03/08/2025
Jak to możliwe, że problemy z jelitem grubym mogą powodować bóle pleców i bóle bioder?
Dlaczego jelito grube można porównać do ogrodu zoologicznego?
Dlaczego niektórych problemów nie zobaczymy na kolonoskopii?
Dziś zapraszam Was na wycieczkę po jelicie grubym.
➡️Jelito grube jest około trzy razy krótsze niż jelito cienkie bo ma około 1,5 m długości i jest faktycznie grube bo jest od niego trzy razy grubsze. Rozpoczyna się w podbrzuszu po prawej stronie punktem, który nazywa się zastawka krętniczo-kątnicza. I kieruje się dalej do góry, przy wątrobie zakręca przechodząc w poprzek jamy brzusznej a później przy śledzionie zakręca w dół kierując się do odbytnicy. Można powiedzieć, że jelito cienkie znajduje się bardziej centralnie a jelito grube przebiega sobie dookoła niego.
✅ Jak pamiętacie z poprzedniego artykułu o jelicie cienkim, to w nim znajdują się falujące kosmki jelitowe a jak zajrzycie do jelita grubego to zobaczycie pustą, gładką rurę. Ale ona jest pusta tylko na pierwszy rzut oka bo tak naprawdę jelito grube można porównać do Zoo. Można tam spotkać pełno zwierzaków, znajdują się tam bakterie 🦠, wirusy 🦠 , grzyby 🍄, pierwotniaki a czasem nawet pasożyty. Jest to bardzo złożony i bardzo ważny dla nas ekosystem.
✅ Jelito grube gromadzi niestrawione resztki pokarmu, formuje z nich kał, odciąga wodę i jest też miejscem wchłaniania się niektórych składników odżywczych produkowanych przez bakterie. Są to witamina K, witaminy B1, B2 czy B12. Tam są też produkowane jony potasu oraz chloru.
✅ Mało się o tym mówi ale jelito grube może być przyczyną wielu dolegliwości bólowych w naszym ciele. Są to bóle w okolicy kręgosłupa lędźwiowego, w okolicy kości krzyżowej, bóle bioder, bóle i kłucia po bokach ciała. Czasami są to bóle promieniujące do nogi mylone z rwą kulszową. A dodatkowo jelito grube może przyczyniać się do powstawania żylaków i obrzęków spuchniętych nóg.
➡️ Jest kilka mechanizmów dla których tak właśnie może się dziać.
Bóle od jelita grubego, na przejściu z kręgosłupa piersiowego w lędźwiowy wynikają z tego, że stamtąd pochodzi współczulne unerwienie jelita grubego. I nasz mózg jest informowany o różnych problemach z jelitem grubym przez impulsy przechodzące dokładnie przez właśnie to miejsce. Po drugie, jelito grube z racji, że jest grube i jeżeli jeszcze wzrośnie w nim ciśnienie, to stanie się ono twarde. Ma wtedy zdolność do uciskania na inne rzeczy, zwłaszcza na naczynia. A nasze ciało jest tak zbudowane, że jelito grube w trzech punktach przebiega dokładnie prostopadle i na środku krzyżuje się z naczyniami. Te ważne punkty są w podbrzuszu po prawej i lewej stronie a najważniejszy punkt na środku pod mostkiem. Sam wzrost ciśnienia w jelicie grubym to zazwyczaj za mało. Musi dojść jeszcze pewien bodziec mechaniczny.
Ciśnienie mocno wzrasta kiedy coś ściskamy jak np. nadmuchany balon. Jeżeli ściśniemy go mocno to może tak wzrosnąć ciśnienie, że aż wybuchnie. Podobna sytuacja dotyczy naszego jelita, z tą różnicą, że jelito nie wybuchnie tylko zostaną uciśnięte naczynia. A ten mechaniczny problem to jest nasza pozycja. Czyli w momencie gdy wzrosło ciśnienie w jelicie grubym a my się jeszcze zgarbimy to wtedy zostanie mocno uciśnięty ten punkt pod mostkiem i punkty w podbrzuszu również przez to, że się garbimy i pochylamy tułów do przodu albo mamy zgięte mocno nogi w biodrach.
