21/02/2023
Żałoba to koszt. Koszt za więzi, miłość, zaangażowanie, za bliskość.
W naszej kulturze często mówi się o tym, że potrzeba roku na przeżycie żałoby. Specjalista z zakresu badań nad żałobą i pomocy w zakresie radzenia sobie w żałobie K.J. Doka mówi, że nie ma w tym obszarze żadnych reguł. Żałoba trwa tyle, ile ma trwać. Tak, jak każdy z nas jest inny, tak żałoba i jej przeżywanie jest inne i jakie by nie było, jest nasze. Nie ma jednego, pasującego do wszystkich sposobu radzenia sobie ze stratą.
K.J. Doka proponuje w nieco inny sposób spojrzeć na żałobę- nie jak na chorobę, którą należy wyleczyć, nie jak na etap, który trzeba zamknąć i przejść do następnego, poradzić sobie ze stratą, lecz na doświadczenie, które niesie możliwość rozwoju, wzrostu.
Dla wielu z nas słowo „żałoba” jednoznacznie kojarzy się ze stanem, w jakim się znajduje po śmierci bliskiej osoby, najczęściej członka rodziny. Jednakże nie jest to jednoznaczne. W żałobie można pogrążyć się z wielu innych przyczyn: utraty przyjaciela np. z powodu konfliktu; zmiany miejsca zamieszkania i pozostawaniu w poczuciu straty po poprzednim miejscu, ludziach z nim związanych; albo straty pracy; żałoba z powodu przejścia na emeryturę - żałoba po bezpowrotnej utracie kręgu znajomych; możliwości samorealizacji; po przebytym kolejnym etapie w życiu; żałoba po utracie zdrowia w sytuacji zachorowania na nieuleczalną chorobę, żałoba po utraconym zaufaniu w sytuacji zdrady partnera; po stracie ukochanego zwierzęcia, po zakończonym związku/małżeństwie - przykłady można mnożyć, bo tak jak wiele osób i relacji, doświadczeń, tak wiele strat i przeżyć z nimi związanych.
Żałoba jest nieprzewidywalna i niepowtarzalna, tak, jak my jesteśmy niepowtarzalni. Nie da się przewidzieć tego jak długo i jak intensywnie będzie przebiegać. Ogarnia wszystkie sfery życia: od fizycznej, poprzez emocjonalną, duchową, umysłową po społeczną. Nie ma jednego schematu żałoby, terminarza, żałoba jako taka nie jest przewidywalna. Niezależnie od tego, jak reagujemy na żałobę, nasza reakcja jest normalna i naturalna.
Mimo, że żałoba jest zjawiskiem stosunkowo powszechnym, doświadczanym przez nas wszystkich, to często przeżywamy ją w osamotnieniu, gdyż z jednej strony mamy obawy, iż nie będziemy zrozumiali, mamy obawy przed uzewnętrzniam własnych uczuć, obawiamy się odrzucenia i niezrozumienia, a drugiej strony osoby potencjalnie doświadczające kontaktu z przeżywającym żałobę, mogą nie wiedzieć jak zareagować, jak towarzyszyć, okazać zrozumienie, mogą obawiać się bezpośredniego kontaktu z przeżywającym stratę.
Żałoba boli.
Żałoba wyraża się, przejawia we wszystkich obszarach.
Mogą pojawić się następujące objawy fizyczne; bóle głowy, brzucha, mięśni, duszności, ucisk w gardle, w klatce piersiowej, uczucie zmęczenia, zaburzenia hormonalne np., nieregularne miesiączki i inne. Pomimo powszechności występowania objawów fizycznych w żałobie, wszelkie dolegliwości fizyczne, bóle należy konsultować z lekarzem. Badania wykazały wyższą śmiertelność wśród osób przeżywających żałobę, szczególnie wśród wdów i wdowców w pierwszym roku żałoby. Żałoba ma znaczący wpływ na zmianę w codziennym funkcjonowaniu: dietę, sen, przestrzeganie zaleceń lekarza. Powoduje stres, co znacząco wpływa na funkcjonowanie fizyczne i emocjonalne. Może np. powodować bezsenność,
co z kolei może wymagać od nas pracy nad strategiami wspomagającymi zdrowy sen lub podjęcia wspomagającej farmakoterapii.
Objawy emocjonalne, jakie mogą pojawić się w żałobie to przede wszystkim smutek, tęsknota, żal, rozpacz, ból, samotność. Mogą pojawić się także złość, gniew, bunt, poczucie winy, ulga, obawa, a nawet lęk przed kolejną stratą, własną śmiercią.
W żałobie mogą pojawić się także przyjemne uczucia, związane z doznaniami, w którym odświeżamy w pamięci przyjemne wspomnienia z osobą, która odeszła. Pojawiają się uczucia miłości, dumy, radości, wdzięczności do kochanej osoby za doświadczone od niej dobro i przyjemne wspólne chwile.
Żałoba wpływa także na nasze życie duchowe. Może spowodować wzmocnienie naszej wiary, bądź przeciwnie-spowodować zwątpienie i brak wiary. Może też wpłynąć na zmianę naszych przekonań.
Kiedy może być potrzebną pomoc specjalisty, jaki sygnały mogą nam sugerować, że występują problemy, które wymagają interwencji?
1. Naśladowanie zachowania osoby zmarłej świadczące o utożsamianiu się z ukochaną osobą,
2. Używanie przedmiotów osoby zmarłej, przywiązanie do przedmiotów i miejsc związanych z ukochaną zmarłą osobą
3. Podejmowanie zachowań autodestrukcyjnych takich jak brak dbałości o swoje zdrowie (zaniedbywanie diety, nieprzyjmowanie leków, apatia/depresja, nadużywanie alkoholu, nadużywanie alkoholu, sięganie po środki psychoaktywne,), zachowania agresywne wobec innych
Opr. Agnieszka Skołyszewska na podstawie „Żałoba jest podróżą. Jak zmagać się ze stratą” K.J. Doka
