Centrum Badań nad Zagładą Żydów / Polish Center for Holocaust Research

14/01/2026

[For English see below]
Zapraszamy do nadsyłania propozycji artykułów do numeru rocznika „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” na rok 2027, poświęconego zagadnieniu „Szacunki i liczby w badaniach nad Zagładą: ograniczenia, zagrożenia i perspektywy”. Zachęcamy do nadsyłania tekstów podejmujących krytyczną refleksję nad metodologią badań ilościowych, znaczeniem i granicami kwantyfikacji oraz miejscem liczb w krajowych i międzynarodowych debatach nad historią Zagłady.

👉 więcej w pełnym Call for Articles - link w komentarzu

*****

We invite submissions for the 2027 issue of "Zagłada Żydów. Studia i Materiały / holocaust Studies and Materials" dedicated to the theme “Numbers and Estimates in Holocaust Research: Limitations, Risks, and Prospects”. We encourage contributions that critically examine quantitative methodologies, the significance and limits of quantification, and the role of numerical data in national and international debates on the history of the Holocaust.

👉 more details in the full Call for Articles – link in the comments

12/01/2026

Już w ten piątek spotkanie z Karoliną Panz i jej książką w Zakopanem. Serdecznie polecamy.

📅 16 stycznia (piątek)
🕣 godz. 18:00
📌 Muzeum Palace, ul. Chałubińskiego 7
Spotkanie autorskie z Karoliną Panz „Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto...”
Wstęp wolny w ramach promocji Muzeum Tatrzańskiego

Zapraszamy na wykład Karoliny Panz poświęcony jej najnowszej książce „Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto…”, podczas którego autorka opowie o losach żydowskich mieszkańców Nowego Targu podczas Zagłady. Spotkanie połączy prezentację książki z dyskusją, w której Karolina Panz podzieli się kulisami swojej pracy badawczej, metodami odnajdywania świadectw historycznych oraz refleksjami nad przywracaniem pamięci o zapomnianej społeczności. Publiczność będzie miała okazję poznać nie tylko historie ludzi z książki, ale także proces powstawania jej księgi pamięci.

Karolina Panz – dr socjologii, członkini Centrum Badań nad Zagładą Żydów, adiunktka w Instytucie Slawistyki PAN. Mieszka na Podhalu, od kilkunastu lat bada losy tamtejszych Żydów w czasie Zagłady i w okresie powojennym oraz angażuje się w działania na rzecz przywracania pamięci o nich. Wielokrotnie nagradzana za działalność społeczną i odwagę w poruszaniu trudnych tematów historycznych. W 2020 r. jej dysertacja o Żydach Nowego Targu zdobyła I nagrodę w Konkursie im. Majera Bałabana na najlepszą pracę doktorską o Żydach i Izraelu oraz I nagrodę w Konkursie im. Inki Brodzkiej-Wald na najlepszą pracę doktorską z dziedziny humanistyki. Stypendystka Claims Conference Saul Kagan Fellowship in Advanced Shoah Studies (2024/2025). Obecnie kieruje projektem NCN „Oblicza przemytu na pograniczu polsko-słowackim w latach 1918–1949”.

27/12/2025

Z wielka dumą oddajemy w ręce Czytelników, w formule online first, najnowszy — już 21. — numer rocznika „Zagłada Żydów. Studia i Materiały”. Wszystkich czekających na szeleszczący, pachnący farbą drukarską tom uspokajamy: trafi do dystrybucji tuż po przerwie świąteczno‑noworocznej.

W bieżącym numerze prezentujemy szeroki zestaw tekstów poświęconych zarówno kluczowym rocznicom, jak i najnowszym kierunkom badań nad Zagładą. Otwiera go wspomnienie o Marianie Turskim oraz blok „Sąsiedzi po 25 latach”, w którym autorzy analizują międzynarodową recepcję książki Jana T. Grossa i jej wpływ na badania oraz debaty publiczne. W części „Studia” znalazły się artykuły dotyczące mikrohistorii Zagłady oraz funkcjonowania żydowskich instytucji w dystrykcie lubelskim.
Dział „Materiały” obejmuje dwa opracowane zapisy źródłowe, a sekcja „Upamiętnienia Zagłady” skupia się na refleksjach związanych z pamięcią o Zagładzie w Lublinie.
Numer zamykają omówienia najnowszych publikacji oraz tekst Piotra Foreckiego dotyczący współczesnych narracji określanych jako „antysyjonistyczne” i ich wpływu na debatę o Zagładzie.

