09/03/2026
Cisza w grupie
Czasem w grupie pojawia się cisza. Uczestnicy siedzą, patrzą na siebie albo patrzą w podłogę, oglądają swoje buty czy paznokcie. Nikt nie zaczyna mówić. Prowadzący może poczuć napięcie i pojawia się pokusa, żeby coś zrobić – zadać pytanie, zaproponować temat, uruchomić jakieś doświadczenie...
Co wtedy zrobić?
Najpierw warto pamiętać, że cisza w grupie jest także zjawiskiem procesu grupowego. W tej ciszy uczestnicy coś przeżywają. Mają jakieś myśli, jakieś uczucia, coś dzieje się w ich ciałach:)
Zamiast przerywać ciszę, prowadzący może ją po prostu uznać i przyjąć, że teraz tak wyrażają się relacje pomiędzy uczestnikami i relacje uczestników z samym sobą.
A potem warto zaprosić uczestników do zatrzymania się na sobie. Na przykład tak:
„Zobacz, kiedy teraz siedzisz w ciszy, to przy czym są Twoje myśli?” albo „Jesteś myślami tu czy na zewnątrz? Jaki masz kontakt z ciałem? Jakie rozpoznajesz emocje? Czy te przeżycia związane są z "tu i teraz" czy z czymś na zewnątrz? Może jest coś, co chcesz powiedzieć do grupy, albo coś wziąć dla siebie?”
Takie pytania pomagają uczestnikom wrócić do doświadczenia „tu i teraz”. Często okazuje się wtedy, że w tej ciszy dzieje się bardzo dużo. Ktoś powie, że jest spięty. Ktoś powie, że czeka aż ktoś zacznie. Ktoś powie, że myśli o sytuacji sprzed spotkania. Ktoś powie, że spokojnie siedzi tu. Ktoś, że cieszy się, że jest w tej grupie.
Cisza może mieć różne znaczenia. Czasem jest napięciem, czasem niepewnością, czasem momentem zbierania myśli. Czasem pojawia się po intensywnej pracy i jest chwilą odpoczynku.
Dlatego cisza w grupie nie jest czymś, co trzeba szybko wypełnić. Cisza jest momentem procesu.
Jeśli taki moment trwa dłużej, nie jest to „przedłużanie się ciszy”. To po prostu zjawisko procesu grupowego, takie samo jak każde inne. Rolą prowadzącego nie jest sprawić, żeby uczestnicy zaczęli mówić. Ważniejsze jest, żeby uczestnicy mieli świadomość tego, co się z nimi w tym czasie dzieje.
Uczestnicy mogą wybrać swoje zachowanie. Mogą mówić, mogą słuchać, mogą siedzieć w ciszy. "Siedzenie w ciszy" też jest wyborem. Ważne jest tylko to, żeby był to wybór świadomy.
Rolą prowadzącego jest więc pomagać uczestnikom wracać do kontaktu ze sobą i z tym, co przeżywają w danym momencie w obecności innych, nawet jeśli jest to „siedzenie w ciszy”.
Bo właśnie z takiego zatrzymania często zaczyna się coś ważnego dla danej osoby i procesu grupy.
Spokojnego rozmawiania o ciszy:)
Kamila Kostrzewska
