04/12/2025
CZY FILIŻANKA KAWY - może odmłodzić mózg o pięć lat?
🔹Naukowcy z King's College London właśnie dokonali odkrycia, które może zrewolucjonizować nasze podejście do wspomagania leczenia ciężkich zaburzeń psychicznych. Okazuje się, że coś tak prostego jak codzienna kawa może istotnie wpływać na biologiczne starzenie się komórek u osób zmagających się ze schizofrenią czy chorobą afektywną dwubiegunową. To nie science fiction, ale wyniki solidnych badań opublikowanych w prestiżowym czasopiśmie BMJ Mental Health.
📌STRESZCZENIE:
Badanie przeprowadzone w Norwegii na ponad czterystu osobach z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi wykazało, że picie trzech do czterech filiżanek kawy dziennie wiąże się z dłuższymi telomerami, czyli strukturami chroniącymi nasze chromosomy. Dłuższe telomery oznaczają wolniejsze starzenie się komórek. Osoby pijące zalecaną ilość kawy miały telomery porównywalne do ludzi biologicznie młodszych o pięć lat w porównaniu z tymi, którzy w ogóle nie pili kawy. Co ciekawe, picie więcej niż cztery filiżanki dziennie nie przynosiło już takich korzyści.
☕ KAWA JAKO NIEOCZEKIWANY SOJUSZNIK W PSYCHIATRII
🔹Osoby zmagające się z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi, takimi jak schizofrenia czy choroba afektywna dwubiegunowa, żyją średnio o piętnaście lat krócej niż ich zdrowi rówieśnicy. Ta przedwczesna śmiertelność wiąże się z wyższą częstością występowania chorób somatycznych, zwłaszcza układu sercowo naczyniowego. Naukowcy od dawna obserwują, że u tych pacjentów proces starzenia biologicznego wydaje się przebiegać szybciej niż u osób bez zaburzeń psychicznych. Zespół badawczy z King's College London oraz University of Oslo postanowił sprawdzić, czy coś tak powszechnego jak picie kawy może wpłynąć na ten proces.
🔹Badanie objęło czterystu trzydziestu sześciu uczestników, z których dwustu pięćdziesięciu dziewięciu miało rozpoznanie z spektrum schizofrenii, a stu siedemdziesięciu siedmiu cierpiało na zaburzenia afektywne, w tym chorobę afektywną dwubiegunową i ciężką depresję z objawami psychotycznymi. Uczestnicy byli pytani o to, ile filiżanek kawy wypijają dziennie, a następnie podzielono ich na cztery grupy: osoby niepijące kawy, pijące od jednej do dwóch filiżanek, od trzech do czterech filiżanek oraz pięć lub więcej filiżanek dziennie.
🧬 TELOMERY JAKO ZEGAR BIOLOGICZNY NASZYCH KOMÓREK
🔹Telomery to niezwykłe struktury znajdujące się na końcach chromosomów. Można je porównać do plastikowych końcówek sznurowadeł, które chronią je przed strzępieniem. Za każdym razem, gdy komórka się dzieli, telomery stają się nieco krótsze. To naturalny proces starzenia, ale u osób z poważnymi zaburzeniami psychicznymi skracanie się telomerów przebiega szybciej niż u zdrowych osób. Naukowcy pobrali próbki krwi od wszystkich uczestników badania i zmierzyli długość telomerów w białych krwinkach, zwanych leukocytami.
🔹Wykorzystali do tego precyzyjną technikę molekularną zwaną qPCR, czyli ilościową reakcją łańcuchową polimerazy w czasie rzeczywistym. Wyniki były fascynujące. Badacze zaobserwowali krzywą w kształcie odwróconej litery J. Oznacza to, że długość telomerów rosła wraz ze wzrostem spożycia kawy, osiągając szczyt przy trzech do czterech filiżankach dziennie, a następnie spadała u osób pijących więcej niż cztery filiżanki. Najistotniejsza różnica pojawiła się między osobami w ogóle niepijącymi kawy a tymi, które piły od trzech do czterech filiżanek dziennie. Ta różnica była na tyle znacząca, że odpowiadała pięciu latom młodszego wieku biologicznego.
