01/03/2022
CO DALEJ Z TĄ POMOCĄ, czyli jak dawać wsparcie Uchodźcom z Ukrainy w kolejnych dniach ich pobytu w Polsce.
Cieszę się, że poprzedni post o tym jak podejmować gości z Ukrainy w swoim domu był przydatny. Poniżej obiecana kontynuacja...
Gdy opadnie już szok i adrenalina umożliwiająca ucieczkę z miejsca zagrożenia oraz gdy jesteśmy już bezpieczni to do głosu zaczynają dochodzić różne emocje. Nastąpi faza, tzw. odmrażania emocjonalnego...
Ten proces ma zawsze charakter indywidualny i jest rozłożony w czasie (kilka tygodni). Uchodźcy, będę ich też nazywać "ocaleni" zaczną próbować adoptować się do nowych warunków i okoliczności, w których się znaleźli. Wymieniamy:
4 FAZY ZMAGANIA SIĘ Z DOŚWIADCZENIEM KATASTROFY (wojny) :
I. ODRĘTWIENIE PSYCHICZNE - ta faza już pomału nas puszcza.
Szok mija. Tutaj wielu z nas zachowało się wzorowo. Polacy udostępnili uchodźcom dach nad głową, nakarmili, dali poczucie bezpieczeństwa, dali się wyspać i odpocząć, wyciszyć się. Pozwolili, aby organizmy ocalałych dokonały samoregulacji.
Czego pomagający może się spodziewać w kolejnych dniach i jak może wspierać uchodźców ?
II. FAZA OSTREGO ZAGROŻENIA
Brzmi groźnie, ale spokojnie :) Uchodźcy zaczynają się odmrażać emocjonalnie. Zaczynają martwić się o przyszłość swoją, swojej rodziny i kraju. Mogą być bardzo pobudzeni fizycznie i emocjonalnie. Mogą okazywać złość, gniew, nasilony lęk wymieszany z poczuciem winy, że wyjechali :" oni tam walczą, a ja tu nic nie robię..." oraz tęsknotę za bliskimi. Mogą mieć objawy somatyczne: bóle głowy, brzucha, brak apetytu, bezsenność, koszmary, "gonitwa myśli", brak umiejętności podejmowania najprostszych decyzji, dekoncentracja, itp.
JAK MOŻESZ IM POMÓC W II FAZIE?
Na tym etapie osoby mogą być skłonne do rozmowy. Mogą chcieć opowiadać o swoich lękach.
Daj im możliwość ODREAGOWANIA przez rozmowę...słuchaj nawet kilka razy tego samego w kółko przez kilka dni!!!! To ważna pomoc. Kiedy ocaleni opowiadają o swoich trudnych doświadczeniach to układają sobie wszystko od nowa w głowie, adoptują się...Tak to działa. Zachowaj więc cierpliwość i wyrozumiałość. Podstawowe zasady aktywnego słuchania raz jeszcze:
Nie wypytuj, dopóki ta osoba sama nie zechce mówić
Nie komentuj
Nie przerywaj
Nie pocieszaj
Nie bój się ciszy - ZAMILKNIJ....
Może być też tak, że osoba ocalała będzie małomówna, skryta i wycofana - zaakceptuj to i się nie narzucaj. TO JEST NORMALNE w takim kryzysie. Może przechodzić swojego rodzaju żałobę...uszanuj to (oni stracili lub mogą stracić cały dorobek swojego życia, lub rodzinę).
POMÓŻ jej podejmować decyzje, bo może mieć z tym problem -zablokowany przez stres jest płat czołowy mózgu, ale to mija. Dawaj do wyboru możliwości, aby ułatwić podjęcie decyzji. NIE IRYTUJ SIĘ, że uzyskanie odpowiedzi na proste pytanie długo trwa.
Ocalony przez pierwsze dni może nie mieć wystarczająco energii, aby wykonywać jakieś aktywności fizyczne. Może przykładowo nie mieć siły sprzątać swój pokój. Wstrzymaj się z oceną, że ktoś jest leniem lub bałaganiarzem:)
NAJWAŻNIEJSZE to jest kryzys środowiskowy, czyli dotyczy dużej grupy ludzi w jednym czasie. Wykorzystaj to w sposób pozytywny w swojej pomocy = po prostu UMOŻLIW swojemu gościowi KONTAKT Z INNYMI UCHODŹCAMI, aby mogli się wzajemnie wspierać, wymieniać informacje, razem przeżywać to co się dzieje.
