj ode mnie krótki wpis o tym by szanować bycie obywatelem suwerennego państwa, szanować wolność wywieszania znaków patriotycznych, szanować nasze prawo do niepodległości...

Głównie w kontekście dzisiejszej daty i wydarzeń, które miały miejsce dokładnie 80 lat temu, 1 maja 1946 roku.

Poniżej (i na załączonym zdjęciu) fragment sprawozdania z działalności Służby Hydrograficznej za miesiąc maj 1946 roku złożonego dyrektorowi Głównego Urzędu Morskiego

"1) W dniu 1 maja r. b. na rozkaz Szefa Służby Hydrograficznej podniesiono na latarni morskiej w Derłowie polską banderę państwową, Dowódca stacjonującego tam oddziału wojsk radzieckich nakazał usunięcie bandery z masztu, a gdy latarnik odmówił wykonania żołnierze radzieccy usunęli go z latarni i przemocą zerwali banderę.
To samo powtórzyło się i w dniu 9 maja, święta "Zwycięstwa i Niepodległości", z tą tylko różnicą, że po zerwaniu bandery władze Radzieckie skonfiskowały ją

2) W drugiej połowie maja podczas dokonywanej inspekcji latarń przez Kier. Oddz. Nawig. Gdynia, Kpt. Studnickiego, posterunki wojsk radziecki[ch] wzbroniły wymienionemu dostępu na latarnię.

3) W końcu maja przybył ze Świnoujścia do Kołobrzegu oficer Sztabu D-twa Radzieckiego (podobno w randze generała) i samorzutnie inspekcjonował naszą latarnię. W czasie tej inspekcji w ostrych słowach zażądał wyjaśnień od latarnika dlaczego na umieszczone[j] poprzednio przez Władze radzieckie wielkiej gwieździe czerwonej nie pali się światło. Gdy latarnik wyjaśnił generałowi, iż marynarze radzieccy po przekazaniu latarni Gł. Urzędowi Morskiemu usunęli kable elektryczne doprowadzające prąd elektryczny do Gwiazdy, otrzymał od generała ostrą wymówkę i groźbę dochodzenia."

Nie zapominajmy o tym jak to pięknie mieć wolność, której nikt obcy nam nie zabiera, móc mówić w swoim ojczystym języku, mieć swoje znaki i symbole narodowe, szacunek i dumę z dziedzictwa po naszych przodkach...

Nie zapominajmy, że wywalczyć te prawa nie było łatwo...

Oczywiście osobny temat brzmi jaką wartość i jaki przekaz obecnie ma 1 maja i kiedy najlepiej wywieszać flagę, ale myślę, że Czytelnikom Anteacta nie muszę tego przypominać i opisywać...

Latarnie morskie polskiego wybrzeża
Polskie Latarnie Morskie
Latarnia Morska Darłówko

Zasób: Archiwum Państwowe w Gdańsku oddział w Gdyni, Gdański Urząd Morski w Gdyni (3), sygn. 531

21/04/2026

Jak korzystamy z ksiąg archiwalnych to warto nie wkładać do nich różnego rodzaju papierków i innych zakładek, bo później można o nich zapomnieć. Tu przykład rewersu, o którym można śmiało powiedzieć, że przetrwa próbę czasu, bo tak się scalił z jednostką archiwalną, że nawet został do niej wszyty przy pracach introligatorskich. Pomimo, że jest to rewers o wiele późniejszy niż wytworzona w jednostce dokumentacja. Brakuje tylko spaginowania ;)

20/04/2026

Pomimo, że dzisiejszy dzień nie był dla mnie zbyt różowy i to od samego rana, to jednak mimo licznych przeszkód w Archiwum Państwowe w Poznaniu skopiowałem do Skanoteka ostatecznie całkiem sporo jednostek archiwalnych, niektóre z nich pewnie trafią tam szybko, inne nieco później (metrykalia), tak więc warto wchodzić na stronę Skanoteki i sprawdzać co na bieżąco tam dochodzi, a wchodzą różne skarby każdego dnia!