🔬 MECHANIZMY OCHRONNE UKRYTE W FILIŻANCE KAWY
🔹Dlaczego kawa może mieć tak korzystny wpływ na telomery u osób z zaburzeniami psychicznymi? Odpowiedź kryje się w unikalnym składzie chemicznym tego napoju. Kawa zawiera szereg bioaktywnych związków, w tym kwas chlorogenowy, kafestol, kahweol, trigonellinę oraz melanoidy. Wszystkie te substancje charakteryzują się silnymi właściwościami przeciwutleniającymi. Szczególnie ważny jest kwas chlorogenowy oraz trigonelina, które aktywują szlak Nrf2, kluczowy mechanizm ochrony antyoksydacyjnej w organizmie. Co istotne, badania wykazały, że u osób ze schizofrenią dochodzi do obniżenia aktywności tego właśnie szlaku metabolicznego. Kawa może więc częściowo kompensować ten deficyt.
🔹Dodatkowo związki zawarte w kawie zmniejszają wytwarzanie prozapalnych cytokin, co pomaga redukować przewlekły stan zapalny charakterystyczny dla ciężkich zaburzeń psychicznych. Telomery są niezwykle wrażliwe na stres oksydacyjny i przewlekłe stany zapalne, dlatego właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne kawy mogą bezpośrednio chronić te struktury przed skracaniem. Istnieje również inny mechanizm, który może tłumaczyć korzystne działanie kawy. Chodzi o szlak sygnalizacyjny Akt GSK3β beta katenina, który reguluje ekspresję enzymu TERT, kluczowego dla utrzymania długości telomerów. Badania laboratoryjne na komórkach oraz na zwierzętach wykazały, że kofeina może wpływać na ten szlak, prowadząc do wydłużenia telomerów.
⚠️ GRANICA MIĘDZY KORZYŚCIĄ A SZKODĄ
🔹Bardzo ważnym odkryciem tego badania jest fakt, że korzystne efekty kawy pojawiają się tylko w określonym zakresie spożycia. Przekroczenie zalecanych czterech filiżanek dziennie nie tylko nie przynosiło dodatkowych korzyści, ale wręcz prowadziło do odwrócenia pozytywnego efektu. Dlaczego tak się dzieje? Chociaż kawa w umiarkowanych ilościach działa ochronnie, jej nadmierne spożycie może prowadzić do powstawania reaktywnych form tlenu, które uszkadzają komórki i przyspieszają skracanie się telomerów.
🔹Ten efekt przypomina działanie przeciwutleniaczy, które w odpowiednich dawkach chronią organizm, ale w nadmiarze mogą wyrządzić szkodę. Międzynarodowe organy zdrowia, w tym brytyjska NHS oraz amerykańska Agencja ds. Żywności i Leków, zalecają ograniczenie spożycia kofeiny do czterystu miligramów dziennie, co odpowiada mniej więcej czterem filiżankom kawy. To nie przypadkowe ograniczenie. Nadmierne spożycie kawy może wywoływać bezsenność, zwiększone oddawanie moczu, zaburzenia przewodu pokarmowego, drżenia mięśni, drażliwość, zaburzenia rytmu serca, a u osób podatnych nawet ataki paniki.
🚬 KAWA I PALENIE TYTONIU W KONTEKŚCIE ZABURZEŃ PSYCHICZNYCH
🔹Badanie ujawniło jeszcze jeden istotny aspekt. Aż siedemdziesiąt siedem procent uczestników paliło papierosy, co stanowi znacznie wyższy odsetek niż w populacji ogólnej. Co więcej, osoby pijące pięć lub więcej filiżanek kawy dziennie paliły znacznie dłużej niż osoby z pozostałych grup. To nie jest przypadek. Nikotyna zawarta w dymie papierosowym zwiększa aktywność enzymów wątrobowych odpowiedzialnych za metabolizm kofeiny, co prowadzi do szybszego jej rozkładu.