******

With great pride, we present to our Readers — in an online first format — the newest, 21st issue of “Holocaust Studies and Materials.” To everyone waiting for the rustle and fresh‑ink smell of the printed volume: don’t worry. It will go into distribution right after the Christmas and New Year break.

This year’s issue offers a broad selection of texts devoted both to key anniversaries and to the newest directions in Holocaust research. It opens with a remembrance of Marian Turski and a thematic block, “Neighbors, 25 Years Later,” in which the authors examine the international reception of Jan T. Gross’s book and its impact on scholarship and public debate.
The “Studies” section includes articles on the microhistory of the Holocaust and on the functioning of Jewish institutions in the Lublin district.
The “Materials” section features two edited source records, while “Holocaust Commemoration” focuses on reflections related to memory of the Holocaust in Lublin.
The issue concludes with reviews of recent publications and a text by Piotr Forecki discussing contemporary narratives described as “anti‑Zionist” and their influence on debates about the Holocaust.

Ten numer rocznika prezentuje przekrojowy zestaw tekstów poświęconych zarówno kluczowym rocznicom, jak i najnowszym kierunkom badań nad Zagładą. Otwiera go wspomnienie o Marianie Turskim oraz blok „Sąsiedzi po 25 latach”, w którym autorzy analizują międzynarodową recepcję książki ...

22/12/2025

Jak nazistowska propaganda wykorzystała epidemię tyfusu w Warszawie do uzasadnienia izolacji Żydów i stopniowego zaostrzania kar wobec tych, którzy im pomagali?

Aleksandra Bańkowska w artykule na stronie projektu badawczego "Wokół pomocy" pokazuje, jak strach przed chorobą stał się narzędziem polityki, prowadząc od murów getta do wprowadzenia kary śmierci i utrwalając mechanizmy stygmatyzacji, które wykraczały daleko poza samą epidemię.

👇link w komentarzu

*******

How did N**i propaganda use the typhus epidemic in Warsaw to justify the isolation of Jews and the gradual tightening of penalties for those who helped them?

In an article published on the website of the research project “Wokół pomocy” (“On Aid”), Aleksandra Bańkowska shows how fear of disease became a political tool — one that led from the construction of the ghetto walls to the introduction of the death penalty, reinforcing mechanisms of stigmatization that extended far beyond the epidemic itself.

👇link in the comments

21/12/2025

Nowotarski nauczyciel, polonista Bogusław Pachniowski zadał sobie trud by przyjrzeć się komentarzom, jakie pojawiły się pod artykułem o podhalańskiej premierze książki Karoliny Panz, "Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto" ...

"12 grudnia odbyła się w Nowym Targu promocja książki Karoliny Panz "Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto...". Z tego wydarzenia na Podhalu 24 (portal lokalny - przyp. red.) ukazała się rzeczowa relacja. Do tej promocji nawiązał także Maciej Jachymiak w swoim felietonie. W ciągu dwóch dni pod tymi tekstami ukazało się 32 komentarze, spośród których 23 (ponad 71%) były wprost antysemickie lub powielały krzywdzące wobec Żydów stereotypy! Tylko 9 komentarzy (28 %) oceniało wydarzenie rzeczowo i obiektywnie." ...