Wracając do meritum - skopiowałem:

Akta stanu cywilnego parafii rzymskokatolickiej Cerekwica (3258), sygn. 61-80 (metryki chrztów, ślubów i zgonów z lat 1855-1864)

Akta gminy Żabikowo (4423), sygn. 181-182 (księgi meldunkowe Lubonia, XIX-XX w.)

Akta gminy Buk (4404), sygn. 127-128, 130-131, 133 (księgi meldunkowe Niegolewa, XIX-XX w., wieś i obszar dworski)

Konserwator Hipoteczny przy Trybunale Departamentu w Poznaniu (80), sygn. 2 (Akta hipoteczne protokół, 1816-1817)

Sąd skarbowy województwa inowrocławskiego w Inowrocławiu (44), sygn. 1 (Decreta [protocollon], 1693-1699, 1705-1706, 1714) - jednostka ta stanowi cały zespół

Księga sejmiku ziemskiego w Środzie (54), sygn. 1 (Aneksa do uchwały sejmiku deputackiego przez Koło Rycerskie odbierane... [inducta], 1792) - jednostka ta stanowi cały zespół

Urząd Katastralny w Jarocinie (430), sygn. 60, 121, 311 (Sławoszew), 298 (Tarce obszar dworski), 305 (Racendowo obszar dworski), 352 (Tarce obszar dworski), 353 (Suchorzewko), 354 (Śmiełów obszar dworski), 355 (Chrzan), 356 (Kruczyn), 357 (Miniszew), 358 (Golina obszar dworski), 359 (Sawan), 360 (Annapol), 361 (Kruczyn Hauland), 362 (Michałowo), 363 (Boguszyn i Utrata), 364 (Langenfeld), 365 (Gross Lubin), 366 (Klein Lubin)

Urząd Katastralny w Krotoszynie (433), sygn. 614 (Chwaliszewo I)

Urząd Katastralny w Nowym Tomyślu (436), sygn. 482 (Chmielinko)

18/04/2026

Robiąc ostatnio kwerendę w parafii Przedborów znalazłem ciekawy zapis z 1819 roku i chciałem się nim z Państwem podzielić (pisownia oryginalna):

"Rok ten 1819 niebył pomyslny, bo lubo nas Bog udarował pokoyem powszechnym, atoli handel między Panstwami wlasnie ustał, przizwyczaionemi będąc drogo płodow pozbywac, teraz wielka taniosc wszystkiego, a zatem brak pieniędzy, przyczyną /iak wszystcy uwazaią/ naywięcey by podatek garncowy Blasen Zins tak iż niemal wszystkie małe ustały gorzelnie a Machiny Pistoriusza gorę brały, było to Panowanie N. Krola Jmsci Pruskiego, na ow czas."

Zainteresowało mnie co to były te machiny Pistorusa, bo z destylacją i alkoholem niewiele mam wspólnego (od paru już lat będąc abstynentem alkoholowym).

Znalazłem ciekawy opis i grafikę na stronie internetowej firmy Spirits (link do strony w komentarzu, nie wiem skąd autorzy strony wzięli grafikę):

"Urządzenie Pistoriusa pozwalało na ciągły obieg produkcji spirytusu, dzięki zastosowaniu dwóch połączonych ze sobą aparatów (kotłów) z systemem chłodzenia w deflegmatorze. W zamkniętym obiegu, zasilanym maszyną parową i piecem węglowym, skraplana ciecz dzielona była na frakcje, część wracała z powrotem do kotła, część była odbierana jako surowy spirytus, o wyższej mocy i lepiej oczyszczony, niż przy wcześniej stosowanej destylacji w alembiku. Pistorius eksperymentował z destylacją wódek ziemniaczanych. Swój aparat opatentował 21 marca 1817 roku. Jego technologia była tania i niezwykle wydajna i szybko znalazła zastosowanie w gorzelniach rolniczych."

Jest to ciekawe, ponieważ patent był w 1817 roku a już w 1819 wpłynęło to znacząco na pruski rynek gorzelniany w Prusach (jak wiemy z notatki plebana w przedborowskiej księdze metrykalnej).

