18/12/2025
Problem świadczenia, które miało wspierać osoby z niepełnosprawnościami, a wiele z tych osób wyklucza, przedstawiła podczas Zlotu obrończyń i obrońców praw człowieka ’25 Anna Wróblewska, Koordynatorka Zespołu Praw Osób z Niepełnosprawnościami Inicjatywy „Nasz Rzecznik” (Fundacja Blind&Proud). Oto esencja wystąpienia Anny podczas sesji „Komu się poskarżyć, czy nas gnębi system”.
Wykluczające świadczenie wspierające
Opis problemu
1. Od początku do końca, proces przyznawania świadczenia wspierającego narusza podstawową zasadę równości i niedyskryminacji.
2. Ustalona forma komunikacji wyłącznie drogą elektroniczną marginalizuje osoby wykluczone cyfrowo.
3. Skomplikowany formularz samooceny i brak wsparcia przy jego wypełnianiu powoduje, że osoby z niepełnosprawnościami nie są w stanie właściwie wypełnić dokumentów. Nie wpisują wszystkich potrzeb wsparcia lub w ogóle rezygnują ze złożenia wniosku o świadczenie.
4. Niekompetencja komisji orzekających - uwłaczające pytania, podważanie potrzeby wsparcia, brak empatycznej rozmowy czy brak dostępności podczas spotkania z komisją - skutkuje złymi ocenami indywidualnych sytuacji i wydawaniem decyzji z błędną liczbą punktów.
5. Czas oczekiwania na wydanie decyzji zwykle przekracza ustawowe 3 miesiące.
6. nierówności świadczą także różnice w ocenach komisji na poziomie województw. Decyzje są wydawane bez uzasadnienia, a podczas odwołania nierzadko osoba otrzymuje niższą liczbę punktów.
Rekomendacje
1. Należy uprościć zarówno formularz samooceny, jak i całą procedurę.
2. Wprowadzić możliwość automatycznego wnioskowania o wypłatę świadczenia wspierającego w ramach składanego wniosku o ustalenie poziomu potrzeby wsparcia.
3. Uelastycznić sposób składania wniosku do ZUS, wprowadzając formę papierową obok elektronicznej.
4. Już teraz zapewnić wsparcie wnioskującym przy wypełnianiu dokumentów (ZUS/GOPS/PCPR).
Inicjatywę "Nasz Rzecznik" wspiera Fundacja EFC w ramach Fundusz Obywatelski im. Ludwiki i Henryka Wujców.