22/03/2026
Uważność i współczucie.
Elastyczność psychologiczna.
Odporność psychiczna.
Na te wszystkie umiejętności sprzyjające szczęśliwemu życiu, warto spojrzeć przez pryzmat neuronauki.
To ważne, bo coraz lepiej rozumiemy, że poprzez praktykę własną można kształtować sieci neuronalne w mózgu i te właśnie umiejętności budować.
Przeczytajcie tekst mojej świetnej koleżanki neurobiolożki Zuzanna Setkowicz , która tak jak ja jest nauczycielką uważności i współczucia.
🧡
🧠Jeszcze do niedawna myśleliśmy o mózgu jak o centrum dowodzenia miejscu, które odbiera bodźce, przetwarza je i wydaje polecenia. Dziś wiemy, że to znacznie bardziej dynamiczny i współzależny system –nie tylko reagujący na świat, ale aktywnie go współtworzący.
🧠Jednym z najważniejszych kierunków współczesnych badań jest odejście od myślenia o pojedynczych „ośrodkach” mózgu na rzecz sieci neuronalnych. Zamiast pytać „gdzie” w mózgu coś się dzieje, naukowcy pytają „jak różne obszary współpracują”. Szczególną uwagę przyciągają trzy wielkie sieci: sieć domyślna (DMN), sieć istotności (SN) i sieć wykonawcza (CEN). Ich dynamiczna równowaga wiąże się z uwagą, regulacją emocji, a nawet poczuciem „ja”. Zaburzenia tej równowagi obserwujemy m.in. w depresji, lęku czy ADHD.
🧠Coraz więcej badań wskazuje także, że mózg nie działa w izolacji. Oś mózg–jelita–mikrobiota staje się jednym z najgorętszych tematów neuronauki. Mikroorganizmy zamieszkujące nasze jelita produkują neuroaktywne substancje, wpływają na układ odpornościowy i mogą modulować nastrój, poziom stresu, a nawet procesy poznawcze.
🧠Równolegle rozwija się fascynujący obszar neuroplastyczności doświadczenia. Wiemy już, że mózg nie tylko zmienia się w wyniku urazów czy chorób, ale także pod wpływem codziennych praktyk – takich jak uczenie się, relacje społeczne czy medytacja. Badania z użyciem fMRI i EEG pokazują, że trening uważności może modyfikować połączenia między sieciami mózgowymi, wzmacniać regulację emocji i zmniejszać reaktywność na stres.
🧠Wreszcie – coraz częściej zadajemy pytania nie tylko o to, jak mózg działa, ale jak doświadcza. Świadomość, poczucie „ja”, obecność – te zjawiska, kiedyś uznawane za zbyt subiektywne dla nauki, dziś stają się przedmiotem zaawansowanych badań neurobiologicznych. Łączą one neuronaukę, psychologię, filozofię i praktyki kontemplacyjne.
