Zakład Toksykologii Wydział Medyczny UR

11/03/2026

📢 Nasze badania to nie tylko badania podstawowe – to również realne wsparcie dla przemysłu kosmetycznego, farmaceutycznego i innych!

Oprócz działalności naukowo-dydaktycznej w Zakładzie Toksykologii Wydziału Medycznego CM UR, realizujemy również transfer wiedzy i badań do praktyki przemysłowej w ramach działalności Laboratorium Badań i Analiz Toksykologicznych, w Przyrodniczo–Medycznym Centrum Badań Innowacyjnych (CM UR).

Dlatego oprócz publikacji w czasopismach naukowych dzielimy się również badaniami także w czasopismach branżowych, które trafiają bezpośrednio do sektora przemysłowego.

🧴 W najnowszym numerze czasopisma „Kosmetyki i Detergenty” 1/2026 (112-114) opublikowaliśmy artykuł:

K. Jurowski, O. Fijałkowska, Profesjonalne badania aktywności antyoksydacyjnej produktów kosmetycznych jako realne wsparcie R&D i claimów” Kosmetyki i Detergenty 1, 2026, 112-114

W artykule pokazujemy, jak badania, które realizujemy mogą wspierać rozwój produktów kosmetycznych, w szczególności w obszarach:

🔬 potwierdzania aktywności biologicznej składników
🧴 rozwoju nowych formulacji kosmetycznych
📊 naukowego uzasadniania claimów marketingowych
⚖️ oceny bezpieczeństwa produktów

Takie badania stanowią realne wsparcie dla działów R&D w przemyśle kosmetycznym i pomagają budować wiarygodne podstawy naukowe dla nowych produktów.

Zachęcamy do lektury!
https://www.chemiaibiznes.com.pl/czasopisma/kosmetyki-i-detergenty

11/02/2026

Nasze SKN jak zawsze zwarte i gotowe!

06/02/2026

Miło nam poinformować, że ukazał się artykuł przeglądowy
Pana dr hab. n. med. i n. o zdr. Kamila Jurowskiego, prof. UR, prof. IEM w czasopiśmie The Poison (ISSN 3008-8755):

"The evolving role of in silico toxicology in
science and industry: A narrative review".

https://www.thepoisonjournal.com/articles/the-evolving-role-of-in-silico-toxicology-in-science-and-industry-a-narrative-review

Artykuł dotyczy nowoczesnej toksykologii in silico oraz jej roli w nauce, przemyśle i ocenie bezpieczeństwa chemicznego. Praca wpisuje się w aktualny, międzynarodowy nurt transformacji toksykologii w kierunku metod mechanistycznych, obliczeniowych oraz podejść zgodnych z zasadami 3R.

The Poison to międzynarodowe, recenzowane czasopismo naukowe poświęcone toksykologii klinicznej - zarówno w aspekcie medycznym, jak i biochemicznym. Ukazuje się dwa razy w roku i jest wydawane przez Panamerican Toxicology Press, inicjatywę wydawniczą Panamerican Toxicology®. Czasopismo powstało relatywnie niedawno i nie posiada jeszcze Impact Factor ani punktów ministerialnych, jednak pełni istotną rolę merytoryczną i środowiskową. Jako czasopismo open access, publikowane wyłącznie w formie cyfrowej, stanowi ważną platformę upowszechniania nowych idei, trendów i nowoczesnych kierunków w toksykologii, umożliwiając szeroki dostęp do aktualnej wiedzy dla międzynarodowej społeczności naukowej, klinicznej i regulacyjnej.

30/01/2026

Kolejna publikacja z obszaru nowych substancji psychoaktywnych (NPS)!
K. Jurowski, D. Kobylarz, M. Noga, ADME profile of phencyclidine (P*P) analogues: emerging dissociative hallucinogens 3-MeO-P*P and 4-MeO-P*P - a multi-in silico approach, Archives of Toxicology (IF 6.9; 140 pkt MEiN)
https://link.springer.com/article/10.1007/s00204-025-04283-x

Tym razem publikacja ma charakter stricte profilowania ADME i została zaprojektowana jako pełny i spójny workflow w postaci predykcji parametrów metodami in silico (komputerowe metody prognozy toksyczności), jako nowoczesne badania na potrzeby zarówno toksykologii klinicznej jak i sądowej w sytuacjach braku danych in vivo.