Ot, ciekawostka z pogranicza historii i gorzelnictwa. Może kogoś z Państwa to zainteresuje :)

17/04/2026

Do poprzedniego wpisu zapomniałem dopisać, że skopiowałem do Skanoteki również dwie obszerne jednostki z indeksami urodzeń:

USC Toruń sygn. 6018 (Skorowidz alfabetyczny do rejestru urodzeń USC Toruń z lat 1911-1924)

oraz

Toruń Mokre sygn. 6010 (skorowidz alfabetyczny do ksiąg urodzeń za lata 1910-1919)

Ten wartościowy zasób wierzę, że przyda się naprawdę wielu użytkownikom!

Bardzo dziękuję życzliwym pracownikom Archiwum Państwowego w Toruniu za przychylność co do udostępniania dokumentacji, zwłaszcza Panu Radosławowi Krajniakowi z pracowni przy ul. Idzikowskiego, ale również oczywiście Dyrekcji APT :)

17/04/2026

Wczoraj w Archiwum Państwowym w Toruniu skopiowałem do Skanoteka sporo jednostek.

Do dzisiejszego wpisu załączam jednak fotki z innych jednostek, których nie kopiowałem w całości, a dotyczą budowy szos. Zawierają one cenne mapki danych obszarów i spisy właścicieli nieruchomości - jak się okazuje dokumentacja budowy szos czy linii kolejowych jak najbardziej również może być bardzo cennym źródłem do celów własnościowych. Lubię takie tematy i wiem, że Państwo lubią mapki, dlatego to właśnie te źródła stanowią ilustrację do dzisiejszego wpisu, pomimo, że kopiowana do Skanoteki dokumentacja dotyczy praktycznie wyłącznie spraw szkolnych. Dodatkowo wrzucam jeszcze trochę prasy z Strasburger Kreisblatt :)

Wracając do meritum wczoraj skopiowałem następujące jednostki archiwalne:

Państwowe Gimnazjum Męskie w Chełmnie (216), sygn. 14 - [Zarządzenia dyrektora w sprawach wewnętrznych szkoły], 1894-1897

Państwowe Gimnazjum Męskie w Chełmnie (216), sygn. 23 - [Sprawozdania administracyjne], 1892-1913

Państwowe Gimnazjum Męskie w Chełmnie (216), sygn. 151 - [Wykazy zmian sytuacji materialnej i osobistej nauczycieli Gimnazjum Chełmińskiego], 1883-1895

Państwowe Gimnazjum Męskie w Chełmnie (216), sygn. 152 - [Wykazy zmian w sytuacji osobistej i majątkowe nauczycieli], 1886-1919

Państwowe Gimnazjum Męskie w Chełmnie (216), sygn. 154 - Personalien [nauczycieli], 1883-1897

Państwowe Gimnazjum Męskie w Chełmnie (216), sygn. 164 - Die Gratificationen der Lehrer cf. Unterstützungen., 1837-1892

Starostwo powiatowe w Brodnicy (599) sygn. 190 - Schule zu Strasburg [Brodnica], 1890-1908

Starostwo powiatowe w Brodnicy (599) sygn. 191 - Fortbildungsschule in Strasburg [Brodnica], 1906-1909

Starostwo powiatowe w Wąbrzeźnie (599) sygn. 212 - Organisation des deutschen Volksschulwesens, 1887-1892

Wydział Powiatowy w Brodnicy (804) sygn. 2 - Erweiterungs - Bau der Schule Karbowo-Zmiewo (Karbowo-Żmijewo), 1874-1882

Wydział Powiatowy w Brodnicy (804) sygn. 668 - Die Schule in Wrotzk (Wrocki), 1878-1899

Wydział Powiatowy w Brodnicy (804) sygn. 703 - Die Schule in Karbowo - Margarethenhof, 1885-1902

Wydział Powiatowy w Brodnicy (804) sygn. 722 - Die Schule in Zbiczno (Zbiczno), 1883-1895

Wydział Powiatowy w Brodnicy (804) sygn. 769 - Sprawy kolonizacyjne Pusta Dąbrówka, 1875

Wydział Powiatowy w Brodnicy (804) sygn. 1093 - Auszüge aus den Geburtsregister /1877-1891/ des Standesamts Wrotzk zur Stammrolle von Wrotzk gehörig

14/04/2026

Dobrze powiedziane!

