31/10/2023
Jak rozmawiać z dziećmi o śmierci
Jutro w Polsce obchodzi się Święto Zmarłych..
Dziś Halloween, które powoli wrosło w naszą społeczność, kulturę.
Dwa odmienne oblicza mierzenia się z tym, co nieuniknione. Ze Śmiercią.
Obcowanie ze śmiercią znane jest ludziom na całym świecie. W każdej kulturze można odnaleźć zwyczaje związane z pochówkiem oraz wspominaniem osób, które odeszły.
Nie tylko w naszych, ale i w dziecięcych głowach pojawia się w związku z tym w tym czasie wyjątkowo dużo myśli, ciężkich pytań. Często nam dorosłym trudno jest rozmawiać o śmierci, utracie bliskich. Wynika to z silnych emocji, które się w nas pojawiają.
Nie unikniemy tego tematu, jest on obecny w naszym życiu, czy tego chcemy, czy nie. To, co możemy z tym zrobić to rozmawiać. Próbować oswoić ten temat. Zarówno dla siebie, jak i naszych dzieci.
JAK TO ZROBIĆ?
🖤Własne przekonania
Dajmy sobie chwilę na to, aby zastanowić się co ja, dorosły myślę, czuję w momencie, kiedy pojawia się temat śmierci.
Czy mam łatwość, czy trudność w mówieniu o tym. To, jakie mamy przekonania, opory, lęki będzie fundamentalne dla dalszej rozmowy z dzieckiem. Czy temat śmierci jest tematem tabu w Waszej rodzinie, czy mówi się o zmarłych, umieraniu. Zobacz najpierw jak Ci z tym tematem.
🖤Rozmowa adekwatna do wieku.
To, w jaki sposób będziemy rozmawiać z dzieckiem, zależy bardzo od tego, na jakim etapie rozwoju jest.
Inaczej będziemy rozmawiali z dzieckiem w wieku przedszkolnym, inaczej wczesnoszkolnym i nastolatkiem.
Weźmy też pod uwagę temperament, aspekt poznawczy dziecka, osobowość. Spójrzmy na nie całościowo.
Czy i jakie ma doświadczenie na temat śmierci, jak to widzi, rozumie.
▪️ Najmłodsze
Nie są w stanie rozumowo pojąć, co to śmierć, ale nie oznacza to, iż nie czują. Przeżywają straty, brak poczucia bliskości, więzi, bezpieczeństwa. Odczuwanie straty zmysłami.
▪️ Przedszkolaki
Są już w stanie pojmować co to są obiekty żywe i nie ożywione. Jednak nadal mogą rozumować iż śmierć nie jest czymś stałym, jak coś co jest odwracalna, że zmarły może wrócić. Dlatego ważny jest tu język, unikajmy mówienia że ktoś wyjeżdża, zasypia itd. Nazywajmy to, co się dzieje, dbajmy o to.
▪️ Dzieci wczesnoszkolne
Dzieci już powoli mają świadomość, iż śmierć jest czymś biologicznym, nieodwracalnym. Często tutaj jest potrzeba personifikacji śmierci, stad dzieci często udają duchy, szkielety itp., poprzez to oswajają temat dla siebie trudny.
▪️ Nastolatkowie
U nastolatków pojawia się myślenie abstrakcyjne, czyli myślenie tak jak dorośli. Pytania pojawiają się bardziej filozoficzne, co jest po śmierci, dlaczego ludzie umierają, czemu jest tyle chorób, czy tylko dorośli, czy dzieci tez umierają?
🖤Dostrzegajmy i nazywajmy uczucia i emocje
Warto stać się dobrym słuchaczem. Dostrzegać emocje, które pojawiają się w dziecku, nazywajmy je : " Widzę, że jest Ci smutno, gdy mówisz o babci". " Rozumiem, że nie jest łatwo rozmawiać o śmierci". To daje poczucie bezpieczeństwa i akceptacji, dzięki czemu dziecko może chętniej zadawać trudne pytania i oswajać się z tematem umierania.
🖤Mówmy prawdę
Nawet jeżeli prawda jest trudna, warto dzieciom nazywać "rzeczy po imieniu" np. babcia, ciocia umarła, że nie mam jej wśród nas, że nie wróci. Unikajmy stwierdzeń ze ktoś wyjechał, zasnął. Chcąc w ten sposób oswoić lęk dziecka nie dajemy mu szansy na poznanie prawdy, zmierzenie się z tym, a jedyne co to budujemy kolejne niejasności, na które z pewnością w najbliższej przyszłości i tak młody człowiek będzie musiał znaleźć odpowiedz.
🖤Nie za dużo, nie za mało
Starajmy się dawać dzieciom tyle informacji, ile naprawdę potrzebują. Często mamy obawy, że dziecko zadając pytanie " Dlaczego babcia umarła?" oczekuje od nas wyczerpującej odpowiedzi wraz ze szczegółami. Starajmy się odpowiadać konkretnie, dając odpowiedź na dane pytanie. Jeżeli dziecko uzna, że potrzebuje więcej informacji, zada kolejne. Nie zalewajmy dzieci potokiem słów.
🖤Dajmy sobie prawo do mówienia " nie wiem"
Dajmy sobie prawo do mówienia " nie wiem". Warto mieć w głowie myśl, że możemy powiedzieć dzieciom, że czegoś nie wiemy. To daje poczucie bycia autentycznym w zgodzie ze sobą. Możemy też powiedzieć, że ten temat jest trudny, nie łatwo się o nim rozmawia. Dajmy sobie tez prawo do tego, aby podążać za sobą.
🖤Bądźmy blisko
To, co najważniejsze, to bądźmy blisko naszych dzieci. Słuchajmy, starajmy się zrozumieć ich rozumowanie świata, nie oceniajmy. To temat trudny bez względu na wiek.
🖤Po co chodzimy na cmentarz?
Może pojawi się takie pytanie. Warto wtedy powiedzieć dziecku, iż w ten sposób odbywają się cermonie pogrzebowe, czyli pożegnania zmarłych osób. Często jest to czas zadumy, wspominania bliskich którzy już odeszli.
Jest to tez czas w którym możemy jeżeli ktoś czuje taka potrzeba pomodlić się, porozmawiać z innymi przy grobie , wspominać zmarłą osobę. Służy to porządkowaniu świata, możliwości dbania i pielęgnowaniu pamięci o zmarłych.
Bez względu na to, czy uda Ci się skorzystać ze wskazówek, czy gdzieś umknął one w ilości myśli, emocji, najważniejsze to rozmawiać z dzieckiem. Być blisko i słuchać.