Co było technicznie najważniejsze?
Artykuł nie jest „jednym modelem QSAR”, lecz zintegrowanym systemem triangulacji predykcji, zgodnym z zasadami OECD (Q)SAR i NAMs. Całość opiera się na równoległym wykorzystaniu wielu niezależnych metod in silico (siedmiu komplementarnych metod in silico), każdej o innym zapleczu algorytmicznym i danych treningowych.

Badania zostały ściśle podzielone na klasyczne moduły ADME:

- Absorption (Absorpcja) – logP/logD (w funkcji pH), rozpuszczalność, Caco-2, ka, GIA

- Distribution (Dystrybucja) – PPB, Fu (plazma i mózg), Vd/VDss, przenikanie BBB

- Metabolism (Metabolizm) – identyfikacja izoenzymów CYP, prawdopodobieństwa substratowości, ścieżki bioaktywacji

- Excretion (Wydalanie) – klirens całkowity, transportery nerkowe (OCT2, OAT, MRP, P-gp)

Każdy blok zawiera zarówno predykcje ilościowe, jak i jakościowe, z jawnym zaznaczeniem rozbieżności między modelami.

Oba analogi wykazują bardzo wysoką dyfuzje bierną i wysoką absorpcję jelitową, przy jednocześnie niskiej rozpuszczalności wodnej – absorpcja jest ograniczana rozpuszczaniem, nie przenikaniem przez błony.

Przewidziano silne wiązanie z białkami osocza (~70–80%), dużą objętość dystrybucji (Vd/VDss) oraz efektywne przenikanie bariery krew–mózg, co potwierdza znaczną ekspozycję OUN.

Metabolizm jest zdominowany przez CYP2C19, CYP2D6 i CYP3A4, z kluczowym etapem O-demetylacji do metabolitów fenolowych, a następnie szybką koniugacją.

Modele bioaktywacji wskazały wyższy potencjał reaktywności elektrofilowej dla 4-MeO-P*P w porównaniu z 3-MeO-P*P.

Predykcje klirensu i wydalania wykazały istotną zmienność międzyosobniczą, zależną od polimorfizmów CYP i możliwych interakcji lekowych.

Wnioski
Fenolowe glukuronidy są najbardziej racjonalnymi biomarkerami ekspozycji w analizie toksykologicznej i sądowej.

Istnieje realne ryzyko interakcji lekowych u osób przyjmujących inhibitory/induktory CYP2D6, CYP2C19 lub CYP3A4.

4-MeO-P*P może nieść wyższe ryzyko toksyczności związanej z bioaktywacją niż izomer meta, mimo podobnych właściwości absorpcji i dystrybucji.

30/01/2026

🎉 Urodziny Pana mgr. Łukasza Niżnika 🎉

Niedawno mieliśmy okazję spotkać się, by w miłej i przyjaznej atmosferze wspólnie uczcić urodziny Pana mgr. Łukasza Niżnika. Był to dobry moment na spokojną rozmowę, uśmiech i krótką przerwę od codziennych obowiązków.
Nieodłącznym elementem spotkania była również kulinarna niespodzianka - jak zawsze Pan Łukasz zadbał o wyśmienite, różnorodne sushi, które cieszyło się ogromnym uznaniem 🍣🙂

Z okazji urodzin składamy najserdeczniejsze życzenia: zdrowia, wszelkiej pomyślności, satysfakcji z pracy, sukcesów zawodowych i prywatnych oraz energii do realizacji kolejnych planów i wyzwań 💐✨

20/01/2026

19/12/2025

🎉 Urodziny Pana Dr. Damiana Kobylarza 🎉

Jakiś czas temu mieliśmy okazję spotkać się i wspólnie, w miłej atmosferze, uczcić urodziny Pana Dr. Kobylarza 🌟
Była to dobra chwila na rozmowę, uśmiech i krótką przerwę od codziennych obowiązków.