🌐 link do całego tekstu w komentarzu

******

The Nowy Targ teacher and Polish philologist **Bogusław Pachniowski** took the trouble to analyze the comments that appeared under an article about the Podhale premiere of **Karolina Panz’s** book *“I Would Like to Tell How the City Was Killed.”*

> “On December 12, a promotion of Karolina Panz’s book *I Would Like to Tell How the City Was Killed...* took place in Nowy Targ. A factual report from this event appeared on the local news portal Podhale 24. Maciej Jachymiak also referred to this promotion in his column. Within two days, 32 comments appeared under these texts, 23 of which (over 71%) were outright antisemitic or repeated harmful stereotypes about Jews! Only 9 comments (28%) assessed the event factually and objectively.”

🌐 Full text link in the comments.

20/12/2025

"Zagłada Żydów. Studia i Materiały" indeksowane w SCOPUS. To nie tylko potwierdzenie wysokiej jakości merytorycznej i stabilności naszego pisma, lecz także symboliczny i realny krok w kierunku umocnienia jego pozycji w międzynarodowym obiegu naukowym.

******

The "Holocaust Studies and Materials" indexed in SCOPUS. This is not only confirmation of the high quality and stability of our journal, but also a symbolic and real step towards strengthening its position in international scientific circulation.

______________________________________________________________________
{For English see below]

Jesteśmy niezwykle dumni, że możemy ogłosić włączenie rocznika „Zagłada Żydów. Studia i Materiały” do bazy Scopus – jednej z najważniejszych światowych platform oceny dorobku naukowego. To osiągnięcie stanowi nie tylko potwierdzenie wysokiej jakości merytorycznej i stabilności naszego pisma, lecz także symboliczny i realny krok w kierunku umocnienia jego pozycji w międzynarodowym obiegu naukowym.
Indeksowanie w Scopus to coś więcej niż prestiżowy znak jakości. To wejście do globalnego systemu widoczności, cytowalności i porównywalności badań. To także jasny sygnał, że publikowane w naszym roczniku artykuły spełniają rygorystyczne standardy naukowe, redakcyjne i etyczne, które decydują o miejscu czasopism w światowej hierarchii.
Tym bardziej cieszy nas to wyróżnienie, że przez lata „Zagłada Żydów” pozostawała na niesprawiedliwie niskim poziomie punktacji na Liście Czasopism Naukowych MNiSW. Pisaliśmy o tym już wcześniej – warto jednak przypomnieć, że za rządów ministrów Gowina i Czarnka utrzymywano „Zagładę Żydów” na „śmieciowym” poziomie 20 pkt. Mimo wielokrotnych apeli Redaktora Naczelnego i głosów środowiska naukowego, kolejne aktualizacje listy nie uwzględniały faktu, że spełnialiśmy kryteria kwalifikujące nasz rocznik do znacznie wyższej oceny – 40, a nawet 70 punktów.
Dzisiejsza wiadomość ma więc wymiar szczególny. Otrzymaliśmy potwierdzenie jakości, której byliśmy pewni od dawna, ale przede wszystkim otwieramy naszym Autorom drogę do realnie adekwatnej punktacji ich artykułów. Liczymy, że już w 2026 roku przełoży się to bezpośrednio na ich ewaluację i dalszy rozwój naukowy.
To ważny dzień dla naszego zespołu, dla naszych Autorów i dla całego środowiska badań nad Zagładą.

******

We are extremely proud to announce that the annual journal Zagłada Żydów. Studia i Materiały / Holocaust Studies and Materials has been included in the Scopus database — one of the world’s most important platforms for evaluating scholarly output. This achievement is not only a confirmation of the high substantive quality and stability of our journal, but also a symbolic and concrete step toward strengthening its position in the international academic sphere.

Indexing in Scopus is more than a prestigious mark of quality. It is an entry into the global system of visibility, citability, and comparability of research. It is also a clear signal that the articles published in our annual meet the rigorous scholarly, editorial, and ethical standards that determine the standing of journals in the global hierarchy.

We are all the more pleased with this distinction because for years Zagłada Żydów was kept at an unjustifiably low score on the Ministry of Science and Higher Educarion List of Academic Journals. We have written about this before — but it is worth recalling that under Ministers Gowin and Czarnek, Zagłada Żydów was maintained at a “trash-level” score of 20 points. Despite repeated appeals from the Editor-in-Chief and voices from the academic community, successive updates to the list failed to acknowledge that our annual met the criteria qualifying it for a much higher rating—40, or even 70 points.

