05/12/2025
Przykład na to, że w naszej pracy "niemożliwe" nie istnieje ...
Jesteś na dyżurze w środku Europy i dostajesz wezwanie do…
ukąszenia przez Czarną Mambę!
Do tak nietypowej interwencji doszło w Szwajcarii. Dziś analiza artykułu od Quarch i wsp. (2017).
----
Słowem wstępu, Mamba Czarna to potężny, silnie jadowity wąż (największy w Afryce - osiąga nawet ponad 4 m długości). Do tego jest diabelnie szybki - potrafi sunąć z prędkością nawet 20 km/h!
Zdjęcie zamieszczam w komentarzu.
----
34-letni mężczyzna, w trakcie karmienia podopiecznego, został przez niego pokąsany.
Natychmiast po ukąszeniu, pacjent skontaktował się ze swoim zaprzyjaźnionym ekspertem od gadów. Dzięki temu mógł udzielić personelowi karetki precyzyjnych informacji, w tym skąd pozyskać antytoksynę.
5 minut po ukąszeniu mężczyzna zaczął odczuwać dyskomfort w klatce piersiowej, a także uogólnione parestezje (mrowienia). Wystąpiły również fascykulacje* (drobnofaliste drżenia mięśniowe).
*fascykulacje występują po podaniu suksametonium (środek zwiotczający) do intubacji;
są też charakterystyczne dla toksydromu cholinergicznego typu nikotynowego
W momencie interwencji pogotowia ratunkowego, chory nie był w stanie chodzić. Zauważalne było przyspieszenie oddechu i dyzartria (niewyraźna mowa).
Personel pogotowia, podejrzewając anafilaksję, podał m.in. adrenalinę. W międzyczasie wystartował HEMS, celem pozyskania antytoksyny.
Chory dotarł do emergency department 40 minut po ukąszeniu, podając nasilające się parestezje i fascykulacje. Saturacja krwi tętniczej wynosiła 95%, tętno 105/min, a ciśnienie tętnicze 165/80 mmHg. Nie występowały zaburzenia świadomości, ani zaburzenia motoryczne. Stwierdzono za to umiarkowanego stopnia opadanie powiek.
Zlokalizowano 2 małe, punktowe rany.
70 minut po ekspozycji na jad, chory otrzymał antytoksynę. Ze względu na pobudzenie psychoruchowe, podano również mid**olam (2.5 mg iv).
Chorego przyjęto do oddziału intensywnej terapii. W przeciągu kilku następnych godzin wystąpiły nudności, dreszcze, nadmierna potliwość i trudności w przełykaniu.
Dalszy pobyt w szpitalu był powikłany m.in. rabdomiolizą** - wdrożono płynoterapię.
**rozpad mięśni z uwolnieniem potasu i mioglobiny do krwioobiegu (która może powodować niewydolność nerek)
Pacjent został wypisany ze szpitala po 4 dniach. Bóle mięśniowe obecne przy wypisie utrzymywały się jeszcze pewien czas.
----
Podsumowując, autorzy opisali ukąszenie afrykańskiego węża, które miało miejsce w Europie środkowej. Jad Mamby czarnej jest ekstremalnie silny, ma działanie neurotoksyczne.
Na uwagę zasługuje czas, w jakim pozyskano celowaną antytoksynę.
W przeglądnie piśmiennictwa dokonanym przez autorów, znaleziono podobne przypadki z Niemiec, Francji i Czech (kąsały zarówno Mamby czarne, jak i Mamby zielone).
----
Warto rozszerzyć wątek o przedszpitalnym leczeniu podejrzenia anafilaksji. Autorzy artykułu o tym nie wspominają, toteż ja napiszę 2 słowa.
Jakkolwiek trywialnie to zabrzmi, działanie egzotycznego jadu to nie anafilaksja.
Oczywistym jest, że wszystkie ksenobiotyki mogą powodować reakcje uczuleniowe, w tym ciężkie / systemowe.
Głęboko wierzę, że personel, kierując się stanem i dobrem pacjenta, interweniując w surrealistycznej wręcz (mając na względzie szerokość geograficzną) sytuacji, postąpił najlepiej jak umiał. Ciężko jednak z opisywanych objawów złożyć obraz anafilaksji.
----
Warto wiedzieć, że w przypadku pokąsania przez egzotyczne, jadowite zwierzęta kluczowe jest:
1️⃣ leczenie objawowe, zgodnie ze schematem ABCDE (próba korekty odchyleń od normy),
2️⃣ ograniczenie ruchomości pokąsanej kończyny,
3️⃣ zminimalizowanie czasu spędzonego na miejscu zdarzenia,
4️⃣ jak najszybsze skontaktowanie się z ekspertem i pilne pozyskanie celowanej antytoksyny.
----
ps. W ogóle uważam, że słowo „envenomation” jest jednym z najpiękniejszych angielskich słów.
Za przygotowanie grafiki do posta dziękuję Tomkowi Sołkowi, a za dyskusję o postępowaniu przy ukąszeniu egzotycznych gadów - Marcinowi Janikowi.
----
Źródło:
Quarch V i wsp.
An Unexpected Case of Black Mamba (Dendroaspis polylepis) Bite in Switzerland.
Case Rep Crit Care. 2017 Jul 31;2017:5021924.