Z tej okazji składamy najserdeczniejsze życzenia - dużo zdrowia, pomyślności, sukcesów zawodowych i prywatnych oraz energii do realizacji kolejnych planów 💐✨ Pan Dr Kobylarz jest bardzo ważnym członkiem naszego Zespołu, zawsze mocno się angażuje i realizuje świetnie trudne zadania. Takie momenty zawsze wzmacniają zespół i przypominają, jak ważna jest dobra atmosfera we wspólnej pracy 💛

19/12/2025

09/12/2025

Kolejna publikacja z nowych substancji psychoaktywnych (NPS)!

M. Noga, K. Jurowski, Qualitative and quantitative in silico toxicity profiling of “angel dust”: phencyclidine (P*P) analogues (3-HO-P*P, 3-MeO-P*P, 4-MeO-P*P, 3-HO-PCE, 3-MeO-PCE, 4-MeO-PCE), Archives of Toxicology (IF 6.9; 140 pkt MEiN)
https://link.springer.com/article/10.1007/s00204-025-04242-6

Tym razem opublikowaliśmy pierwszy pełny profil toksykologiczny dla całej grupy analogów P*P stanowiących przykład nowych substancji psychoaktywnych (NPS)! A nie było to łatwe - artykuł jest bardzo obszerny, zawiera liczne zestawienia (10 tabel, 2 ryciny) i zastosowanie wielu metod in silico z różnymi endpointami toksykologicznymi. Ale zależy nam na jakości, dlatego zdecydowaliśmy się nie dzielić tego projektu na mniejsze części.

Co to są analogi P*P?
To pochodne klasycznego „angel dust”, substancji o silnym działaniu dysocjacyjnym, działającej głównie poprzez blokadę receptora NMDA. Niewielka modyfikacja (np. grupa hydroksylowa lub metoksy w pozycji meta/para) drastycznie zmienia siłę działania i toksyczność. Część z nich pojawia się na rynku jako NPS, a ich farmakologia i toksykologia były dotąd prawie nieznane.

Dlaczego te badania były potrzebne?
Bo nie istniały żadne systematyczne dane toksykologiczne dla analogów P*P. W literaturze - tylko pojedyncze case reports i dane z lat 70. - 80., nieporównywalne z dzisiejszymi standardami.
Pełne badania in vivo nie są możliwe z uwagi na kontrolę prawną i wysoką toksyczność tych związków.

Dlatego zastosowaliśmy zintegrowaną strategię metod in silico. Wszystko zgodne z nowoczesną toksykologią mechanistyczną i paradygmatem NAMs - bez użycia zwierząt.

Co wynika z naszych badań?
Ostra toksyczność (LD50)
• Doustnie: ok. 200–630 mg/kg - analogi klasyfikują się jako umiarkowanie toksyczne.
• Dożylnie: ok. 25–59 mg/kg - znacząco wyższa toksyczność przy pominięciu metabolizmu pierwszego przejścia.

Dystrybucja i narażenie narządowe:
Najwyższe prawdopodobieństwo toksyczności dla:
• płuc (do 0,93)
• wątroby (do 0,91)
• układu krwionośnego (do 0,85)
To dokładnie te narządy, które najczęściej ulegają uszkodzeniu w klinicznych zatruciach P*P.

Kardiotoksyczność:
• przewidywane blokowanie kanału hERG (IC50: 4,9–12,3 µM)
• możliwość wydłużenia QT i arytmii

Genotoksyczność:
• wszystkie modele zgodnie wskazały brak mutagenności

Podrażnienia skóry i oczu:
• wyraźne ryzyko dla związków hydroksylowanych (3-HO-P*P, 3-HO-PCE), np. 3-HO-PCE - 90% (oko) i 96% (skóra)

Dlaczego to ważne?
Analogi P*P nie są jedynie wariantami klasycznego P*P.
To grupa związków o:
• wysokim potencjale neurotoksycznym,
• silnym działaniu ośrodkowym,
• ryzyku kardiotoksycznym,
• trudnej do przewidzenia farmakokinetyce.

Nasze dane wypełniają wieloletnią lukę i dostarczają pierwszego spójnego modelu toksycznego dla tej klasy NPS.