📚"Otóż zastanawiając się nad przeszłością naszego kraju, nad stanem jego teraźniejszym, nad jego niedolą, nad pokusą zwątpienia, która ze wszech stron na niego naciera, nie będziemy ani wpadać w próżność, która przez zaprzeczenie złego podźwignąć się zeń nie daje, ani poddawać się rozpaczy, która ku samolubnemu lenistwu i bezczynności tylko prowadzić może, ani się nie damy omamiać ową „lojalnością", która dla nas i w ustach naszych jest wprost odszczepieństwem."

Jadwiga Zamoyska - "Dzieła zebrane"

Jadwiga Zamoyska doskonale rozumiała, że prawdziwa miłość do Ojczyzny to codzienna praca sumiennie wykonywana w zaciszu domowym, bo to z silnych i bogatych duchem rodzin buduje się potęgę całego narodu. 🇵🇱🇵🇱🇵🇱

14/04/2026

W zeszłym tygodniu (09-10.04.2026) w Archiwum Państwowym w Gdańsku oddział w Gdyni (93) wykonałem kopie sporej ilości zasobu, z czego niżej wskazane jednostki trafią do Skanoteki:

Inspektorat Szkolny w Wejherowie (72):
-343 wizytacja szkół
-344 wizytacja szkół
-345 wizytacja szkół
-411 Sprawozdanie roczne kierowników szkół
-412 Sprawozdanie roczne kierowników szkół
-442 obsada etatów w szkołach
-443 ustalenie nauczycieli
-444 wykazy i karty kierowników i nauczycieli powiatu morskiego
-445 wykazy i karty kierowników i nauczycieli powiatu morskiego
-446 wykaz nauczycieli tymczasowych

Powiatowy Inspektorat Szkolny w Wejherowie (71):
-141 szkoła w Zbychowie

Inspektorat Szkolny w Wejherowie (73)
-1 wykaz nauczycieli szkół podstawowych

Starostwo powiatowe w Wejherowie (784)
-35 Die Separations-Sache von Gnewau

Starostwo Morskie w Wejherowie (212)
-3349 Część opisowa ewidencji gruntów-rejestr (matrykuły budynkowo-gruntowe) Księga parcel, województwo pomorskie, powiat Morski, obręb/gromada Gniewowo, gmina Wejherowo, Gniewowo
-3350 Część opisowa ewidencji gruntów-rejestr (matrykuły budynkowo-gruntowe) województwo pomorskie, powiat Morski, obręb/gromada Gniewowo, gmina-Wejherowo, Gniewowo

Nadleśnictwo Gniewowo
-5 Dzierżawy: Marczak Stanisław umowa, 1938
-6 Much Henryk, umowy, 1938
-7 Pozański Lew, dzierżawa roli, 1936
-8 Szulc Leon i towarzysze, dzierżawa roli, 1936
-9 Żywicki Wojciech, Kamień- dzierżawa łąki, 1933

Gdański Urząd Morski w Gdyni (3)
-1766 (sprawozdania, wykazy imienne personelu)

13/04/2026

Szanowni Państwo!

Już w tym tygodniu zakończenie naszego cyklu spotkań.

W środę ja jako Anteacta - genealogia, tłumaczenia, poszukiwania archiwalne opowiem o katastrze w kontekście źródeł do celów własnościowych, stanu zachowania (ta część może być zaskakująca!) i wartości w poszukiwaniach własnościowych i genealogicznych.

W czwartek kol. François Guillon z Généalogiste en Pologne przedstawi tematykę akt francuskich archiwów w kontekście poszukiwań genealogicznych Polonii.