🔹W konsekwencji osoby palące potrzebują więcej kawy, aby osiągnąć ten sam efekt stymulujący. To tworzy niebezpieczną spiralę, w której palenie prowadzi do zwiększonego spożycia kawy, a obie te substancje wpływają na telomery. Warto jednak podkreślić, że efekt ochronny kawy obserwowany w badaniu był niezależny od statusu palenia, co oznacza, że nawet u osób palących kawa w zalecanych ilościach może przynosić korzyści.
📌PODSUMOWANIE:
Badanie norweskie wykazało, że osoby z ciężkimi zaburzeniami psychicznymi pijące od trzech do czterech filiżanek kawy dziennie miały dłuższe telomery, co odpowiadało pięciu latom młodszego wieku biologicznego. Efekt ten wynikał prawdopodobnie z właściwości przeciwutleniających i przeciwzapalnych związków zawartych w kawie. Przekraczanie zalecanych dawek nie przynosiło korzyści. To pierwsze badanie pokazujące taką zależność w populacji psychiatrycznej.
📌SŁOWNIK:
🔹Telomery: Struktury białkowo nukleotydowe znajdujące się na końcach chromosomów, chroniące materiał genetyczny przed uszkodzeniem. Skracają się z każdym podziałem komórki i są wskaźnikiem biologicznego starzenia.
🔹Kwas chlorogenowy: Silny przeciwutleniacz znajdujący się w kawie, który chroni komórki przed stresem oksydacyjnym i wspiera naturalne mechanizmy obronne organizmu.
🔹Szlak Nrf2: Główny mechanizm obronny komórek przed stresem oksydacyjnym, aktywowany przez niektóre składniki kawy. U osób ze schizofrenią jego aktywność jest często obniżona.
🔹TERT (telomeraza odwrotna transkryptaza): Enzym odpowiedzialny za wydłużanie telomerów, którego aktywność może być regulowana przez składniki kawy.
🔹Stres oksydacyjny: Stan, w którym w organizmie dochodzi do nadmiernej produkcji reaktywnych form tlenu uszkadzających komórki. Kawa w umiarkowanych dawkach pomaga go zmniejszać.
📌UWAGI:
🔸Jeśli uważasz, że ten artykuł jest ciekawy, to prześlij go dalej i zaobserwuj po więcej wartościowych treści.
🔸Artykuł ma charakter informacyjno edukacyjny i nie stanowi rekomendacji inwestycyjnej ani reklamy produktu czy usługi.
📌HASHTAGI:
📌ŹRÓDŁA:
1. BMJ Mental Health: Coffee intake is associated with telomere length in severe mental disorders
https://mentalhealth.bmj.com/content/28/1/e301700
2. BMJ Group Press Release: Daily coffee drinking may slow biological ageing of people with major mental illness
https://bmjgroup.com/daily-coffee-drinking-may-slow-biological-ageing-of-people-with-major-mental-illness/
3. King's College London: Coffee linked to slower biological ageing among those with severe mental illness
https://www.kcl.ac.uk/news/coffee-linked-to-slower-biological-ageing-among-those-with-severe-mental-illness-up-to-a-limit
4. News Medical: Drinking three to four cups of coffee a day may slow cellular aging
https://www.news-medical.net/news/20251128/Drinking-three-to-four-cups-of-coffee-a-day-may-slow-cellular-aging.aspx
Źródło: https://tvn24.pl/zdrowie/kawa-moze-spowalniac-starzenie-mozgu-zaskakujaca-zaleznosc-u-osob-z-chorobami-psychicznymi-st8772917