04/12/2025

Kolejna publikacja z nowych substancji psychoaktywnych (NPS)!

Ł. Niżnik, K. Jurowski, The ADME profile of threo-4-methylmethylphenidate (4-Mmph, 4-MeTMP, CAS: 467468-40-2) as new psychoactive substance (NPS): Prediction of absorption, distribution, metabolism and excretion parameters using integrated in silico approach for clinical and forensic purposes, Chemico-Biological Interactions (IF 5.4; 100 pkt MEiN)
https://doi.org/10.1016/j.cbi.2025.111861

Tym razem opublikowaliśmy pełny profil ADME dla 4-Mmph! A nie było to łatwe, bo artykuł jest bardzo obszerny (10 rycin i 7 tabel!), ale zależy nam na jakości, a nie ilości więc postanowiliśmy nie dzielić tego tematu na osobne artykuły.

Co to jest 4-Mmph?
To analog metylfenidatu, ale z modyfikacją w pozycji para – niewielka zmiana strukturalna, która radykalnie wpływa na interakcję z transporterami monoamin. Farmakologicznie przypomina klasyczne fenidaty, więc zaczął by popularny jako NPS.

Dlaczego te badania były potrzebne?
Bo nie istniały żadne dane ADME dla 4-Mmph.
A klasycznych badań farmakokinetycznych nie da się przeprowadzić - substancja jest stosunkowo nowa. Dlatego zastosowaliśmy zintegrowaną strategię 7 metod in silico. Wszystko spójne z nowoczesną toksykologią mechanistyczną i paradygmatem redukcji testów in vivo.

Co wynika z naszych badań?
Absorpcja: Bardzo wysoka przewidywana biodostępność (SwissADME, Percepta) – 4-Mmph jest silnie wchłaniany w przewodzie pokarmowym.
Znaczna przenikalność bariery krew–mózg, potwierdzona wykresem BOILED-Egg i wysokimi wartościami LogBB (0.75).
Brak interakcji z P-glikoproteiną, czyli brak aktywnego wypompowywania z OUN. Dla projektowanej substancji stymulującej – komplet idealnych parametrów.

Dystrybucja: Wysoki potencjał dystrybucyjny (Vd) – według niektórych modeli powyżej 10 L/kg, co wskazuje na intensywne przenikanie do tkanek. Umiarkowane wiązanie z białkami - duża frakcja wolna, co w efekcie przekłada się na szybkie działanie i możliwość kumulacji w OUN.

Metabolizm: Niektóre modele wskazują interakcje głównie z CYP2D6, CYP3A4 i CYP1A2 (choć z różną siłą zależnie od metody).
Zidentyfikowano 6 potencjalnych metabolitów, w tym formy hydroksylowane i glukuronidy (UGT1A3, UGT1A4, UGT2B7).
Miejsca metabolizmu (hotspots) pokrywają się z pozycjami odpowiedzialnymi za aktywność farmakologiczną.

Wydalanie: Szybka eliminacja (T1/2 ok. 2,2 h). Nie jest substratem OCT2, co wskazuje na alternatywne szlaki nerkowe (np. bierna dyfuzja lub wymiana kanalikowa).

Dlaczego to ważne?
4-Mmph nie jest jedynie „kolejną pochodną Ritalinu”. To pełnoprawny NPS o silnym potencjale OUN, wysokiej biodostępności i przewidywanej szybkiej eliminacji, co może sprzyjać wzorcom użytkowania typu binge (czyli przyjmowania kolejnych dawek w krótkich odstępach czasu, aby podtrzymać efekt stymulacji mimo szybkiego spadku stężenia substancji we krwi).
Dane ADME, których wcześniej nie było, są kluczowe dla toksykologów, a metody in silico pozwalają je zdobyć możliwie najszybciej bez eksperymentów z udziałem zwierząt!

29/11/2025

⭐ Dzień Otwarty Collegium Medicum Uniwersytetu Rzeszowskiego 14.11.2025 już za nami!

To był wyjątkowy dzień – zarówno dla nas jako Zakładu, jak i dla wszystkich odwiedzających. Energia, ciekawość i zaangażowanie uczestników wypełniały Collegium Medicum UR od samego rana!