Sposób przeżywania Polaków jest inny niż Ukraińców, dlatego zachęć swojego gościa do odwiedzin w jakimś pobliskim ośrodku dla uchodźców, czy hostelu, gdzie przebywają. Niech poczuje się częścią tej grupy. W takim kryzysie to bardzo pomaga.
ZAPYTAJ delikatnie, czy może ta osoba chciałaby w czymś pomóc, nawet na rzecz Ukrainy, może we zbiórkach, może w uczeniu dzieci w ośrodkach, gotowaniu, sprzątaniu, etc. W kryzysie ważne jest odzyskanie sprawstwa i kontroli, chociażby w minimalnym zakresie. Jeśli ocalony będzie chciał pomagać w Twoim domu też to przemyśl... NIE WYRĘCZAJ. Na pewno pomoże mu to wrócić do równowagi i nie będzie się czuł taki bezradny.
POMAGAJ w sprawach urzędowych, tłumaczeniach jeśli będzie taka potrzeba.
ZBIERZ SIĘ na szczerą rozmowę po kilku dniach gościny i zapytaj czy na pewno Twój gość czegoś nie potrzebuje.. czy Twoja osoba postrzega Twoje wsparcie jako odpowiednie do jej potrzeb? Możesz się zdziwić, że to co dla Ciebie jest pomocą dla innych może nią nie być.
W przypadku, gdy gość odczuwa bóle głowy, brzucha brak apetytu zaproponuj wsparcie farmakologiczne, przeciwbólowe.
POZWALAJ na kontrolowany upust emocji.
Kolejne fazy tylko informacyjnie, bo teraz nie będę ich omawiać, ponieważ faza II trwa kilka tygodni.
III. FAZA ZAHAMOWANIA I UNIKANIA
IV. FAZA ADAPTACJI ( ponownej stabilizacji)
Jeśli pomagasz uchodźcom, np. jesteś ratownikiem, żołnierzem, psychologiem, wolontariuszem, pracownikiem socjalnym to proszę PAMIĘTAJ O SOBIE. To maraton. Ten kryzys się tak szybko nie skończy. Rozłóż siły. Staraj się zajmować swoimi codziennymi sprawami. Dbaj o swój komfort. Pamiętaj to nie jest Twój kryzys, nie Twoja tragedia. BĄDŹ STABILNY, żyj swoim życiem. Zmęczony i sfrustrowany nikomu nie pomożesz. A jak widzisz są jeszcze przed nami kolejne fazy.
I co do POMOCY PSYCHOLOGICZNEJ dla uchodźców.
Pewne jest, że Ci ludzie przeszli TRAUMĘ, ponieważ wystąpiło zagrożenie ich życia i zdrowia. Ale większość ofiar katastrof dochodzi do pełnej równowagi po pewnym czasie. Także nie jest tak, że wszyscy uchodźcy mają teraz PTSD ( zespół stresu pourazowego). Taką diagnozę będzie można postawić dopiero po miesiącu od wybuchu wojny, kiedy utrzymają się pewne niepokojące syndromy.
To, że teraz człowiek płacze, albo odczuwa lęk, nawet rozpacz, nie może spać, czuje złość, smutek, itd, itd jest NORMALNE.....
Nie zniechęcam do korzystania z usług psychologów. Jeśli potrzebna jest naprawdę konsultacja, to tylko u takich specjalistów, którzy znają ukraiński lub rosyjski ( język też ma swoje emocje).
Chcę tylko zwrócić uwagę, że :
Ocaleni doświadczają normalnych reakcji na nienormalną sytuację,
Ocaleni nie są osamotnieni, obok nich są ludzie i służby gotowe do pomocy.
Ocaleni w większości są w stanie uporać się z pourazowym i chronicznym stresem w pozytywny sposób i samodzielnie...
Wszystkie istotne informacje, numery telefonów dotyczących wsparcia psychologicznego dla dzieci i dorosłych oraz o innych formach pomocy znajdziesz pod linkiem:
www.pomagamukrainie.gov.pl
Dziękuję i życzę powodzenia.