Został jeszcze oczywiście czynnik czasu. Jeżeli ktoś na chwilę się zgarbi i zaraz wyprostuje, to oczywiście nic się nie stanie. Ale jeżeli ktoś siedzi po 8. 10, 12 godzin ciągle zgarbionym to dojdzie do zastojów i obrzęków bo uciśnięte zostaną naczynia żylne i limfatyczne. I płyny, czyli krew i limfa, które z nóg, kręgosłupa i jamy brzusznej muszą dopłynąć w górę, krew do serca, limfa do kątów żylnych pod obojczyki, zostaną przytamowane w tych 3 punktach i dlatego mogą pojawić się bóle bioder, spuchnięte nogi, mogą się nasilać żylaki. Dlatego tak ważne jest unikać zgarbionej długotrwałej pozycji. Często zmieniać pozycje, zadbać o aktywność fizyczną.
A to co powoduje wzrost ciśnienia w jamie brzusznej i w jelicie to są wzdęcia i zaparcia. Zaparcia powodują zaleganie mas kałowych i to najczęściej dotyczy lewej strony. Bo kał z prawej strony jest jeszcze w formie płynnej. Dopiero kał przechodzący przez jelito grube ma stopniowo odciąganą wodę i robi się coraz twardszy. Ale w jelicie grubym mogą powstawać takie „kieszonki", które nazywają się uchyłki, mogą być polipy. Jelito grube ma problem na zakrętach, a nawet nie samo jelito ma problem tylko kał nie może wyrobić się na zakręcie. Zakręty mamy koło wątroby i koło śledziony.
Natomiast wzdęcia często dotyczą tej środkowej części albo prawej strony. Wzdęcia to z kolei nadmiar gazów, który nie może znaleźć ujścia i nie możemy wtedy puścić „bąka” przez to, że np. zalegają masy kałowe czy nasza zgarbiona pozycja nie pozwala na ujście gazów. I te gazy gromadzą się w jelicie grubym powodując jego rozpychanie się i twardość. Przyczyn zaparć jest dużo. Najpopularniejsze z nich to są odwodnienie, nadmiar spożywanego alkoholu, błędy dietetyczne, niektóre leki, preparaty z żelazem czy po prostu przewlekły stres, którym wyłącza się nasz układ przywspółczulny czyli układ odpowiedzialny za perystaltykę jelit. Przez to gazy nie mogą się wydostać a za produkcję tych gazów odpowiedzialne są bakterie żyjące w naszych jelitach.
➡️ W jelicie grubym żyje mnóstwo przyjaznych dla nas bakterii, które nam pomagają, bez których nie moglibyśmy przeżyć.
I jest ich 5 głównych grup.
1. Są to bakterie immunomodulujące, które stymulują nasz układ odpornościowy. Np. Escherichia Coli.
2. Bakterie ochronne, które nie pozwalają na kolonizację jelit przez bakterie patogenne czy grzyby z różnych rodzin.
3. Bakterie prebiotyczne, które rozkładają błonnik, z którego powstają krótko łańcuchowe kwasy tłuszczowe, np. Ruminococcus bromii.
4. Bakterie odżywiające nabłonek jelita. One dzięki tym krótko łańcuchowym kwasom tłuszczowym zapewniają szczelność, integralność i ochronny śluz na nabłonku jelita. A także działają przeciwzapalnie i utrzymują prawidłowe ph w jelicie grubym przez produkcję kwasu masłowego. Są to bardzo ważne bakterie np. z rodziny Akkermansia.
5. Bakterie neuroaktywne, które wydzielają GABA, kwas gamma-aminomasłowy, bardzo ważny neuroprzekaźnik dla osi jelita - mózg. Są to np. Lactobacillus plantarum.
➡️ Więc jak widzicie jest ich dosyć sporo i funkcje mają różne. I każdy z nas ma inny zestaw bakterii w jelicie grubym. Nie ma jednego idealnego mikrobiomu. Zawsze ktoś ma jednej bakterii trochę więcej, innej trochę mniej. Ale najzdrowsze osoby mają bardzo zróżnicowany mikrobiom. Czyli dużo różnych bakterii różnych rodzai. Ale jeżeli przez antybiotyki czy złą dietę nasz mikrobiom stanie się mało zróżnicowany i będzie mało dobrych bakterii to do głosu mogą dojść te złe, gnilne, fermentujące patogenne bakterie czy grzyby, np. campylobacter, clostridium czy candida albicans. Dominacja tych bakterii w jelicie grubym może spowodować, że cokolwiek zjemy będzie tol fermentować i produkować dużo gazów i przez to wzrośnie ciśnienie w jelicie grubym i stanie się twarde.