🎓 1. Fenomenalne stanowisko SKN „Paracelsus”

Aż 14 studentów należących do Studenckiego Koła Naukowego „Paracelsus”, którego opiekunem jest
Pan dr hab. n. med. i n. o zdr. Kamil Jurowski, prof. UR, przygotowało jedno z najbardziej imponujących i profesjonalnych stanowisk całego wydarzenia.
Pełne identyfikacji wizualnej, wyjątkowych doświadczeń, prezentacji edukacyjnych i atrakcji, które przyciągały tłumy przez cały dzień.
Ich praca, kreatywność i profesjonalizm zasługują na najwyższe uznanie! Dziękujemy i gratulujemy!

🧪 2. Wykład „Fascynujący świat trucizn”

Tradycyjnie już podczas Dni Otwartych odbył się wykład „Fascynujący świat trucizn”, który wygłosił Pan dr hab. n. med. i n. o zdr. Kamil Jurowski, prof. UR – wydarzenie, które od kilku edycji cieszy się niezmiennie ogromnym zainteresowaniem.
Aula dosłownie „pękała w szwach”, a część uczestników siedziała na podłodze lub stała!

🔍 3. Dwa warsztaty:

📌 „Narkotyki pod lupą” – warsztaty przygotowała Pani mgr inż. Alicję Krośniak.
📌 „Rtęć się rozlała – i co dalej?” – warsztaty przeprowadził Pan dr n. med. i n. o zdr. inż. Adrian Frydrych.

❤️ Podziękowania
Dziękujemy wszystkim zaangażowanym w organizację, przygotowanie stanowisk i warsztatów.
Studenci spisali się fenomenalnie – z pasją, profesjonalizmem i energią, z których jako Zakład jesteśmy naprawdę dumni!

📅 Do zobaczenia na kolejnych Dniach Otwartych!

Zapraszamy już dziś na kolejne wydarzenia, na których również będziemy obecni i ponownie przygotujemy coś, czego nie ma nikt inny!

Ponieważ liczba atrakcji podczas dnia otwartego jak i liczba materiałów po tym wydarzeniu była ogromna, to z opóźnieniem publikujemy film podsumowujący. Warto zapoznać się z całym materiałem!

19/11/2025

🎓 Gratulacje dla Pana Kamila Kulity!

Z przyjemnością informujemy, że Pan Kamil Kulita - student II roku studiów II stopnia na kierunku Dietetyka, realizujący kształcenie w trybie Indywidualnej Organizacji Studiów pod opieką Pana dr. hab. n. med. i n. o zdr. Kamila Jurowskiego prof. UR - uzyskał II miejsce w rankingu stypendium Rektora za osiągnięcia naukowe na rok akademicki 2025/2026 dla kierunku dietetyka!

Co istotne, Pan Kamil zdobył najwyższą liczbę punktów naukowych wśród wszystkich studentów kierunku Dietetyka - zarówno I, jak i II stopnia, co dodatkowo podkreśla wyjątkowy charakter jego osiągnięć.

Jednym z kluczowych rezultatów pracy naukowej Pana Kamila jest publikacja:
📝 Frydrych, A., Kulita, K., Jurowski, K., & Piekoszewski, W. (2025). Lipids in Clinical Nutrition and Health: Narrative Review and Dietary Recommendations. Foods, 14(3), 473.
(IF 4.7; 100 pkt MEiN)
https://doi.org/10.3390/foods14030473

Publikacja ta stanowi istotny wkład w rozwój obszaru żywienia klinicznego oraz biochemii lipidów, a przyznane stypendium potwierdza wysoki potencjał naukowy Pana Kamila.

Serdecznie gratulujemy i życzymy dalszych sukcesów akademickich oraz badawczych! 👏 Mamy nadzieję, że już wkrótce zobaczymy kolejne wartościowe artykuły współtworzone przez Pana Kamila.

Link do ostatecznej listy rankingowej:
https://www.ur.edu.pl/files/user_directory/474/SSS/Listy%20rankingowe%202025-26/Wydzia%C5%82%20Nauk%20o%20Zdrowiu/Dietetyka%20II%20st.%20OSTATECZNA.pdf