07/03/2026
Rozsiane brodawki wirusowe stóp – znaczenie kliniczne i postępowanie diagnostyczne
Brodawki wirusowe stóp (verrucae plantares) są zmianami skórnymi wywoływanymi przez wirusy z grupy HPV (Human Papillomavirus), najczęściej typów 1, 2, 4 oraz 57. Wirus zakaża komórki warstwy podstawnej naskórka, wnikając przez mikrourazy skóry, takie jak pęknięcia, otarcia lub miejsca przewlekłego ucisku.
W warunkach sprzyjających dochodzi do intensywnej proliferacji keratynocytów oraz nadmiernego rogowacenia naskórka, co prowadzi do powstawania charakterystycznych zmian hiperkeratotycznych. W części przypadków obserwuje się pojedyncze ogniska chorobowe, jednak u niektórych pacjentów dochodzi do rozwoju licznych zmian obejmujących rozległe obszary stopy, określanych jako brodawki mozaikowe lub rozsiane zakażenie HPV.
Obecność licznych brodawek wirusowych w obrębie stopy może świadczyć o zwiększonej aktywności wirusa oraz niewystarczającej odpowiedzi immunologicznej organizmu. Rozległe zmiany obserwuje się częściej u pacjentów z zaburzeniami odporności, w przebiegu chorób przewlekłych, takich jak cukrzyca, choroby autoimmunologiczne, a także u osób poddawanych terapii immunosupresyjnej.
Z punktu widzenia klinicznego duża liczba zmian może prowadzić do znacznego pogrubienia warstwy rogowej naskórka oraz zwiększonego ucisku na tkanki głębsze podczas obciążania stopy. W konsekwencji pojawia się bolesność podczas chodzenia, zmiana wzorca obciążania stopy oraz wtórne przeciążenia innych obszarów przodostopia lub pięty.
Rozległe brodawki wirusowe mogą również stanowić rezerwuar wirusa i sprzyjać dalszemu szerzeniu się zakażenia zarówno w obrębie tej samej stopy, jak i na innych obszarach skóry. Z tego powodu szczególnego znaczenia nabiera wczesna diagnostyka oraz wdrożenie odpowiedniego postępowania terapeutycznego.
W diagnostyce różnicowej należy uwzględnić m.in. modzele, hiperkeratozy przeciążeniowe, zmiany o charakterze brodawkowatym o innej etiologii oraz rzadziej występujące zmiany nowotworowe skóry. W przypadkach nietypowych wskazana jest konsultacja dermatologiczna oraz ewentualna ocena dermatoskopowa.