Today’s news therefore carries special significance. We have received confirmation of the quality we have long been confident in, but above all, we are opening the way for our Authors to receive a truly adequate score for their articles. We hope that as early as 2026 this will directly contribute to their evaluation and further scholarly development.

This is an important day for our team, for our Authors, and for the entire field of Holocaust studies.

16/12/2025

Z ogromnym niepokojem obserwujemy kierunek, w jakim rozwija się debata publiczna wokół książki Grzegorza Rossolińskiego-Liebe "Polnische Bürgermeister und der Holocaust. Besatzung, Verwaltung und Kollaboration", opublikowanej w 2024 roku. Publikacja ta stanowi recenzowaną monografię naukową, wydaną w oficynie uwzględnionej w wykazie punktowanych wydawnictw MNiSW. Wszelka polemika z tezami i interpretacjami autora powinna być prowadzona zgodnie ze standardami akademickimi oraz zasadami etyki naukowej.

Tym większe zdziwienie budzi wpis opublikowany w mediach społecznościowych Polskiej Akademii Nauk, zawierający list otwarty skierowany do niemieckich i austriackich instytucji pamięci, w którym apeluje się o zaprzestanie propagowania „fałszywej narracji historycznej”, czyli de facto wdrożenie cenzury prewencyjnej prowadzącej do wstrzymania spotkań i dyskusji poświęconych tej publikacji. Zamieszczenie takiego wpisu może błędnie sugerować, iż przedstawia on oficjalne stanowisko Akademii. W rzeczywistości jest to inicjatywa Fundacji Kulskich, a wśród sygnatariuszy znalazło się zaledwie kilka osób posiadających afiliację przy PAN. List ten z pewnością nie odzwierciedla poglądów całego środowiska naukowego Polskiej Akademii Nauk, w tym badaczy specjalizujących się w problematyce Zagłady oraz II wojny światowej.

Z własnego doświadczenia wiemy, że brak otwartej i rzetelnej debaty na temat trudnych zagadnień historycznych, jak również odwoływanie zaplanowanych spotkań oraz upolitycznianie dyskusji, nie sprzyjają ochronie wolności akademickiej. Tymczasem to właśnie instytucje naukowe – w tym nasza macierzysta Polska Akademia Nauk – powinny stać na straży tej fundamentalnej wartości.

Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN

******

With great concern, we observe the direction in which the public debate surrounding Grzegorz Rossoliński-Liebe’s book *Polnische Bürgermeister und der Holocaust. Besatzung, Verwaltung und Kollaboration*, published in 2024, has been developing. This publication is a peer-reviewed scholarly monograph, released by a press included in the list of academic publishers recognized by the Polish Ministry of Science and Higher Education. Any polemics with the author’s theses and interpretations should be conducted in accordance with academic standards and the principles of research ethics.

All the more surprising, therefore, is the post published on the social media account of the Polish Academy of Sciences, which contained an open letter addressed to German and Austrian institutions of remembrance, appealing for an end to the promotion of a “false historical narrative”—in effect, a call for preventive censorship that would result in the cancellation of meetings and discussions devoted to this publication. Posting such a statement may erroneously suggest that it represents the official position of the Academy. In fact, it is an initiative of the Kulski Foundation, and among signatories, only a few individuals have any affiliation with the Polish Academy of Sciences. This letter certainly does not reflect the views of the entire academic community of the Academy, including researchers specializing in Holocaust and World War II studies.

From our own experience, we know that the lack of open and honest debate on difficult historical issues, as well as the cancellation of planned events and the politicization of discussions, do not serve the protection of academic freedom. It is precisely scientific institutions—including our own Polish Academy of Sciences—that should remain the guardians of this fundamental value.