➡️ Nasze przyjazne bakterie odżywają się tym, co nie zostanie wchłonięte w jelicie cienkim tylko nietknięte przejdzie sobie dalej do jelita grubego. Najważniejsze takie rzeczy to skrobia oporna i inulina. A znajdziemy je przede wszystkim w warzywach, owocach, pełnoziarnistych produktach.
Żeby wyobrazić sobie jakie potrzeby ma nasz mikrobiom, żeby był zróżnicowany to musimy sobie uświadomić, że powinniśmy zjeść 50 różnych warzyw w tygodniu, co oznacza, że każdego dnia przez tydzień musielibyśmy zjeść 7 różnych warzyw.
✅ Jest taka choroba, jak wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Dochodzi w niej do aktywacji naszych własnych komórek układu immunologicznego, które atakują śluzówkę jelita. Dochodzi wtedy do stanu zapalnego w jelicie grubym ale antygen wywołujący tą reakcję niestety jest nieznany. Początek choroby związany jest z ostrymi biegunkami z domieszką nawet krwi w kale. Mogą się pojawić bóle brzucha, gorączka, odwodnienie, zmniejszenie masy ciała. Charakterystyczne jest to, że te objawy trwają jakiś czas a później dochodzi do okresu remisji. Nagle wszystko znika i za jakiś czas odnawia się znowu.
✅ Podejrzewa się, że najsilniejszymi wyzwalaczami ataków tej choroby są stres, nagłe zmiany w sposobie odżywiania, nadużywanie niesteroidowych leków przeciwzapalnych, przewlekłe zakażenia żołądkowo-jelitowe leczone antybiotykami, np. clostridium difficile czy helicobacter pylori oraz zakażenie wirusem cytomegalii. Żeby zdiagnozować tą chorobę trzeba przeprowadzić dokładny wywiad, w badaniach krwi zazwyczaj obserwuje się zwiększoną ilość białych krwinek i płytek krwi. Przyspieszone OB, zwiększone CRP, niedokrwistość, zmniejszone stężenie albumin. W badaniu krwi zazwyczaj wychodzi podwyższone stężenie kalprotektyny. I warto zrobić badanie kału w celu zróżnicowania tej choroby z zakażeniem bakteryjnym, np. salmonellą, jersinią, candibacter czy clostridium difficile. A najważniejszym badaniem potwierdzającym tą chorobę jest kolonoskopia. Obserwuje się w niej w jelicie grubym takie charakterystyczne owrzodzone miejsca gdzie są nadżerki, wysięk zapalny czy nawet pseudopolipy zapalne. Przy okazji kolonoskopii pobiera się wycinek do badań histopatologicznych aby wykluczyć raka jelita grubego. Wiele osób mając problem z jelitem grubym, przewlekle wzdęcia, biegunki, zaparcia decyduje się właśnie na kolonoskopię w nadziei, że ona wszystko pokaże. To co można zobaczyć na kolonoskopii to są właśnie uchyłki, polipy, jakieś nadżerki, owrzodzenia, pogrubiałe ściany jelita grubego, obrzęk śluzówek czy raka jelita grubego. To też są pomocne informacje, często informują nas o stanie jelita grubego bo przewlekle problemy np. zaburzenia mikrobiomu, taki właśnie obraz pogrubiałych ścian, stanów zapalnych czy uchyłków, powodują to. Rak jelita grubego to jest oczywiście poważna patologia i natychmiast trzeba ją leczyć ale mnóstwo osób jest zawiedzionych tym badaniem. No bo mają przewlekłe problemy ewidentnie z jelitem grubym a na kolonoskopii nic nie wychodzi.
Warto mieć świadomość, że większości problemów z jelitem grubym nie zobaczymy na kolonoskopii. Są to przede wszystkim zaburzenia mikrobiomu jelitowego, są to zastoje żylne i limfatyczne, jest to negatywna afernentacja jelita grubego, jest to napięcie na połączeniach pomiędzy jelitem grubym a innymi narządami. Mikrobiomem jelitowym najlepiej zajmują się dietetycy kliniczni specjalizujący się w celowanej probiotykoterapii.
❤️ To wszystko na dziś a jeżeli spodobał Ci się artykuł będzie mi miło jak zostawisz po sobie „👍🏻” i do zobaczenia w kolejnym artykule 🥰