Terminy jak zawsze: 17:45-19:45
Technikum Energetyczne w Poznaniu (ul. Dąbrowskiego 163)

Kto chętny może się jeszcze zapisać! (jak zawsze mailowo na jjgenealogia@gmail.com, koszt 60zł za spotkanie)

O każdym z prowadzących dawałem krótkie wzmianki z opisem biograficznym. Zapomniałem zaś dać o sobie.

Ja z zawodu jestem historykiem i archiwistą (archiwistyka i zarządzanie dokumentacją). Podczas studiów nabierałem warsztatu genealogicznego i źródłoznawczego przez pięć lat bardzo intensywnie opracowując genealogię własnej rodziny, a były to czasy gdy wszelkie kwerendy wykonywało się wyłącznie w siedzibach archiwów poprzez robienie notatek (bez zdjęć), pomocami archiwalnymi zaś były bazy IZA, ELA i SEZAM, szukajwarchiwach w starej wersji dopiero miał się za pewien czas narodzić... Z czasem moje działania przerodziły się w pracę dla osób prywatnych i kancelarii prawnych - z niektórymi klientami współpracuję już od wielu, wielu lat...
Zawodowo najbardziej jestem związany z XIX wiekiem i dokumentacją pruską, w której odczycie się wyspecjalizowałem. Dodatkowo hobbystycznie zajmuję się historią nadmorskiego Niechorza i rybołówstwa.
Dawniej odbywałem praktyki i staże m. in. w Urzędzie Wojewódzkim w Poznaniu, archiwum Teatru Wielkiego, Archiwum Państwowym w Poznaniu i w nieistniejącym już Instytucie Studiów Kościelnych Lubranscianum, który (dosłownie) skrywał skarby jeśli chodzi o archiwalia kościelne. Ale to temat na osobny wpis ;)
Od paru lat współpracuję dodatkowo z PTG w zakresie projektu Skanoteki, co stało się istotnym fragmentem mojej działalności w zakresie popularyzacji zasobu archiwów państwowych.

Fotka wykonana w zeszłym roku w Muzeum Rybołówstwa Morskiego w Niechorzu :)

11/04/2026

9 kwietnia 2026 w Archiwum Państwowym w Gdańsku skopiowałem następujące archiwalia, które trafiły do Skanoteka:

-Akta miasta Gdańska:
463 - Todtenbuch des Lazareths am Oliver Thor [1863-1874]
2091 - Todten-Register [1892-1898]
Te dwie jednostki szczególnie polecam Państwa uwadze, ponieważ zawierają bardzo cenne a rzadko pojawiające się adnotacje o miejscu pochówku, tzn. oczywiście o cmentarzu a nie o numerze pola czy kwatery, ale to i tak bardzo wiele. Nadmieniam o tym, gdyż wiem, dla jak wielu z nas - genealogów - bardzo ważną a trudną do ustalenia informacją jest miejsce pochówku danej osoby, zwłaszcza w dużych miastach.

-Akta wsi Orunia, obecnie część miasta Gdańska (762)
15 - Fragment listy płatników podatku gruntowego [1800]
25 - Spis mieszkańców [1800-1900]
Orunia w XIX wieku zapisywana była jako Ohra.

-Urząd Katastralny w Wejherowie (118), sygn.:
188 - Recess von Pentkowitz und Biala [1865-1858]
211 - Bonitirungsregister von Sbichau Zbychowo [1856]
212 - Recess in der Reguliierungssache von Zbichau [Zbychowo] [1854]
226 - Recessnachtrag in der Sache von Sbichau [Zbychowo] [1863-1865]
227 - Vermessungsregister von Sbichau [Zbychowo] [1801-1945]
243 - Extract von den Vermessungsregister von Sbichau [Zbychowo] [1853]

Wymienione jednostki już wczoraj ekspresowo trafiły na Skanotekę (dzięki, Michał!)

Jak zwykle podziękowania należą się nie mnie a przede wszystkim moim Klientom, którzy zgadzają się na kopiowanie ksiąg z udostępnieniem ich później na Skanotece.

Osobno za kilka dni wrzucę zestawienie jednostek przepracowanych w Archiwum Państwowym w Gdańsku oddział w Gdyni.