Polish Center for Holocaust Research of the Institite of Philosophy and Sociology of the Polish Aademy of Sciences

10/12/2025

[For English see below]

Rozpoczynamy premierowe spotkanie z książką "Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto. Zagłada żydowskich mieszkańców Nowego Targu". Z jej autorką, Karoliną Panz rozmawia Anna Bikont.

*****

We're kicking off the premiere of the book "I'd Like to Tell How the City Perished: The Destruction of the Jewish Inhabitants of Nowy Targ." Anna Bikont talks to its author, Karolina Panz.

10/12/2025

[For English see below]

European Holocaust Research Infrastructure - ERIC PL Węzeł Krajowy

W dniach 25–28 listopada 2025 przedstawiciele Centrum Badań nad Zagładą Żydów IFiS PAN – Jakub Petelewicz i dr Agnieszka Haska – odbyli wizytę studyjną w Wiener Holocaust Library w Londynie.

Podczas intensywnych dni w Londynie rozmawiano o projektach digitalizacyjnych, zasobach archiwalnych, relacjach świadków oraz przyszłych możliwościach wspólnych działań w obszarze badań i edukacji. Naukowcy odwiedzili także British Library i Imperial War Museum, prowadząc kwerendy do rozwijanych w Centrum projektów cyfrowych, w tym bazy getto.pl

To inspirująca wymiana wiedzy i doświadczeń, która wzmacnia europejską współpracę badawczą nad historią Zagłady – zgodnie z misją projektu European Holocaust Research Infrastructure.

Działanie w ramach EHRI-PL i dofinansowane ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na zadanie „Działania bieżące Polskiego Węzła Krajowego EHRI-PL – konsorcjum EHRI-ERIC.

****
European Holocaust Research Infrastructure - ERIC Polish National Node

From 25 to 28 November 2025, representatives of the Polish Center for Holocaust Research at the Institute of Philosophy and Sociology of the Polish Academy of Sciences (IFiS PAN) – Jakub Petelewicz and Dr. Agnieszka Haska – conducted a study visit to the Wiener Holocaust Library in London.

During several intensive days in London, discussions focused on digitization projects, archival resources, witness testimonies, and future opportunities for joint initiatives in research and education. The researchers also visited the British Library and the Imperial War Museum, conducting archival queries for projects being developed at the Center, including the getto.pl database.

This visit represented an inspiring exchange of knowledge and expertise, reinforcing European research collaboration on Holocaust history, in line with the mission of the European Holocaust Research Infrastructure.

08/12/2025

Zapraszamy na wydarzenia w tym tygodniu

📋10 grudnia, godz. 11.00 - Otwarte Seminarium Centrum - Karolina Koprowska, "Rozczarowanie i nadzieja – dwa dyskursy o przyszłości Żydów w powojennej Polsce"
👉 https://tiny.pl/v-52545v

📋10 grudnia, godz. 18.00 - Czytelnia POLIN - Premiera książki Karoliny Panz, "Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto. Zagłada żydowskich mieszkańców Nowego Targu"
👉 https://tiny.pl/nwd6d239

📋12 grudnia, godz. 18.00 - Muzeum Podhalańskie w Nowym targu - nowotarska prezentacja książki Karoliny Panz, "Chciałabym opowiedzieć jak zginęło miasto. Zagłada żydowskich mieszkańców Nowego Targu"
👉 https://tiny.pl/yh_krmrz

*****

Join us for this week's events

📋December 10, 11:00 a.m. - Open Seminar - Karolina Koprowska, "Disappointment and Hope - Two Discourses on the Future of Jews in Postwar Poland"
👉 https://tiny.pl/v-52545v

📋December 10, 6:00 p.m. – POLIN Reading Room – Premiere of Karolina Panz's book, "I Would Like to Tell You How the City Was Destroyed. The Extermination of the Jewish Residents of Nowy Targ"
👉 https://tiny.pl/nwd6d239

📋December 12, 6:00 p.m. - Podhale Museum in Nowy Targ - Nowy Targ presentation of Karolina Panz's book, "I Would Like to Tell You How the City Perished. The Extermination of the Jewish Residents of Nowy Targ"
👉 https://tiny.pl/yh_krmrz